Intro

ЯМОНТОВИЧИ–ПОДБЕРЕЗСКИЕ1 – кня­же­ский род изве­стен с кон­ца XIV века.

Род кня­зей Ямон­то­ви­чей-Под­бе­рез­ских вел про­ис­хож­де­ние от ста­рой литов­ской пле­мен­ной зна­ти, одна­ко еще на ран­нем эта­пе сво­ей исто­рии тес­но свя­зал себя с «рус­ки­ми» зем­ля­ми Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. Уже пер­вый извест­ный пред­ста­ви­тель рода – князь Ямонт – был пра­во­слав­ным. Этой же кон­фес­сии при­дер­жи­ва­лись и его потом­ки.

Ямонт был вид­ной фигу­рой в окру­же­нии вели­ко­го кня­зя литов­ско­го Вито­вта и одно вре­мя даже был его смо­лен­ским намест­ни­ком. Одна­ко, зна­че­ние его потом­ков в жиз­ни госу­дар­ства неуклон­но пада­ло. Если Семен и Миха­ил, сыно­вья Ямон­та, еще высту­па­ли в нача­ле XV сто­ле­тия в каче­стве сви­де­те­лей меж­ду­на­род­ных дого­во­ров, то уже их дети намно­го реже встре­ча­ют­ся на стра­ни­цах исто­ри­че­ских доку­мен­тов. Судя по все­му, они зани­ма­ли гораз­до более скром­ное место в обще­стве.

O pochodzeniu książąt Jamontowiczów Podbereskich wypowiadano dość różne zdania. Аdam Boniecki w swojej pracy o rodach w Wielkim Księstwie Litewskim przydał im pochodzenie od kniaziów Druckich.2 Natomiast nieco później J. Wolff w swej pracy o kniaziach litewsko-ruskich od końca XIV w., biorąc pod uwagę typowe dla Litwinów imiennictwo najwcześniejszych przedstawicieli tego rodu, uznał ich za potomków dawnych kniaziów litewskich. Ich najwcześniejszy rodowód, podobnie jak innych rodów kniaziowskich, takich jak Giedrojciowie, Holszańscy czy Świrscy, jest trudny do odtworzenia.3 Odosobnione jest zdanie wydawców tomu pierwszego opracowania Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego zawarte w sugestii, że kniaź Siemion Jamontowicz, pełniący funkcję namiestnika krewskiego, był kniaziem Druckim.4 Piszący pół wieku wcześniej od A. Bonieckiego i J. Wolff a historyk litewski Teodor Narbutt wyprowadzał Jamontowiczów od legendarnego Hurdy Ginwiłowicza. Pogląd ten o pochodzeniu interesującej nas gałęzi kniaziowskiej zaakceptował i odświeżył badacz ukraiński Leontij Wojtowicz5.5 To samo o swoim pochodzeniu mówiły legendy kniaziów Giedrojciów w XVI w. Jak wiemy, źródła, na których budował swoje rewelacje o dziejach Litwy T. Narbutt, powstały na zapotrzebowanie elit Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI w.,6 a prawdziwość ich przekazu jest tak samo zgodna z prawdą jak przekaz Wincentego Kadłubka o Grakchu, założycielu Krakowa, czy o Pompiliuszu. Mamy też w latopisach litewsko-ruskich zamiennie nazywanego księcia litewskiego imieniem Skirmont-Jamont (rzekomo współczesnego Szwarnowi), który podobno pokonał księcia łuckiego Mścisława w walce o grody w Brześciu, Mielniku, Gródkui Nowogródku.7 Na podstawie tak niepewnych i mało konkretnych przesłanek źródłowych nie jesteśmy w stanie wejść w genealogię interesującego nas rodu książęcego głębiej niż w połowę XIV w.

Najwcześniejszym historycznym przedstawicielem tego rodu jest żyjący w drugiej połowie XIV w. kniaź Jamunt (Jamont) Tułuntowicz, ściśle współpracujący z Witoldem zarówno w czasie jego walk o władzę w Wielkim Księstwie Litewskim, jak i po jej osiągnięciu.

Совсем немно­го нам извест­но так­же об иму­ще­ствен­ном поло­же­нии пред­ста­ви­те­лей рода. Их земель­ные вла­де­ния (села) были раз­бро­са­ны по раз­ным мест­но­стям Бела­ру­си. Насколь­ко поз­во­ля­ют судить доку­мен­ты, Ямон­то­ви­чи полу­чи­ли эти зем­ли в основ­ном в каче­стве пожа­ло­ва­ний от вели­ких кня­зей литов­ских. В 70–80-е годы XV века, в резуль­та­те тяж­бы с паном Ива­ном Ильи­ни­чем бра­тья Иван и Федор Ямон­то­ви­чи смог­ли окон­ча­тель­но закре­пить за собой село Под­бе­ре­зье,8 рас­по­ло­жен­ное в 15 км к севе­ро-восто­ку от горо­да Друцк (теперь это дерев­ня в Вол­ко­вич­ском сель­ском сове­те Толо­чин­ско­го рай­о­на Витеб­ской обла­сти). С это­го вре­ме­ни кня­зья Ямон­то­ви­чи ста­ли назы­вать­ся так­же Под­бе­рез­ски­ми.

Print Friendly, PDF & Email
  1. Основ­ная лите­ра­ту­ра: Воро­нин В. А. Улья­на Под­бе­рез­ская: исто­рия жиз­ни // Studia Historica Europae Orientalis = Иссле­до­ва­ния по исто­рии Восточ­ной Евро­пы : науч. сб. Вып. 10. – Минск : РИВШ, 2017. – 262 с., с. 87–104.; Tęgowski J. Kilka SŁÓW o rodowodzie kniaziów Jamontowiczów Podbereskich w świetle nowych źródeł; Wolff, J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku / J. Wolff. – Warszawa: Druk J. Filipowicza, 1895. – XXV+698 s., s. 151. []
  2. Adam Boniecki, Poczet rodów w Wielkim Księstwie Litewskim XV i XVI wieku, Warszawa 1883, s. 250. []
  3. J. Wolff, op.cit., s. 151. Zdanie to podziela białoruski historyk Vasil Varonin (zob. Васіль Варонін, Друц­кія князі XIV ста­годдзя, Бела­рус­кі Гіста­рыч­ны Агляд, т. 9: 2002, сшыт­кі 1–2 (16–17), s. 27–28). []
  4. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. 1: Województwo wileńskie XIV–XVIII wiek, red. Andrzej Rachuba, Warszawa 2004, nr 36, s. 60. []
  5. Teodor Narbutt, Dzieje starożytne narodu litewskiego, t. 7, Wilno 1840, s. 115; Леон­тій Вой­то­вич, Князівсь­кі дина­стії Схід­ної Євро­пи (кіне­ць IX – поча­ток XVI ст.). Склад, сус­піль­на і політич­на роль. Істо­ри­ко-гене­а­ло­гічне дослід­жен­ня, Львів 2000, s. 288. []
  6. Zob. Jan Jurkiewicz, Od Palemona do Giedymina. Wczesnonowożytne wyobrażenia o początkach Litwy, cz. 1: W kręgu latopisów litewskich, Poznań 2012, passim. []
  7. Пол­ное собра­ние рус­ских лето­пи­сей (dalej cyt. ПСРЛ), т. 35: Лето­пи­си бело­рус­ско-литов­ские, Москва 1980, s. 130, 147–148, 175–176, 195–196, 216–217. []
  8. Archiwum Główne Akt Dawnych. – Zbiór Dokumentów Pergaminowych. – Nr 8415., s.1 []

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *