Одинцевичи, Багриновские, Гольцовские

I. Общие сведения о роде.

ОДИН­ЦЕ­ВИ­ЧИ (ГОЛЬ­ЦОВ­СКИЕ И БАГ­РИ­НОВ­СКИЕ) – кня­же­ский род, отно­сят к одно­му из ответв­ле­ний кня­зей Друц­ких 1. Пер­вым такую мысль выска­зал ано­ним­ный соста­ви­тель гене­а­ло­гии кня­зей Огин­ских в XVIII в. 2.

Воль­фом счи­тал неправ­до­по­доб­ной леген­ду о «выхо­де из немец» родо­на­чаль­ни­ка Один­це­ви­чей — кня­зя Ива­на Один­ца, осев­ше­го в Друц­ке и ука­зал родо­на­чаль­ни­ком Один­це­ви­чей упо­ми­на­е­мо­го в 1339 году друц­ко­го кня­зя Ива­на. Воз­мож­но он был бра­том или дядей друц­ких кня­зей Васи­лия и Семё­на Михай­ло­ви­чей. Назва­ние полу­чи­ли от рас­про­стра­нен­но­го в Лит­ве при­дом­ка Оди­нец. В V колене род раз­де­лил­ся на три линии: Голь­цов­скую — от Дмит­рия Фёдо­ро­ви­ча, полу­чив­ше­го неболь­шой удел с цен­тром в Голь­цо­ве на юго-запад от Орши. Дмит­рий и его дети писа­лись кня­зья­ми Голь­цов­ски­ми. Баг­ри­нов­скую — от Ива­на Фёдо­ро­ви­ча, кото­ро­му при­над­ле­жа­ло неболь­шое Баг­ри­нов­ское кня­же­ство. Его потом­ки писа­лись кня­зья­ми Багриновскими.
Один­це­ви­чей — от Бог­да­на Фёдоровича.
После 1622 г. со смер­тью Алек­сан­дры Семё­нов­ны све­де­ний о роде нет.
Да нашых дзён дай­шоў твор, які ў літа­ра­ту­ры атры­маў назву “Рада­вод кня­зёў Адзін­ц­э­ві­чаў”. Гэты невя­лікі па аб’ёме пом­нік скла­да­ец­ца з дзвюх частак. У пер­шай выклад­зе­на вер­сія пра паход­жанне роду Адзін­ц­э­ві­чаў ад вядо­ма­га кня­зя – пакут­ніка XIII ст. Міхаі­ла Чар­ні­гаўска­га, канані­за­ва­на­га Рус­кай пра­васлаў­най царквой. “Рада­вод” пад­ра­бяз­на рас­пі­свае нашчад­каў Міхаі­ла, адзін з якіх, Фёдар насіў празванне Адзі­нец – адкуль і про­звіш­ча ўся­го княс­ка­га роду. Гэтая част­ка рада­во­ду завяр­ша­ец­ца на асо­бе ўжо вядо­ма­га нам Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча. Дру­гая част­ка тво­ра змеш­ча­на пад асоб­ным пад­за­га­лоў­кам “Нача кня­жи­ти Русь” і не мае віда­воч­най сувязі з пер­шай част­кай. Зра­зу­ме­ла, калі не лічы­ць таго, што абед­зве яны пры­све­ча­ны гене­а­ло­гіі роду Адзін­ц­э­ві­чаў. Дру­гая част­ка пачы­на­ец­ца з паве­дам­лен­ня пра тое, што “князь Иван Оди­нец при­е­хал з Немец” і што “пода­ва­ны ему име­ня уво Друц­ку”. Гэтая вер­сія рада­во­ду най­больш пад­ра­бяз­на спы­ня­ец­ца на асо­бах і пад­зе­ях XV ст. Так, у пры­ват­на­сці, яна адзна­чае сва­яц­кія сувязі Адзін­ц­э­ві­чаў з вялікім кня­зем літоўскім Жыгі­мон­там Кей­с­ту­таві­чам і ад’езд двух прад­стаўнікоў роду на служ­бу ў Маскву.
Зыход­зячы з таго фак­та, што пер­шая част­ка рада­во­ду Адзін­ц­э­ві­чаў закан­ч­ва­ец­ца на асо­бе кня­зя Андр­эя Сямё­наві­ча, лагіч­на дапус­ці­ць, што яна была напі­са­на менавіта пры ім. Такім чынам, мы маем сур’ёзныя пад­ста­вы лічы­ць А. С. Адзін­ц­э­ві­ча натх­няль­ні­кам ствар­эн­ня гэтай част­кі пом­ніка. Што да дру­гой яго част­кі, дык тэар­этыч­на яна маг­ла быць выні­кам твор­час­ці таго ж Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча і яго гос­ця, мала­до­га рыж­ска­га нем­ца Гер­ма­на. Праў­да, гэта­му дапуш­ч­эн­ню супяр­эчы­ць пэў­ная хра­на­ла­гіч­ная неад­па­вед­на­сць. Як ужо было адзна­ча­на, у дру­гой част­цы тво­ра нічо­га не гаво­рыц­ца пра рэаліі XVI ст., яна цал­кам зася­род­жа­ная на пад­зе­ях XV ст. Сярод інша­га, там зга­д­ва­ец­ца той факт, што былую вот­чы­ну Адзін­ц­э­ві­чаў сяло Рэпу­ха­ва “тепер… дръ­жит пан Или­нич”. Гавор­ка тут ідзе, хут­ч­эй за ўсё, пра вядо­ма­га вяль­мо­жу Іва­на Іль­іні­ча, які памёр нед­зе ў кан­цы XV ст., а з 1481 г. сапраў­ды вало­даў Рэпухавам.

Як бы там ні было, але Адзін­ц­э­вічы яўна мелі ней­кія сан­ты­мен­ты да нем­цаў і ста­ран­на пад­т­рым­лі­валі свой імідж гер­мана­філаў. Без­умоў­на, адсюль і спро­ба вывес­ці паход­жанне роду “з Немец”. З гэтым жа было звя­за­на і тое, што Адзін­ц­э­вічы пры­малі на свой двор нямец­кіх юна­коў для наву­чан­ня. Пытанне пра рэаль­нае паход­жанне роду Адзін­ц­э­ві­чаў у гене­а­ла­гіч­най літа­ра­ту­ры і сён­ня заста­ец­ца адкры­тым. Тым не менш адзна­чым, што ў вачах іншых люд­зей зна­ход­жанне нем­цаў пры два­ры Адзін­ц­э­ві­чаў маг­ло дада­ць іх сямей­най леген­дзе пера­ка­наль­на­сці. Фак­ты, які­мі мы вало­да­ем сён­ня, свед­ча­ць пра тое, што ў 1-й пало­ве XVI ст. нем­цы сапраў­ды пры­язд­жалі вучыц­ца на бела­рус­кія зем­лі. Мяр­ку­ю­чы па ўсім, гэтыя паезд­кі на той час мелі ўжо сваю тра­ды­цыю і насілі рэгу­ляр­ны харак­тар. Мож­на ўпэў­не­на гава­ры­ць, што нем­цы пра­яў-лялі зацікаў­ле­на­сць у наву­чан­ні і навязван­ні кан­так­таў у мяш­чан­скім і княс­ка-маг­нац­кім ася­роддзі сусед­ніх бела­рус­кіх зем­ляў Вяліка­га Княст­ва Літоўска­га. Асаб­лі­вай акты­ў­на­сцю тут вылу­чалі­ся прад­п­ры­маль­ныя жыха­ры гора­да Рыгі 3.

Дже­ре­ла:
Фёдар Чар­няўскі. Натат­кі да гене­а­ло­гіі кня­зёў Адзін­ц­э­ві­чаў і Падбярэзскіх

IІ. Геральдика и сфрагистика.

Слож­но про­ис­хо­ди­ли гер­бо­об­ра­зу­ю­щие про­цес­сы у кня­зей Один­це­ви­чей. Шалан­дой было выяс­не­но, что они не поль­зо­ва­лись гер­бом «Оди­нец» 4. Их клей­мо­вый знак мож­но отне­сти к даль­ней­шей транс­фор­ма­ции зна­ков полу­коль­це­во­го типа, пер­во­об­раз кото­ро­го был на печа­ти кня­зя Васи­лия Семё­но­ви­ча «Красного»-Друцкого (1431 г.). В част­но­сти, от гер­бо­во­го зна­ка послед­не­го соб­ствен­ный знак на печа­ти кня­зя Бог­да­на Фёдо­ро­ви­ча Один­це­ви­ча (1512 г.) отли­ча­ли толь­ко неко­то­рые дета­ли: отсут­ствие допол­ни­тель­ных четы­рех полу­ко­лец, крест, верх­ний конец кото-рого был раз­де­лен в стро­пи­ло с Т-образ­ны­ми кон­ца­ми 5. Вме­сте с тем упо­мя­ну­тая печать еще не име­ла сле­дов гераль­ди­за­ции. Толь­ко у кня­зя Гри­го­рия Ива­но­ви­ча Один­це­ви­ча из Баг­ри­нов­ской вет­ви 6 его гер­бо­вый знак – полу­коль­цо с силь­но загну­ты­ми внутрь кон­ца­ми, из кото­ро­го выхо­дит бук­ва «М», – был поло­жен на гераль­ди­че­ский щит (1527 г.) 7 (рис. 11.9, а).

Одна­ко поз­же гер­бо­вый знак кня­зя Гри­го­рия Ива­но­ви­ча Один­це­ви­ча- Баг­ри­нов­ско­го был изме­нен: исчез­ла левая части бук­вы «М». Печать с таким гер­бом была при­ло­же­на к его про­даж­но­му листу от 1 мар­та 1556 г., при этом автор спе­ци­аль­но ого­во­рил: «под моею печа­тю» 8 (рис. 11.9, б). Воз­мож­но, сме­на гер­бо­во­го зна-ка была вызва­на смер­тью род­но­го бра­та – кня­зя Васи­лия Ива­но­ви­ча Один­це­ви­ча-Баг­ри­нов­ско­го, упо­мя­ну­то­го в листе покой­ным 9. Так или ина­че, но гер­бо­вые фигу­ры кня­зя Гри-гория мож­но отне­сти к тре­тье­му типу гер­бов Друц­ких, в осно­ве кото­ро­го лежа­ло полу­коль­цо с раз­лич­ны­ми дополнениями.

Насто­я­щий пере­во­рот в гераль­ди­ке кня­зей Один­це­ви­чей совер­шил сын кня­зя Бог­да­на Фёдо­ро­ви­ча – князь Семён Бог­да­но­вич Один­це­вич, грод­нен­ский город­ни­чий в 1530–1541 гг. 10. Он имел две гер­бо­вые печа­ти, кото­ры­ми поль­зо­вал­ся в 1534–1541 гг. На пер­вой из них на щите была изоб­ра­же­на сте­на из кир­пи­ча с четырь­мя зуб­ца­ми, на кото­рой поме­ща­лись четы­ре дра­го­цен­ных кам­ня в опра­вах, из-за сте­ны воз­вы­ша­лась фигу­ра льва, встав­ше­го на зад­ние лапы (1534 г.) 11 (рис. 11.10, а). Ана­ло­гич­ный герб нахо­дим в поль­ской шля­хет­ской гераль­ди­ке (раз­ни­ца толь­ко в коли­че­стве кам-ней и зуб­цов на стене – три вме­сто четы­рех) – это «Зарем­ба» 12. В ВКЛ он появил­ся после 1413 г., когда в Горо­дле к нему был при­нят жамойт­ский боярин Гинет Кон­це­вич 13. Прав­да, «Зарем­ба» более извест­на как герб рода Довойн 14. Одна­ко какие осно­ва­ния для поль­зо­ва­ния им имел князь Семён Бог­да­но­вич Один­це­вич? Нет ника­ких доку­мен­таль­ных сви­де­тельств о гер­бо­вой адап­та­ции его кем-нибудь из рода Довойн, хотя такие при­ме­ры с их гер­бом в сере­дине ХVI в. извест­ны 15. Мало­ве­ро­ят­но, что­бы на выбор гер­ба кня­зем Семё­ном Бог­да­но­ви­чем Один­це­ви­чем повли­ял брак Софии или Софро­нии Янов­ны Довой­ны с кня­зем Бог­да­ном Рома­но­ви­чем Друц­ким Любец­ким 16. Одна­ко на вто­рой печа­ти кня­зя Семё­на Бог­да­но­ви­ча Один­це­ви­ча герб был под­кор­рек­ти­ро­ван: на щите сте­на из кир­пи­ча, из-за кото­ро­го лев выхо­дит вле­во (1538 г.) (Одно­ро­жен­ко, О. Русь­кі королівсь­кі, гос­по­дарсь­кі та князівсь­кі печат­ки ХІІІ–ХVI ст. / О. Одно­ро­жен­ко. – Хар­ків, 2009б., с. 74, 230, № 97)) (рис. 11.10, б).

Упо­мя­ну­тые изме­не­ния дела­ли из его «Зарем­бы» мест­ный вари­ант шля­хет­ско­го гер­ба «Лев з муру», кото­рым в ВКЛ поль­зо­ва­лись все те же Довой­ны 17. Не исклю­че­но, что наи­боль­шую зна­чи­мость в выбо­ре гер­ба име­ло «немец­кое» про­ис­хож­де­ние «Зарем­бы», кото-рое при­пи­сы­вал ей еще Ян Длу­гош: «Genus Al(е)manicum» 18. По мень­шей мере, состав­лен­ная в 1520 г. родо­слов­ная кня­зей Один­це­ви­чей выво­ди­ла их «с Немец» 19, а пото­му такое сте­че­ние гео­гра­фи­че­ских дан­ных мог­ло послу­жить осно­ва­ни­ем для сме-ны гер­ба. В любом слу­чае отказ от родо­вой сим­во­ли­ки и пере­ход к поль­ско­му шля­хет­ско­му гер­бу сви­де­тель­ство­вал о важ-ных изме­не­ни­ях в поли­ти­че­ской и куль­тур­ной ори­ен­та­ции кня­зя Семё­на Бог­да­но­ви­ча Один­це­ви­ча. Не исклю­че­но, что его лич­ная «гераль­ди­че­ская рево­лю­ция» была вызва­на общим про­цес­сом опре­де­лен­ной дегра­да­ции кня­же-ско­го сосло­вия в ВКЛ, кото­рый вылил­ся в со-зна­тель­ный отказ кня­зей от пре­ро­га­тив свое-го про­ис­хож­де­ния и урав­ни­ва­ние их ста­ту­са с осталь­ной мест­ной знатью.

Дже­ре­ло:
Шалан­да А. И. Гераль­ди­ка кня­зей Друц­ких в ХV–XVIII вв.: от гераль­ди­зи­ро­ван­ных зна­ков к гер­бу «Друцк»

IІ. Родовід.

I генерація

КН. ДАНИ­ИЛ …… ДРУЦ­КИЙ

IІ генерація

КН. АНДРЕЙ ДАНИЛОВИЧ

IІІ генерація

КН. ИВАН АНДРЕ­ЕВИЧ ДРУЦ­КИЙ (1339)

IV генерація

КН. ИВАН ИВАНОВИЧ

В киев­ских сино­ди­ках есть поми­на­ние Один­це­ви­чей: запи­сан род Дмит­рия Федо­ро­ви­ча Голь­цов­ско­го. Вот так он выгля­дит в помян­ни­ке КПЛ (во Вве­ден­ском при­мер­но такой же спи­сок): «Род кня­зя Дмит­рия Один­це­ви­ча. Кня­зя Ива­на, кня­зя Ива­на, кня­зя Андрея, кня­зя Ермо­лая, кня­зя Федо­ра, кня­зя Рома­на, кня­зя Дмит­рия, кня­зя Лав­рен­тия, кня­зя Иоси­фа, кня­зя Васи­лия, кня­зя Аре­фу, кня­ги­ню Васи­ли­су, кня­ги­ню Зино­вию, кня­ги­ню Марию, кня­ги­ню Анну, Авдо­тию, княж­ну Фео­до­сию, княж­ну Дом­ни­ку, Симо­на, кня­зя Рома­на, Юрия.» По срав­не­нию с родо­слов­ной Один­це­ви­чей, содер­жа­щей­ся в Суп­расль­ской лето­пи­си в перечне пер­вых колен есть одно отли­чие: по сино­ди­ку отца кня­зя Андрея зва­ли Иван, в то вре­мя как в родо­слов­ной он назван Михаилом.

Жена: …. ….., вто­рым бра­ком за Дмит­рия Ольгердовича.

V генерація

КН. АНДРЕЙ ИВА­НО­ВИЧ ОДИ­НЕЦ «ПАСЫ­НОК» ДРУЦ­КИЙ († 12.08.1399)

Князь дру­ць­кий. Заги­нув у 12.08.1399 р. в битві на Вор­склі. Родо­на­чаль­ник князів Один­це­ви­чів, Голь­цовсь­ких, Багриновських.

Упо­ми­на­ет­ся в сино­ди­ке, где запи­сан род Дмит­рия Федо­ро­ви­ча Голь­цов­ско­го. Вот так он выгля­дит в помян­ни­ке КПЛ (во Вве­ден­ском при­мер­но такой же спи­сок): «Род кня­зя Дмит­рия Один­це­ви­ча. Кня­зя Ива­на, кня­зя Ива­на, кня­зя Андрея, кня­зя Ермо­лая, кня­зя Федо­ра, кня­зя Рома­на, кня­зя Дмит­рия, кня­зя Лав­рен­тия, кня­зя Иоси­фа, кня­зя Васи­лия, кня­зя Аре­фу, кня­ги­ню Васи­ли­су, кня­ги­ню Зино­вию, кня­ги­ню Марию, кня­ги­ню Анну, Авдо­тию, княж­ну Фео­до­сию, княж­ну Дом­ни­ку, Симо­на, кня­зя Рома­на, Юрия.» По срав­не­нию с родо­слов­ной Один­це­ви­чей, содер­жа­щей­ся в Суп­расль­ской лето­пи­си в перечне пер­вых колен есть одно отли­чие: по сино­ди­ку отца кня­зя Андрея зва­ли Иван, в то вре­мя как в родо­слов­ной он назван Михаилом.

В листе вели­ко­му кня­зю Ива­ну-Скир­гай­ло за Грид­ка Кон­стан­ти­но­ви­ча (по мне­нию Сем­ко­ви­ча — князь Слуц­кий), ок. 1387-89 гг. руча­ют­ся вас­са­лы Скир­гай­ло по его «вели­ко­му кня­же­ству», пожа­ло­ван­но­му ему Ягай­ло 28 апре­ля 1387 г. а так­же «ближ­ние люди» кня­зя Гридь­ка и его «сосе­ди». Сре­ди них были князь Васи­лий Михай­ло­вич (Друц­кий), князь Лев Васи­лье­вич Друц­кий (Вито­втов «шва­гер») и Андрей «Мит­ков пасы­нок». Доку­мент под­твер­жда­ет, что кня­зья Один­це­ви­чи потом­ки не Миха­и­ла Друц­ко­го, а его род­ствен­ни­ка Ивана.

Невы­клю­ча­на, што Андр­эй Ива­но­вич двой­чы ўсту­пал ў шлюб­ныя адно­сі­ны. На такую дум­ку навод­зі­ць параў­нанне, прыб­ліз­на вызна­ча­ных, гадоў нара­дж­эн­ня і смер­ці Адзін­ц­э­ві­чаў­ны Жыгі­мон­та­вай Кей­с­ту­таві­ча­вай і яе бра­та Фёда­ра. Пас­ля нара­дж­эн­ня Адзін­ц­э­ві­чаў­ны прай­шло не менш, чым трыц­ца­ць гадоў пакуль не нарад­зіў­ся Фёдар Андр­эевіч. Такая роз­ні­ца ў нара­дж­эн­ні дзя­цей маг­ла мець мес­ца толь­кі ў выпад­ку паўтор­на­га шлюбу.

Прав­да из ряда изве­стий об Андрее выби­ва­ет­ся сооб­ще­ние Дани­ло­ви­ча о том, что сыно­вья Андрея Ива­но­ви­ча (Вольф счи­тал Васи­лье­ви­ча) Друц­ко­го умер­ли без­дет­ны­ми: «после ран­ней смер­ти его без­дет­ных сыно­вей быв. дер­жа­ния в Блу­жах, Милей­ко­ви­чах и др. местах были пожа­ло­ва­ны вел. кн. литов­ским Вито­втом во вла­де­ние Вилен­ско­му капитулу».

VI генерація

КН. ФЁДОР АНДРЕ­ЕВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ (1431,1455)

сын Андр­эя Міхай­лаві­ча. Фёдар Адзін­ц­э­віч, стар­эй­шы сын Андр­эя, у гра­мад­зян­скай вайне, якая пача­ла­ся ў ВКЛ пас­ля смер­ці Вітаўта, пры­маў акты­ў­ны ўдзел на баку Сві­дры­гай­лы 20. У 1432 г. пас­ля раз­гро­му вой­скаў Сві­дры­гай­лы пад Ашмя­на­мі тра­піў у палон да свай­го шва­г­ра, менавіта да Жыгі­мон­та Кей­с­ту­таві­ча. Вой­цах Кая­ло­віч заў­ва­жае, што пера­мож­цы пры­суд­зілі Адзін­ц­э­ві­ча да пака­ран­ня на смер­ць 21. Маг­чы­ма, што толь­кі дзя­ку­ю­чы род­нас­ным повя­зям, Фёдар Адзін­ц­э­віч заха­ваў сваё жыц­цё. Невы­клю­ча­на, што за гэта ён паві­нен быць удзяч­ным свай­му пля­мен­ніку Міха­лу Жыгі­мон­таві­чу. Жыгі­монт Кей­с­ту­тавіч, вялікі князь літоўскі, адроз­ні­ваў­ся жорст­кім харак­та­рам і вель­мі сум­неў­на, каб ён пакла­па­ціў­ся аб жыц­ці было­га сва­я­ка. У 1442 г. Фёдар Адзін­ц­э­віч атры­маў пры­вілей на вало­данне сялом Прых­а­бы 22. Праў­да вало­даў ён гэтым сялом нядоў­га. Праз нека­то­ры час князі Друц­кія Прых­аб­скія зма­глі даб­іц­ца кара­леўска­га дэкр­эта на вяр­танне сяла ў сваё вячы­стае карыстанне.

Фёдар Адзін­ц­э­віч узяў шлюб з кня­зёў­най Аксін­няй, дач­кой Андр­эя Усе­ва­ла­даві­ча з кня­зёў мезец­кіх, нашчад­каў Руры­каві­чаў, кня­зёў чар­ні­гаўскіх. Князі мезец­кія стра­цілі свае зем­лі, якія адыш­лі да Мас­к­вы, але ў 1450 г. Казі­мір Яге­лон­чык, кароль поль­скі і вялікі князь літоўскі, пацверд­зіў Фёда­ру, Рама­ну і Іва­ну, бра­там Аксін­ні, пра­вы на ўла­данне спад­чы­най па іх баць­ку Андр­эю Усе­ва­ла­даві­чу 23. Бра­ты кары­сталі­ся так­са­ма зем­ля­мі і ў межах ВКЛ і зма­глі заха­ва­ць сваё ста­но­віш­ча ў элі­це ВКЛ. У час феадаль­най вай­ны 1432—39 удзель­ні­чаў у Ашмян­скай бітве 1432 на баку вял. кн. Сві­дры­гай­лы i тра­піў у палон да Жыгі­мон­та Кей­с­ту­таві­ча. Каля 1442 атры­маў ад Казі­мі­ра с. Прых­а­бы. Послед­нее упо­ми­на­ние Ф.А.Одинцевича — 12 июня 1455 г

Брат Аляк­сандра, Фёдар Адзін­ц­э­віч, застаў­ся ў ВКЛ і ў 1440-я гг., як пры­га­д­ва­ла­ся выш­эй, часо­ва атры­маў маён­так Прых­а­бы (паз­ней вер­ну­ты Кан­стан­ці­ну Бабі­чу). Ад жон­кі Аксін­ні (дач­кі кн. Андр­эя Усе­ва­ла­даві­ча Шуціхі) меў сыноў Дзміт­рыя, Іва­на, Баг­да­на, Рыго­ра i дач­ку Марыю. Ад Іва­на пай­ш­ла баг­ры­наўская лінія роду (яе прад­стаўнікі звалі­ся кня­зя­мі Адын­ц­э­ві­ча­мі-Баг­ры­наўскі­мі i Баг­ры­наўскі­мі), ад Дзміт­рыя — голь­ца­ўская, ад Баг­да­на — адзінцэвіцкая.

Из лето­пи­сей извест­но, что князь Федор Один­це­вич, сто­рон­ник кня­зя Свид­ри­гай­ла, в 1431 г. в бит­ве под Ошмя­на­ми попал в плен к Сигиз­мун­ду Кей­с­ту­тье­ви­ту 10. Воз­мож­но, это тот Федор, кото­рый, соглас­но Бонец­ко­му, был родо­на­чаль­ни­ком Один­це­ви­чей, а по родо­сло­вию – пра­внук Ива­на, при­е­хав­ше­го «з Немец», Учи­ты­вая, что реаль­но Один­це­ви­чи про­ис­хо­ди­ли из кня­зей Друц­ких, мож­но при­нять вер­сию родо­сло­вия, так как кня­зья Друц­кие извест­ны с 1340 г., а зна­чит, суще­ство­ва­ли рань­ше и Один­це­ви­чи. Если счи­тать на каж­дое поко­ле­ние по 25 лет, то, соглас­но родо­сло­вию, князь Иван Один­це­вич жил при­мер­но в сере­дине XIV в.

В свя­зи с уча­сти­ем в бит­ве под Ошмя­на­ми кня­зя Федо­ра и его пле­не­ни­ем любо­пыт­но, что родо­сло­вие Один­це­ви­чей окан­чи­ва­ет­ся сооб­ще­ни­ем, что жена вели­ко­го кня­зя Сигиз­мун­да, побе­ди­те­ля под. Ошмя­на­ми, была «сест­ра рожо­ная» того кня­зя Гри­го­рия, кото­рый бежал в Моск­ву. Далее в родо­сло­вии ска­за­но, что «князь вели­кыи (Сигиз­мунд Кей­с­ту­тье­вич.– Гене­ограф) при­об­рел с нею сына Миха­и­луш­ка… А кня­зя вели­ко­го Жик­ги­мон­та заби­ли Чер­торыз­ские, так вели­ко­го кня­зя сын Миха­и­луш­ко втек до Моск­вы, и там окорм­лен и вмер» («Окорм­лен» – зна­чит отрав­лен.– Гене­ограф) Сле­до­ва­тель­но, невзи­рая, на близ­кое род­ство с кня­зем Сигиз­мун­дом, Федор Один­це­вич высту­пил про­тив него, а так как за Свид­ри­гай­ла высту­пи­ли глав­ным обра­зом фео­да­лы Подви­нья, Смо­лен­щи­ны и Киев­щи­ны, то это может слу­жить еще одним дока­за­тель­ством того, что Один­це­ви­чи были из тех районов.

Ж. 1, КНЖ. АКСИ­НЬЯ АНДРЕ­ЕВ­НА, дочь кня­зя Андрея Все­во­ло­до­ви­ча Шути­хи Мезец­ко­го

Ж. 2, (?) …… …….

дети: 24

КН. АЛЯК­САНДР АНДР­ЭЕВІЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ РЕПУХОВСКИЙ (?—?)

сын Андр­эя …… ; Падоб­на таму, як ула­дан­ні кня­зёў Пад­бяр­эз­кіх зна­ход­зілі­ся побач з вот­чы­на­мі нашчад­каў Іва­на Пуця­ты, а кня­зёў Мош­каўскіх – з вот­чы­на­мі Прых­аб­скіх і Дзміт­рыя Зуб­равіц­ка­га, ула­дан­ні інша­га прыш­ла­га рода – кня­зёў Адзін­ц­э­ві­чаў – у асноў­ным паўта­ралі струк­ту­ру спад­чы­ны Васі­ля Крас­на­га. Гэты род набыў част­ку Друц­ка­га княст­ва вель­мі рана. На пачат­ку 1430-х гг. адзін яго прад­стаўнік – Аляк­сандр Андр­эявіч Адзін­ц­э­віч – пісаў­ся кня­зем Рэпу­хаўскім ад маёнт­ка Рэпу­хаў на пра­вым бера­зе ракі Адроў (Аршан­скі раён). Пас­ля пара­ж­эн­ня Сві­дры­гай­лы, прых­іль­ні­кам яко­га ён быў, князь Рэпу­хаўскі з’ехаў у Мас­к­ву. Яго ўла­дан­ні Жыгі­монт Кей­с­ту­тавіч аддаў літоўс­ка­му пану Юшке Гой­ца­ві­чу. У 1481 г. уда­ва апош­ня­га, Ган­на з роду Даў­гір­даў, пада­ра­ва­ла “выслу­гу” пана Юшкі свай­му дру­го­му мужу – Іва­ну Ілліні­чу. Пры гэтым пры­га­д­ва­юц­ца нале­жа­чыя да Рэпу­ха­ва паселіш­чы, сярод якіх Воў­кавічы зна­ход­зілі­ся неда­лё­ка ад Друц­ка, а дан­нікі Шыр­невічы – на рацэ Бобр (на поўд­зень ад сучас­на­га раё­ц­эн­тра Круп­кі). Вало­даў маёнт­кам Рэпу­ха­ва. Разам з сынам Рыго­рам выехаў у Маскву.

КНЖ. N АНДРЕ­ЕВ­НА ОДИН­ЦЕ­ВИЧ (*1360-е- + до 1416)

Жыгі­монт Кей­с­ту­тавіч, звод­ны брат Вітаўта, народ­жа­ны ў дру­гім шлю­бе Кей­с­ту­та з Біру­тай, на нашу дум­ку дасяг­нуў ста­лас­ці да 1383 г. У гэтым год­зе, разам са сваім род­ным бра­там Таў­ціві­лам Жыгі­монт, рату­ю­чы­ся ад гне­ву Ягай­лы, пры­бы­вае да кры­жа­коў і пры­мае хрост па заход­ня­му, каталіц­ка­му абра­ду 25. На гэты час Жыгі­монт Кей­с­ту­тавіч яшчэ не быў у шлю­бе. Толь­кі пас­ля таго як ста­но­віш­ча ў Літве ста­ла спры­яль­ным для вяр­тан­ня на рад­зі­му Вітаўта, Таў­ціві­ла і Жыгі­мон­та, сыноў загі­нуў­ша­га Кей­с­ту­та, і Вітаўту ўда­ло­ся атры­ма­ць ула­ду ў Вялікім Княст­ве Літоўскім, мог адбыц­ца шлюб Жыгі­мон­та з дач­кой Андр­эя Міхай­лаві­ча. Шлюб мог мець мес­ца яшчэ да 1390 г. Да 1406 г. сын Жыгі­мон­та Кей­с­ту­таві­ча і Адзін­ц­э­ві­чаў­ны Міхал Жыгі­мон­тавіч, дасяг­нуў ста­лас­ці і нека­то­ры час пра­вод­зі­ць пры два­ры кара­ля поль­ска­га Ягай­лы. Такім чынам яго маці, Адзін­ц­э­ві­чаў­на, маг­ла нарад­зіц­ца толь­кі пас­ля 1370 г. У шлю­бе з сынам Кей­с­ту­та Адзін­ц­э­ві­чаў­на дач­ка Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча пра­бы­ла нядоў­га і памер­ла да 1416 г. 26. Невя­до­ма нават яе імя

М., КН. СИГИЗ­МУНД-КОРИ­БУТ КЕЙ­С­ТУ­ТО­ВИЧ ЛИТОВ­СКИЙ (* после 1350, † 20 мар­та 14).

VІІ генерація

КН. ИВАН ФЕДО­РО­ВИЧ БАГ­РИ­НОВ­СКИЙ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ (†1499/1509)

стар­эй­шы сын Фёда­ра Андр­эеві­ча. Ад жон­кі — дач­кі сма­лен­ска­га баяры­на Плюс­ка­ва — меў сыноў Рыго­ра i Васі­ля. Іван вало­даў маёнт­кам Баг­ры­на­ва побач з Воў­каві­ча­мі, які перай­шоў потым да яго сыноў. Ад Іва­на Фёда­раві­ча Адзін­ц­э­ві­ча, які ўзяў шлюб з дач­кой сма­лен­ска­га баяры­на Плюс­ко­ва, пача­ла­ся лінія кня­зёў багрыноўскіх.

Іван Адзін­ц­э­віч атры­маў у пасаг па жон­цы вялікія зямель­ныя ўла­дан­ні на ўсход­зе княст­ва ў межах Сма­лен­шчы­ны. Маг­чы­ма, што і Рыгор па гэтай жа пры­чыне асеў на зем­лях гэта­га ж ваявод­ства. У рэе­страх надан­няў, зроб­лен­ных Казі­мірам, кара­лём поль­скім і вялікім кня­зем літоўскім, пас­ля яго пры­ез­да ў Літву “з ляхаў” яшчэ да 1490 г., бра­ты Іван і Рыгор Адзін­ц­э­вічы ўпа­мі­на­юц­ца сярод сма­лен­скай шлях­ты, якая зна­ход­зіла­ся на гас­па­дар­скай служ­бе. Іва­ну Адзін­ц­э­ві­чу, сма­ленска­му баяры­ну, “з каз­ны дано 12 коп” гро­шаў ліч­бы літоўс­кай 27. Kniaziowie Dymitr, Bohdan i Hrihory Odyncewicza, procesowali brata swego kniazia Iwana o skarby macierzyste; przy sprawie kniaź Iwan dowodził, że matka jego skarby swe zapisała córce swej Maryi, siostrze jego, która do śmierci przy nim mieszkała i umierając testamenten , który przedstawil, jemu przekazała, bracia zaś twierdzili, że oprócz skarbów objętych powyższym testamentern, były i inne, wskutek czego, król zawyrokował 1499 r., že kniaź Iwan ma zapisane sobie skarby zatrzymać, innymi zaś podzielić się z braćmi na cztery części 28).

Umarł przed 1509 r ., gilyż w tym roku w procesie o spuściznę po knjaziach llolcowskich , występują już tylko synowie jego Hrihory i Wazil. Synowie jego od Bahrinowa pisali się kniaziami Bahrinowskimi.

Ж., АННА ПЛЮС­КО­ВА 29.

КН. ДМИТ­РИЙ ФЕДО­РО­ВИЧ ГОЛЬ­ЦОВ­СКИЙ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ (умер до 1508)

сын Фёда­ра Андр­эеві­ча. Вало­даў маёнт­ка­мі Голь­ца­ва, Шый­каі Кры­вая каля Друц­ка, два­ром у Друц­ку. Адзін з яго сыноў, Дзміт­рый, тыту­ла­ваў­ся кня­зем Галь­цоўскім ад маёнт­ка Галь­цо­ва побач з Рэпу­ха­вам. Да гэтай вот­чы­ны ў 1510 г. адно­сілі­ся Кры­вая ля Друц­ка (іншая част­ка гэта­га ж паселіш­ча, нага­да­ем, адно­сіла­ся да спад­чы­ны кня­зёў Крас­ных у Худа­ве), а так­са­ма двор у самым Друц­ку і маён­так Шый­ка (Шэй­ка, зараз у Круп­скім раёне), які быў ато­ча­ны абша­ра­мі маёнт­каў Груш­ка, Худа­ва, Бобр (вот­чы­ны Крас­ных) і выш­эйз­га­да­ных Шыр­неві­чаў. Ад жон­кі Улья­ны (сяст­ры кн. С.І.Бельскага) меў сыноў Васі­ля, Іва­на, Арэ­хву, Андр­эя, дачок Фед­ку i Ган­ну. Памёр неза­доў­га да Глін­скіх мяця­жу 1508, яго сыны, заме­ша­ныя ў мяця­жы, выехалі ў Мас­к­ву. Усе ix маёнт­кі атры­маў брат Дзміт­рыя Рыгор. Дзміт­ры і яго сыны, якія вало­далі сялом Галь­цо­вым, сталі рода­па­чы­наль­ні­ка­мі лініі кня­зёў галь­цоўскіх. Дзміт­ры памёр да 1507 г., а яго сыны сталі на бок Міха­ла Глін­ска­га і ўслед за Аляк­сандрам, самым малод­шым сынам Андр­эя Міхай­лаві­ча і яго сынам, а ўну­кам Андр­эя Міхай­лаві­ча, Рыго­рам, выехалі на служ­бу да вялікіх кня­зёў мас­коўскіх. Звест­кі аб іх далей­шым лёсе ў нас адсут­ні­ча­ю­ць. Не пакі­нулі Рад­зі­му жон­ка Дзміт­ра Улья­на, якая паход­зі­ла з кня­зёў Бель­скіх, і дач­ка Ганна.

Маг­чы­ма, што Дзмітр і Баг­дан Фёда­равічы Адзін­ц­э­вічы мелі зямель­ныя надан­ні ад кара­лёў поль­скіх і вялікіх кня­зёў літоўскіх на Сма­лен­шчыне і часта навед­валі гэтыя мяс­ці­ны. Неаб­ход­на пом­ні­ць, што ў Сма­лен­ску пас­ля 1470 г. ста­ла жылі іх род­ныя бра­ты Іван і Рыгор. У 1497 г. Дзміт­ра і Баг­да­на Адзін­ц­э­ві­чаў запрасілі бра­ты Гор­скія, якія жылі ў Сма­лен­скім ваявод­стве, для ўдзе­лу ў выра­ш­эн­ні судо­вай спра­вы. Раз­гляд гэтай спра­вы адбы­ваў­ся ў “палю­боў­ным суд­зе” 17 сакавіка гэта­га ж года [9, № 145, с.168]. На нашу дум­ку на той час яшчэ ведалі аб наяў­на­сці род­нас­ных повя­зей паміж гэты­мі дву­мя адгалі­на­ван­ня­мі кня­жац­ка­га роду Друц­кіх і бра­ты Гор­скія пас­пра­ба­валі іх выка­ры­ста­ць. Палю­боў­ны суд скла­даў­ся з роў­най коль­кас­ці даве­ра­ных люд­зей з кож­на­га боку. Раш­энне суда было кан­чат­ко­вым і яго перагляд ў выш­эй­шых інстан­цы­ях княст­ва не даз­ва­ляў­ся. Род­ныя бра­ты: Алель­ка, Міхал, Іван Дуда і Дзміт­ры Васі­лья­вічы Гор­скія паклікалі ў палю­боў­ны суд сма­лен­ска­га мітра­паліта Іосі­фа. Няла­ды ўзніклі з-за пры­на­леж­на­сці чуры­лаўскіх зем­ляў “на Гарах”. Аляк­сандр Казі­міравіч, поль­скі кароль і вялікі князь літоўскі, пацверд­зіў пра­вы Іосі­фа на гэтыя зем­лі, няг­лед­зячы на тое, што на іх выка­за­лі сур’ёзныя прэт­эн­зіі Гор­скія, ліча­чы іх сваі­мі “атчыз­ны­мі”, атры­ма­ны­мі ад баць­кі, Васі­ля Іва­наві­ча Пуця­ты­ча. Сма­лен­скі мітра­паліт пас­кард­зіў­ся кара­лю на дзе­ян­ні бра­тоў, якія “не далі ўла­ды­цы зем­лі і вялікія кры­ў­ды яму чыня­ць”. Гор­скія ўзя­лі “з сва­ей рукі суддзя­мі намес­ніка сма­лен­ска­га Юрыя Гля­бо­ві­ча і кня­зёў Дзміт­рыя і Баг­да­на Адзін­ц­э­ві­чаў”. Мітра­паліт Іосіф запрасіў пры­ня­ць удзел у выра­ш­эн­ні спра­вы вопыт­ных і добра веда­ю­чых сут­на­сць спра­вы асо­баў: Даб­ра­го­ста Нар­бу­таві­ча, сма­лен­ска­га аколь­ні­ча­га, кня­зя Кан­стан­ці­на Гла­зы­ні­ча, сма­лен­ска­га аколь­ні­ча­га, Кан­стан­ці­на Кро­шын­ска­га, сма­лен­ска­га скарб­на­га, і Васі­ля Пол­це­ва, сма­лен­ска­га каню­ша­га. Суддзі пра­вя­лі межа­ванне зем­ляў мітра­паліта Іосі­фа і Гор­скіх і, пас­ля ста­ран­на­га вывуч­эн­ня гісто­рыі пытан­ня, пры­суд­зілі спр­эч­ныя зем­лі сма­ленска­му мітрапаліту.

Kniaziowie Dymitr, Bohdan i Hrihory Odyncewicza, procesowali brata swego kniazia Iwana o skarby macierzyste; przy sprawie kniaź Iwan dowodził, że matka jego skarby swe zapisała córce swej Maryi, siostrze jego, która do śmierci przy nim mieszkała i umierając testamenten , który przedstawil, jemu przekazała, bracia zaś twierdzili, że oprócz skarbów objętych powyższym testamentern, były i inne, wskutek czego, król zawyrokował 1499 r., že kniaź Iwan ma zapisane sobie skarby zatrzymać, innymi zaś podzielić się z braćmi na cztery części 28).

Wszystkie його dobra otrzymali kniaź Hrihory brat Dymitra i synowcowie jego, kniaziowie Odyncewicze, wskutek czego do dóbr po kniaziu Dymitrze zajawiają pretensye jego wdowa i córka; a mianowicie: W 1509 r. kniahinia Dymitrowa Holcowska Julianna, oskarżała szwagra
swego (brata męża — dewera ) Hrihorego i synowców jego Hrihorego, Semena i Wasila kniaziów Odyncewiczów o to , iż z jej krzywdą wyprosili u króla majątki, które jej pozostawił inąż na oprawę wdowią. Z toku sprawy okazuje się, że młodszy syn kniahini ze zdrajcą kniaziem Hlinskim wyjechał, starsi dwaj bowiem już wcześniej do Moskwy byli wyjechali, że ona jak i wszyscy kniaziowie Druccy, Hlińskiemu sprzyjała; król jednak, gdy jej wyraźnej zdrady dowieść nie było mużni, przysądza jej majątki mężowskie 30. Następnie w 1510 r. na prośbę Mitia Iwanowicza namjestnika Oboleckiego i klucznika dworu królowej Heleny, oženionego z córką kniazia Dymitra Fedorowicza Holcowskiego Hanną, który zeznaje, że ojciec żony jego kniaź Dymitr Holcowski zmarł, a bracia jej zbiegli do wielkiego księstwa Moskiewskiego, poczem majątki ojczyste żony jego Holcowo, Szyjka, Krywaja 31 i inne sioła i dwór w mieście Drucku, król nadał kniaziom Hri.
horemu, Wasilowi i Semenowi Odyncewiczom, nie wiedząc v tem, że bliższą do tych majątków była żona Mitina, król powyższe majątki córce i dziedziczce kniazia Dymitra Holcowskiego, żonie Mitinej Hannie przysądza 32. Około tego samego czasu kniahinia Dymitrowa Fedorowicza Julianna darowywa i odpisuje zięciowi swemu Miti Iwanowiczowi i żonie jego, córce sivej Hannie, wsie w Szepetowie, inianowicie Kiśle, Kozłowo, Zamkowo i Sielutynicze, prawem wiecznein 33. Kniaziowie Odyncewicze nie powrócili jednak Miti i jego żonic przysądzonych im inajątków ; jeszcze w 1527 r. król w liście do Gaztolda wojewody Wilenskiego sprawę, o majątki zdrajców dzieci kniazia Dymitra Odyncewicza, między ich braćmi stryjecznymi kniaziami Semenem Bohdanowiczem, Wasilem Iwanowiczem i Hrihorym Iwanowiczem (w tekscie mylnie Iwanem Hrihorowiczem) Odyncewiczami a Mitią żonatym z córką kniazia Dymitra, którymi to majątkamiwedług pierwotnego przywileju , kniaziowie Odyncewicze od 18 lat,spokojnie władają, obiecuje roz patrzeć po przyjeździe swoim na Litwę 34

Ж., КНЗ. ЮЛИ­А­НА ИВА­НОВ­НА БЕЛЬ­СКАЯ, дочь кня­зя Ива­на Вла­ди­ми­ро­ви­ча Бельского.

КН. ГРИ­ГО­РИЙ ФЕДО­РО­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ (1486,1510)

4С:Фед.Анд. :Ксения.Анд. МЕЗЕЦКАЯ.
Іван Адзін­ц­э­віч атры­маў у пасаг па жон­цы вялікія зямель­ныя ўла­дан­ні на ўсход­зе княст­ва ў межах Сма­лен­шчы­ны. Маг­чы­ма, што і Рыгор па гэтай жа пры­чыне асеў на зем­лях гэта­га ж ваявод­ства. У рэе­страх надан­няў, зроб­лен­ных Казі­мірам, кара­лём поль­скім і вялікім кня­зем літоўскім, пас­ля яго пры­ез­да ў Літву “з ляхаў” яшчэ да 1490 г., бра­ты Іван і Рыгор Адзін­ц­э­вічы ўпа­мі­на­юц­ца сярод сма­лен­скай шлях­ты, якая зна­ход­зіла­ся на гас­па­дар­скай служ­бе. Іва­ну Адзін­ц­э­ві­чу, сма­ленска­му баяры­ну, “з каз­ны дано 12 коп” гро­шаў ліч­бы літоўс­кай 35. Не заста­ваў­ся па-за ўва­гай кара­леўс­кай адміністра­цыі і Рыгор Адзін­ц­э­віч. У заха­ваў­шых­ся кні­гах Мет­ры­кі ВКЛ, неад­на­ра­зо­ва сустра­ка­юц­ца ўпа­мі­нан­ні аб атры­ман­ні ім, у перы­яд пана­ван­ня Казі­мі­ра Яге­лон­чы­ка, надан­няў са скар­бу княст­ва. Каля 1486 г. яму нада­ец­ца дані­на ў Тро­ках паме­рам 6 коп 36. Гро­шы Рыгор Фёда­равіч паві­нен быў атры­ма­ць у Сма­лен­ску з дахо­даў мяс­цо­вай мыт­ні. Також при­сут­ня запис: <кня­зю Гри­ню Один­це­ви­чу отпра­ва сокольникомъ>

Kniaziowie Dymitr, Bohdan i Hrihory Odyncewicza, procesowali brata swego kniazia Iwana o skarby macierzyste; przy sprawie kniaź Iwan dowodził, że matka jego skarby swe zapisała córce swej Maryi, siostrze jego, która do śmierci przy nim mieszkała i umierając testamenten , który przedstawil, jemu przekazała, bracia zaś twierdzili, że oprócz skarbów objętych powyższym testamentern, były i inne, wskutek czego, król zawyrokował 1499 r., že kniaź Iwan ma zapisane sobie skarby zatrzymać, innymi zaś podzielić się z braćmi na cztery części 28).

Нам сустр­э­ла­ся ўпа­мі­нанне пра Рыго­ра Фёда­раві­ча Адзін­ц­э­ві­ча ў спра­ве пра пры­на­леж­на­сць зем­ляў, якія засталі­ся пас­ля смер­ці бра­та Дзміт­ра, кня­зя галь­цоўска­га, і ўцё­каў яго сыноў у Мас­к­ву. Спр­эч­кі ў судах княст­ва пачалі­ся ўжо пас­ля падаў­лен­ня паўстан­ня Міха­ла Глін­ска­га і доў­жы­лі­ся некаль­кі гадоў. Упа­мі­нан­ні пра Рыго­ра Фёда­раві­ча Адзін­ц­э­ві­ча ў мат­э­ры­я­лах Мет­ры­кі ВКЛ, склад­зе­ных пас­ля 1509 г., адсут­ні­ча­ю­ць. Не знай­шлі мы паве­дам­лен­няў і пра наяў­на­сць у Рыго­ра Адзін­ц­э­ві­ча патомства.

КН. БОГ­ДАН ФЕДО­РО­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ (* око­ло 1460, умер после 1528)

сын Фёда­ра Андр­эеві­ча. Баг­дан Фёда­равіч Адзін­ц­э­віч нарад­зіў­ся каля 1460 г. і пас­ля 1480 г. узяў шлюб з дач­кой полац­ка­га баяры­на Сень­кі 37. Павод­ле апуб­лі­ка­ва­ных мат­э­ры­я­лаў, Сень­ка Рад­ко­віч, сын Грыд­кі (у Ю.Вольфа – Рыгор) паход­зіў з роду полац­кіх бая­раў Пет­ру­хаў 38. У XV ст. Рад­ко­вічы у Полац­кай зям­лі кары­сталі­ся вялікім аўта­рыт­этам і нале­жалі да най­больш уплы­во­вых родаў гэтай част­кі ВКЛ.

Одинцевичи, Багриновские, Гольцовские
Іл. Бог­дан Федо­ро­вич Один­це­вич князь Дру­ць­кий (піс­ля 1442 – піс­ля 1528): Печат­ка від 1512 р.:

Kniaziowie Dymitr, Bohdan i Hrihory Odyncewicza, procesowali brata swego kniazia Iwana o skarby macierzyste; przy sprawie kniaź Iwan dowodził, że matka jego skarby swe zapisała córce swej Maryi, siostrze jego, która do śmierci przy nim mieszkała i umierając testamenten , który przedstawil, jemu przekazała, bracia zaś twierdzili, że oprócz skarbów objętych powyższym testamentern, były i inne, wskutek czego, król zawyrokował 1499 r., že kniaź Iwan ma zapisane sobie skarby zatrzymać, innymi zaś podzielić się z braćmi na cztery części 28).

У бітве на Вяд­ро­шы 1500 тра­піў у мас­коўскі пало­ну палон разам са сваім каман­дзірам, гет­ма­нам ВКЛ Кан­стан­ці­нам Аст­рож­скім. Праз нека­то­ры час Адзін­ц­э­ві­ча выку­пілі і ён да 1510 г. вяр­ну­ся на Рад­зі­му 37. Не ўсе яго баявыя тава­ры­шы вяр­нулі­ся з пало­ну. У кні­гах Мет­ры­кі ВКЛ заха­валі­ся паве­дам­лен­ні аб смер­ці нека­то­рых з іх у Мас­кве. Po powrocie z niewoli, kniaź Bohdan Fedorowicz Odyncewicz wspólnie z kniaziem Jurjem Semenowiczem Słuckim , kniaziem Konstantym Ostrogskim , Bohdanein Iwanowiczem Zesławskim i Aleksandrein Chodkiewiczem, poszukiwał na Mikołaju Jurjewicza Pacewiczu łowczym , dóbr inacierzystych Lemnicy i Połonej каля Оршы; o takiej czynności swego ojca zeznaje w 1521 r. kniaź Semen Bohdanowicz Odyncewicz skarżąc się, że mu w tych dobrach nie dają udziału 39. W 1524 r. kniaź Bohdan Fedorowicz Odyncewicz i syn jego Semen Bohdanowicz, otrzymują potwierdzenie dawniejszych przywilejów: na Ostrowlany nadane przez króla, ziemie na Osiecznej zapisane przez Waśka Sienkowicza bojaryna Połockiego, oraz nabytych: Wdołojewa, Kamieńca i Oreszowa, wszystko w Połockiem 40. У1528 ставіў у вой­ска ВКЛ 30 кон­нікаў 41.

Из мате­ри­а­лов Литов­ской мет­ри­ки извест­но, что Бог­дан Федо­ро­вич купил вме­сте с сыном Семе­ном име­ние Ост­ров­ля­ны и что он был обя­зан выстав­лять 28 воору­жен­ных всад­ни­ков. Когда была совер­ше­на покуп­ка, неиз­вест­но, но под­твер­жде­на вели­ким кня­зем литов­ским в 1524 г. Ост­ров­ля­ны нахо­дят­ся в Горо­док­ском рай­оне Витеб­ской обл., т. е. на севе­ре Бело­рус­сия. Что каса­ет­ся чис­ла всад­ни­ков, то оно пока­зы­ва­ет, что Бог­дан Один­це­вич был бога­тым чело­ве­ком, так как один всад­ник выстав­лял­ся с вось­ми кре­стьян­ских дво­ров. Зна­чит, у кня­зя Один­це­ви­ча в 1528 г. было не менее 224 кре­стьян­ских дво­ров. Для срав­не­ния мож­но ска­зать, что кня­зья Соко­лин­ские по тому же «попи­су» ста­ви­ли 40 всад­ни­ков, а Чарто­рыс­кие – 55 ».

Маг­чы­ма, што Дзмітр і Баг­дан Фёда­равічы Адзін­ц­э­вічы мелі зямель­ныя надан­ні ад кара­лёў поль­скіх і вялікіх кня­зёў літоўскіх на Сма­лен­шчыне і часта навед­валі гэтыя мяс­ці­ны. Неаб­ход­на пом­ні­ць, што ў Сма­лен­ску пас­ля 1470 г. ста­ла жылі іх род­ныя бра­ты Іван і Рыгор. У 1497 г. Дзміт­ра і Баг­да­на Адзін­ц­э­ві­чаў запрасілі бра­ты Гор­скія, якія жылі ў Сма­лен­скім ваявод­стве, для ўдзе­лу ў выра­ш­эн­ні судо­вай спра­вы. Раз­гляд гэтай спра­вы адбы­ваў­ся ў “палю­боў­ным суд­зе” 17 сакавіка гэта­га ж года 42. На нашу дум­ку на той час яшчэ ведалі аб наяў­на­сці род­нас­ных повя­зей паміж гэты­мі дву­мя адгалі­на­ван­ня­мі кня­жац­ка­га роду Друц­кіх і бра­ты Гор­скія пас­пра­ба­валі іх выка­ры­ста­ць. Палю­боў­ны суд скла­даў­ся з роў­най коль­кас­ці даве­ра­ных люд­зей з кож­на­га боку. Раш­энне суда было кан­чат­ко­вым і яго перагляд ў выш­эй­шых інстан­цы­ях княст­ва не даз­ва­ляў­ся. Род­ныя бра­ты: Алель­ка, Міхал, Іван Дуда і Дзміт­ры Васі­лья­вічы Гор­скія паклікалі ў палю­боў­ны суд сма­лен­ска­га мітра­паліта Іосі­фа. Няла­ды ўзніклі з-за пры­на­леж­на­сці чуры­лаўскіх зем­ляў “на Гарах”. Аляк­сандр Казі­міравіч, поль­скі кароль і вялікі князь літоўскі, пацверд­зіў пра­вы Іосі­фа на гэтыя зем­лі, няг­лед­зячы на тое, што на іх выка­за­лі сур’ёзныя прэт­эн­зіі Гор­скія, ліча­чы іх сваі­мі “атчыз­ны­мі”, атры­ма­ны­мі ад баць­кі, Васі­ля Іва­наві­ча Пуця­ты­ча. Сма­лен­скі мітра­паліт пас­кард­зіў­ся кара­лю на дзе­ян­ні бра­тоў, якія “не далі ўла­ды­цы зем­лі і вялікія кры­ў­ды яму чыня­ць”. Гор­скія ўзя­лі “з сва­ей рукі суддзя­мі намес­ніка сма­лен­ска­га Юрыя Гля­бо­ві­ча і кня­зёў Дзміт­рыя і Баг­да­на Адзін­ц­э­ві­чаў”. Мітра­паліт Іосіф запрасіў пры­ня­ць удзел у выра­ш­эн­ні спра­вы вопыт­ных і добра веда­ю­чых сут­на­сць спра­вы асо­баў: Даб­ра­го­ста Нар­бу­таві­ча, сма­лен­ска­га аколь­ні­ча­га, кня­зя Кан­стан­ці­на Гла­зы­ні­ча, сма­лен­ска­га аколь­ні­ча­га, Кан­стан­ці­на Кро­шын­ска­га, сма­лен­ска­га скарб­на­га, і Васі­ля Пол­це­ва, сма­лен­ска­га каню­ша­га. Суддзі пра­вя­лі межа­ванне зем­ляў мітра­паліта Іосі­фа і Гор­скіх і, пас­ля ста­ран­на­га вывуч­эн­ня гісто­рыі пытан­ня, пры­суд­зілі спр­эч­ныя зем­лі сма­ленска­му мітрапаліту.

Боль­шая част­ка зямель­ных ула­дан­няў Баг­да­на Адзін­ц­э­ві­ча зна­ход­зіла­ся на Полач­чыне, дзе маг­чы­ма ён пас­та­ян­на жыў. Нека­то­рую част­ку сваіх зем­ляў Адзін­ц­э­віч атры­маў у пасаг ад полац­ка­га баяры­на Сень­кі. Яшчэ пры вялікім князі Аляк­сан­дры Баг­дан Адзін­ц­э­віч з дапа­мо­гай само­га Сень­кі Рад­ко­ві­ча і яго сыноў выку­піў у полац­кіх бая­раў некаль­кі маёнт­каў. За 50 коп гро­шай літоўскіх Вас­ка Сень­кавіч усту­піў яму свае, нядаў­на набы­тыя, зем­лі на Асочне. У полац­кіх бая­раў Андр­эя, Тода­ра, Грыд­кі і Мацвея, дзя­цей Іва­на Мак­сі­маві­ча, Баг­дан Фёда­равіч набыў на веч­на­сць зем­лі, якія межа­валі­ся з зем­ля­мі, нада­ны­мі Адзін­ц­э­ві­чу Аляк­сандрам Казі­міраві­чам. Да 1506 г. Адзін­ц­э­віч змог выку­пі­ць за сорак коп шыро­кіх гро­шаў у Баг­да­на Фёда­раві­ча Галаўні­ча яго дзед­зіч­ныя маёнт­кі Веда­ло­е­ва і Камя­нец. 15 каст­рыч­ніка 1524 г. Баг­дан і яго сын Сямён Адзін­ц­э­вічы атрым­лі­ва­ю­ць ад Жыгі­мон­та І пац­вяр­дж­энне на тыя зем­лі, якія на гэты час зна­ход­зілі­ся ў іх кары­стан­ні ў Полац­кім ваявод­стве 43. Не абы­ход­зілі ўва­гай вер­на­га слу­гу і каралі поль­скія і вялікія князі літоўскія. За выдат­ную служ­бу Баг­да­ну Адзін­ц­э­ві­чу было надад­зе­на некаль­кі сёл у ваколі­цах Полац­ка. Вера­год­на самым вялікім з гэтых надан­няў было сяло Аст­раў­ля­ны (або Астроўна).

Баг­дан Фёда­равіч Адзін­ц­э­віч да 1516 г. разам з кня­зем Кан­стан­ці­нам Іва­наві­чам Аст­рож­скім, каш­та­ля­нам вілен­скім, гет­ма­нам ВКЛ, кня­зем Юры­ям Сямё­наві­чам Слуц­кім, і Аляк­сандрам Іва­наві­чам Хад­кеві­чам, кара­леўскім мар­шал­кам, дзяр­жаў­цам віл­кей­скім і аст­рын­скім, паз­ваў у суд Міка­лая Юр’евіча Пац­э­ві­ча, лоў­ча­га ВКЛ. Спра­ва даты­чы­ла­ся зем­ляў у Ілем­ні­цы і Палон­най, на якія мела нека­то­рыя пра­вы і маці кня­зя Баг­да­на Адзін­ц­э­ві­ча Аксін­ня, якая паход­зіў­ш­ла з мезец­кіх кня­зёў. Гэтыя зем­лі ака­за­лі­ся ва ўла­дан­ні лоў­ча­га ВКЛ. Кара­леўскія суды прызналі пра­вы Аст­рож­ска­га, Слуц­ка­га, Хад­кеві­ча і Адзін­ц­э­ві­ча на гэтыя маёнт­кі. Аднак зем­лі ў Ілем­ні­цы і Палон­най ў боль­шай сва­ёй част­цы тра­пілі ў рукі кня­зя Кан­стан­ці­на Аст­рож­ска­га. Як паве­дам­ля­ю­ць даслед­чы­кі Кан­стан­цін Іва­навіч Аст­рож­скі ў 1516 г. атры­маў Сла­венск каля Вало­жы­на, Лем­ні­цу і Палон­ную ў Віцеб­скай зям­лі 44. На гэтыя зем­лі ён прэт­эн­да­ваў будучы ўну­кам кня­зя Іва­на Бель­ска­га па спад­чыне Фядо­ры Рага­цін­с­кай. Па ней­кіх пры­чы­нах Баг­дан Адзін­ц­э­віч не атры­маў сваю долю ў гэтых бага­тых маёнт­ках. У сяр­эд­зіне 1521 г., а менавіта 20 ліпе­ня гэта­га года, яго сын Сямён пас­пра­ба­ваў даб­іц­ца перагля­ду раней­ша­га дэкр­эта кара­леўска­га суда, але бес­пас­пя­хо­ва 45.

Наданне новых зем­ляў Адзін­ц­э­ві­чам у Полац­кім ваявод­стве і ўвяд­зенне іх у вало­данне імі зале­жа­ла ад прад­стаўнікоў маг­нац­ка­га роду Гля­бо­ві­чаў, якія па чар­зе зай­малі ваявод­скую паса­ду ў Полац­кім ваявод­стве. Пачы­на­ю­чы з кан­ца XV ст. адно­сі­ны паміж Гля­бо­ві­ча­мі і Адзін­ц­э­ві­ча­мі пас­ту­по­ва пагар­шалі­ся. З цягам часу коль­кас­ць непа­ра­зу­мен­няў павя­ліч­ва­ла­ся і ўрэш­це пры­вя­ла да сур’ёзнага супра­ць­ста­ян­ня паміж прад­стаўні­ка­мі гэтых радоў. 1 люта­га 1517 г. Баг­дан Адзін­ц­э­віч скард­зіц­ца ў кара­леўскі суд на Ста­на­сла­ва Гля­бо­ві­ча, які забраў у яго 4 служ­бы люд­зей і пера­даў іх у рас­па­ра­дж­энне полац­ка­га мана­сты­ра. На карот­кі тэр­мін Адзін­ц­э­віч атры­маў у заме­ну 5 служб люд­зей Куд­зі­но­ві­чаў і нават згод­на з пра­вам быў увя­за­ны ў іх пажыц­цё­вае кары­станне. Праз нека­то­ры час Станіслаў Гля­бо­віч забраў ў сваё рас­па­ра­дж­энне і гэтых люд­зей 46. Непа­ра­зу­мен­ні паміж Гля­бо­ві­ча­мі і Адзін­ц­э­ві­ча­мі супра­ва­д­жалі іх жыц­цё на пра­ця­гу знач­на­га часу і іх коль­кас­ць змен­шы­ла­ся толь­кі пас­ля шлю­бу Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча на дач­цы Яна Юр’евіча Гля­бо­ві­ча, спа­чат­ку ваяво­ды полац­ка­га, а ў будучым ваяво­ды вілен­ска­га і канц­ле­ра ВКЛ.У 1528 г. князь Баг­дан Фёда­равіч Адзін­ц­э­віч ставіў у вой­ска ВКЛ 30 верш­нікаў са сваіх лен­ных і ўлас­ных зем­ляў. Яшчэ трох вая­роў ён выстаў­ляў з застаў­ных зем­ляў. Баг­дан Адзін­ц­э­віч памёр неў­за­ба­ве пас­ля пра­вяд­зен­ня пера­пі­са вой­ска ВКЛ у 1528 г. На гэты час уся маё­мас­ць яшчэ зна­ход­зілі­ся ў яго вало­дан­ні. Хут­ч­эй за ўсё Баг­дан Адзін­ц­э­віч апош­нія гады свай­го жыц­ця быў вель­мі хво­ры і не пры­маў удзе­лу ў кіра­ван­ні сваі­мі добра­мі, ды і на кара­леўскую служ­бу, што было аба­вяз­ко­вым для люд­зей яго ста­ну, не ста­навіў­ся. Упа­мі­нан­ні пра яго ў мат­э­ры­я­лах Мет­ры­кі ВКЛ, склад­зе­ных у 20-ыя гады XVI ст., вель­мі рэдкія.

Ж., N СЕН­КОВ­НА, дочь Сен­ка Даш­ко­ви­ча. 47.

Сфра­ги­стич­ні пам’ятки:
Іл. . Бог­дан Федо­ро­вич Один­це­вич князь Дру­ць­кий (піс­ля 1442 – піс­ля 1528): Печат­ка від 1512 р.: В полі печат­ки знак у вигляді роз­двоє­но­го зго­ри костур­но­го хре­ста над пів­ко­лом з загну­ти­ми все­ре­ди­ну кін­ця­ми. Напис по колу: + … КНZ • БГД­НА ѲЄДО­РВЧ; круг­ла, роз­мір 24 мм.
Пуб­ліка­ції: Цітоў А. Пячат­кі ста­ра­жыт­най Бела­русі. – С. 57, мал. 1. 1512 р. Одно­ро­жен­ко О. Один­це­вич Бог­дан Федо­ро­вич [Елек­трон­ний ресурс] // URL: https://​sigillum​.com​.ua/​s​t​a​m​p​/​o​d​y​n​t​s​e​v​y​c​h​-​d​r​u​t​s​k​y​j​-​b​o​g​d​a​n​-​f​e​d​o​r​o​v​y​ch/

КНЖ. МАРИ­НА ФЕДО­РОВ­НА ОДИН­ЦЕ­ВИЧ (†ок.1499)

Мары­на Фёда­раў­на Адзін­ц­э­ві­чаў­на не выход­зі­ла замуж і ўсё яе жыц­цё прай­шло ў доме стар­эй­ша­га бра­та, Іва­на 48. Памі­ра­ю­чы, яна запі­са­ла бра­ту гра­шо­выя сумы і нека­то­рыя зем­лі, атры­ма­ныя ў спад­чы­ну ад маці. У 1499 г. малод­шыя бра­ты, kniaziowie Dymitr, Bohdan i Hrihory Odyncewicza, паз­валі Іва­на Адзін­ц­э­ві­ча ў гас­па­дар­скі суд, патра­бу­ю­чы пра­вяд­зен­ня пад­зе­лу на чаты­ры роў­ныя част­кі ўсёй спад­чы­ны па памёр­шай нядаў­на сяст­ры. Іван Адзін­ц­э­віч прад­ставіў бра­там тэс­та­мент Мары­ны Фёда­раў­ны, у якім аднак не была пазна­ча­на нека­то­рая част­ка яе ўласна­сці. Спра­ва тра­пі­ла на раз­гляд кара­леўска­га суда, дзе і было выра­ша­на пра­вес­ці пад­зел паміж бра­та­мі толь­кі той част­кі спад­чы­ны па сяст­ры, аб якой яна не ўпа­мі­нае ў тэс­та­мен­це 49).

КН. ГРИ­ГО­РИЙ АЛЕК­САН­ДРО­ВИЧ РЕПУ­ХОВ­СКИЙ (1442)

сын Аляк­сандра Андр­эеві­ча. Каля 1442 атры­маў ад вял. кня­зя ВКЛ Казі­мі­ра с. Рыко­лаўс­кае 50. Разам з баць­кам выехаў у Мас­к­ву 51

VІІІ генерація

КН. СЕМЕН ИВА­НО­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ (1486)

это лицо в извест­ных нам источ­ни­ках упо­ми­на­ет­ся толь­ко один раз. Ряд дру­гих доку­мен­тов Литов­ской мет­ри­ки сви­де­тель­ству­ет о том, что пред­ста­ви­те­ли фами­лии Один­це­ви­чей были свя­за­ны с восто­ком Бело­рус­сии и Смо­лен­щи­ной. Так, вели­кий князь Кази­мир пожа­ло­вал 6 коп смо­лен­ско­го мыта кня­зю Гри­го­рию Один­це­ви­чу 52. В 1461 г. Федор Один­це­вич {воз­мож­но, тот самый, кото­рый попал в плен в 1431 г. полу­чил от вели­ко­го кня­зя Кази­ми­ра село При­ха­бы, «што за Костянъ­ти­ном Баби­чом было» 53. Из кни­ги Запи­сей мет­ри­ки извест­но, что смо­лен­ский боярин князь Иван Один­це­вич полу­чил 12 коп день­га­ми, а князь Семен Ива­но­вич Один­це­вич – 10 коп 54. Все это долж­но под­твер­дить выска­зан­ное ранее сооб­ра­же­ние, что Один­це­ви­чи сиде­ли в восточ­ной Бело­рус­сии и на Смо­лен­щине и что они при­над­ле­жа­ли к бога­тым зем­ле­вла­дель­цам. К сожа­ле­нию, запи­си о даре­нии настоль­ко крат­ки, что по ним даже нель­зя уста­но­вить, был ли Иван отцом Семе­на Ива­но­ви­ча. В заго­лов­ке раз­де­ла кни­ги Данин вели­ко­го кня­зя Кази­ми­ра, в кото­ром пере­чис­ле­ны лица, полу­чив­шие вме­сте с Один­це­ви­ча­ми пожа­ло­ва­ния, запи­са­но: «В Тро­цех, июль 21, индикт 4». Затем сле­ду­ют запи­си о пожа­ло­ва­ни­ях еще девя­ти чело­ве­кам; всем им даре­ния были сде­ла­ны из смо­лен­ско­го -мыта. После это­го име­ет­ся под­за­го­ло­вок «Бояром смо­ленъ­ским с каз­ны дава­но», и в чис­ле тех, кому «дава­но», чис­лят­ся оба Один­це­ви­ча, т. е. здесь совер­шен­но опре­де­лен­но ска­за­но, что Один­це­ви­чи были смо­лен­ски­ми бояра­ми. Год выда­чи пожа­ло­ва­ния не ука­зан, но сде­ла­но оно было в прав­ле­ние вели­ко­го кня­зя Кази­ми­ра, умер­ше­го в 1492 г., сосед­ние же доку­мен­ты дати­ро­ва­ны 1486 г. Учи­ты­вая нали­чие слов «индикт 4», мож­но пред­по­ла­гать, что Один­це­ви­чи полу­чи­ли свои копы в 1489 г.

КН. ГРИ­ГО­РИЙ ИВА­НО­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГ­РИ­НОВ­СКИЙ (* око­ло 1490, умер в 1559)

Одинцевичи, Багриновские, Гольцовские
Рис. 11.9а. Гер­бо­вая печать кня­зя Гри­го­рия Ива­но­ви­ча Один­це­ви­ча Баг­ри­нов­ско­го. 1527 г.

стар­эй­шы сын Іва­на Фёда­раві­ча. Вало­даў част­кай Друц­ка. W 1507 r . świadek w Drucku na akcie sprzedaży dworca Mikityno kniaziowi Iwanowi Andrejewiczowi Połubińskiemu 55. W 1509 r. król wyznacza kniaziowi Hrihoremu Bahrinowskiemu 8 kop groszy jurgeltu 56. W latach 1609, 1510 i 1527 , występuje wraz z innymikniaziami Odyncewiczami w sprawie o spuściznę po stryju kniaziu Dymitrze Holcowskim.

У 1528 ставіў у вой­ска ВКЛ 5 кон­нікаў. Ад жон­кі Ган­ны меў сына Іва­на, дачок Мары­ну (жон­ка Я.Палускага) i Аксін­ню (жон­ка кн. Б. Друц­ка­га-Саколін­ска­га). 1527, сви­де­тель и печа­тарь на про­даж­ном листе Андрея Вой­техо­ви­ча-Носи­лов­ско­го на тре­тью часть поме­стья Дво­рец и опре­де­лен­ных земель для овруч­ско­го бояри­на Дол­ма­та Ере­ме­е­ви­ча от 23 мар­та 1527 г., писа­ном в Край­ске 57. Автор про­даж­но­го листа на бояр­скую зем­лю для Васи­лия Стец­ке­ви­ча Раго­зы от 1 мар­та 1556 г., писа­но­го в Нета­но­ви­чах 8.

Одинцевичи, Багриновские, Гольцовские
Рис. 11.9б. Гер­бо­вая печать кня­зя Гри­го­рия Ива­но­ви­ча Один­це­ви­ча Баг­ри­нов­ско­го 1556 г.

Г е р б: на щите полу­коль­цо с силь­но загну­ты­ми внутрь кон­ца­ми, из ко-торо­го выхо­дит бук­ва «М», над щитом ини­ци­ал: «ГРИГО(рей)».
П е ч а т ь: № 2, выре­зан­ная в листе кусто­дия, 14 × 20 мм, сохран­ность хорошая.
П у б л и к а ц и и: Шалан­да А. Невя­до­мыя гер­бы мен­скай шлях­ты ў ХVІ ст. С. 146 (опи­са­ние); Одно­ро­жен­ко О. Русь­кі королівсь­кі, гос­по­дарсь­кі та князівсь­кі печат­ки ХІІІ–ХVI ст. С. 72, 228. № 83 (1538 г.) (см. рис. 11.9, а).
Г е р б: на щите полу­коль­цо с силь­но загну­ты­ми внутрь кон­ца­ми, с кото-рого выхо­дит поло­ви­на бук­вы «М», над щитом ини­ци­ал: «ГРИГО(рей)».
П е ч а т ь: № 1, выре­зан­ная в листе кусто­дия, 11 × 16 мм, сохран­ность хорошая.
П у б л и к а ц и я: впер­вые (рис. 11.9, б).

Kniaź Hrihory Iwanowicz Bahrinowski, procesuje się w 1541 r. z Krajskim o krzywdy w Drucku 58. W 1549 r. wspólnie z bralem Wasilem i synowcem Andrzejem, procesuje się z kniaziami Druckimi o udział w Drucku, a w 1550 r. sam oskarżony przez brata Wasila o bój. W 1555 r. ma sprawę z kniaziem Słuckim o siostrzeńca swego Aleksandra Bohdanowicza 59. Z bratem Wasilem żył w niezgodzie, to też brat testamentem w tym roku spisanym, głównym spadkobiercą niczynił synowca swego Andrzeja, jemu tylko drobne pozostawiając legata. Na początku następnego roku kniaź Hrihory Udyncewicz Bahrinowski pozwany przez kniahinię Semenową Olyncewicza- Nastazye Sanguszkównę o napadl na bojaryna jej Niestanowskiego i inne krzywdy, dopomina się jednocześnie o wydanie tego, co mu brat Wasil nieboszczyk zapisał testamentem 60. Knicí Hrihory Iwanowicz Ödyncewicz Bahrinowski w 1556 r. sprzedał pewne grunta Wasilowi Stefanowiczowi Rahozie 61 i przez tegoż w Styczniu 1559 r. pozwany o niewydanie dokumentów na kupioną ziemię 62. Umarł w 1559 r.; w następnym roku Wasil Rahoza oblatuje w księgach list sprzeilażny kniazia Hrihorego Iwanowicza Odyncewicza Bahrinowskiego, na ziemie dziedziczone po bracie kniaziu Wasilu Bahrinowskim , który to list miał przyznać w sądizie , ale umarł nie spełniwszy zobowiązania 16 63. O żonie jego jedyna wzmianka pod r . 1530, w którym Kierdej Hryczynowicz dzierżawca Obolecki, Uświatski i Ozierzyski, królowej Bony oskarża kniahinié Hanne Hrihorową Bahrinowską , o zabranie hospodarskiej dziewki i osadzenie jej w majątku Dreczach 64.

Ж., АННА …… …… .

КН. ВАСИ­ЛИЙ ИВА­НО­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГ­РИ­НОВ­СКИЙ (1508, †конец 1555/начало1556)

малод­шы сын Іва­на Фёда­раві­ча. Вало­даў част­кай Друц­ка, маёнт­ка­мі Баг­ры­на­ва, Няста­навічы, Крайск, Хата­евічы. Не меў­жон­кі i дзя­цей. jako kniaź Odyncewicz występuje 1509, 1510 i 1527, w sprawach o spuściznę po kniaziu Dymitrze Holcowskim.

Паміж выш­эй пазна­ча­ны­мі асо­ба­мі не заў­сё­ды існа­валі адно­сі­ны сяброўства і пры­яз­ні. Скла­д­валі­ся такія абставі­ны, якія выму­шалі іх у аба­роне сва­ёй год­на­сці, або мат­э­ры­яль­ных інтар­э­с­аў, выкліка­ць у гас­па­дар­скі суд былых пры­я­це­ляў і нават крэў­ных. Вель­мі пака­заль­най у гэтых адно­сі­нах з’яўляецца спра­ва, якая ўзнік­ла паміж кня­зя­мі: Сямё­нам Пад­бяр­эз­скім і Васілём Баг­ры­ноўскім. 7 жніў­ня 1510 г. Сямён Яман­тавіч Пад­бяр­эз­скі паз­ваў Васі­ля Іва­наві­ча Баг­ры­ноўска­га ў кара­леўскі суд, абві­на­ва­ціў­шы яго ў наня­сен­ні гань­бы яго гона­ру 65. У часе адной бясе­ды Пад­бяр­эз­скі, па невя­до­май нам пры­чыне, назваў Васі­ля Баг­ры­ноўска­га “здрад­ні­кам свай­го слу­гі”. Не сцяр­пе­ў­шы такой непа­ва­гі да сябе князь Баг­ры­ноўскі так­са­ма аба­з­ваў свай­го сураз­моў­цу “здрад­ні­кам”, не пазна­чы­ў­шы сут­на­сць яго ўчын­ку. У кара­ля не хапі­ла часу раза­брац­ца ў гэтай скла­да­най сіту­а­цыі і ён выра­шыў адклас­ці раз­гляд спра­вы да часу “дастъ Богъ, до сво­е­го шчаст­но­го при­е­ха­нья къ Отчизне его мило­сти, вели­ко­му княст­ву Литов­ско­му”. Абод­ва павін­ны былі цяр­плі­ва чака­ць пры­ез­ду гас­па­да­ра і, пад пагро­зай вяліка­га штра­фу ў 100 коп гро­шаў ліч­бы літоўс­кай, не спра­ба­ва­ць самім раза­брац­ца з крыўдзіцелем.

W 1540 i 1542 r. суди­вся z Wojcieshem Wojciechowiczem Nasiłowskim o różne krzywdy 66, w 1541 – z kniaziem Iwanem Hrihorowiczem Bahrinowskim 67, w 1548 r. z Sołohubową o 20 kop 68. W 1549 r. kniaiowie Wasili Hrihory Iwanowicze Odzncewicze Bahrinowscy, występując w swojem i sywowca swego kniazia Andrzeja Semenowicza Odyncewicza horodniczego Mińskiego imieniu, procesują wszystkich kniaziów Druckich, o udział w Drucku 69. W następnym roku , kniaź Wasil Iwanowicz Odyncewicz Bahrinowski świadkiem przy zapisie kniazia Lwa Fedorowicza Sokolińskiego na Kiewo-Peczerski monaster 70. W tymże roku kniaź Wasil Bahrinowski oskarża brata Hrihorego o bój i krzywdy 71. W Grudniu 1555 r. kniaź Wasil Iwanowicz Odyncewicz opisuje testament, którym na skutek doznanej nieżyczliwości i nienawiści rodzonego brata swego kniazia Hrihorego Iwanowicza Odyncewicza, z jakiego powodu nawet zapadł na zdrowiu, mianuje spadkobiercą swym, synowca swego kniazia Andrzeja Semenowicza Odyncewicza rotmistrza J. K. M., zapisując mu dwory Bahrinowo, Niestanowicze z siołami, Krajsk, Chotajewicze i t. d. 72. Umarł zaraz po spisaniu tego testamentu bezpotomny i bezżenny; już w Lutym 1556 r . brat jego kniaź Hrihory Odyncewicz Bahrinowski, procesując się z kniahinią Semenową Odyncewicza Nastazyą Sanguszkówną, ropomina się o drobne legata zapisane mu testamentem, przez nieboszczyka brata kniazia Wasila Odyncewicza 73. В листе бра­та Гри­го­рия на бояр­скую зем­лю для Васи­лия Стец­ке­ви­ча Раго­зы от 1 мар­та 1556 г., писа­но­го в Нета­но­ви­чах, упо­мя­нут покой­ным 74.

…… ИВА­НОВ­НА ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГРИНОВСКАЯ

matka Aleksandra Bohdanowicza, który ze służby kniazia Słuckiego uciekł do Moskwy, wskutek czego ten ostatni oskarża w 1555 r. kniazia Hrihorego Iwanowicza Bahrinowskiego, że ten mu siostrzeńca swego Aleksandra Bohdanowicza oddał do służby, który poczyniwszy muwielkie szkody do Moskwy uciekł 75.

М., ……. ………

КН. ВАСИ­ЛИЙ ДМИТ­РИ­Е­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ ГОЛЬ­ЦОВ­СКИЙ (1508,†1508/1519).

КН. ИВАН ДМИТ­РИ­Е­ВИЧ ГОЛЬЦОВСКИЙ

князь Голь­цов­ский.

КН. БОГ­ДАН-АРЕ­ФА ДМИТ­РИ­Е­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ ГОЛЬ­ЦОВ­СКИЙ (1508,1510)
князь Гольцовский.

КН. АНДРЕЙ ДМИТ­РИ­Е­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ ГОЛЬ­ЦОВ­СКИЙ (1508,1543)

чет­вер­тый Дмит­рия Федо­ро­ви­ча Голь­цов­ско­го и Улья­ны Алек­сан­дров­ны Киев­ской. Цяж­ка ска­за­ць нешта больш даклад­нае аб удзе­ле ў мяця­жы кня­зёў Адзін­ц­э­ві­чаў, што мелі цес­ныя сувязі з Друц­кі­мі, апра­ча таго, што трое з сыноў Дзміт­рыя Фёда­раві­ча Адзін­ц­э­ві­ча перай­шлі на бок Мас­к­вы. Аб гэтым паве­дам­ляе судо­вая спра­ва адно­сна спад­чы­ны Дзміт­рыя. 3 яе выні­кае, што з чаты­рох сыноў малод­шы яго сын ад Улья­ны (род­най сяст­ры Сямё­на Іва­наві­ча Бель­ска­га) далучы­ў­ся да М. Глін­ска­га, а двое стар­эй­шых яшчэ перад гэтым збеглі ў Мас­к­ву. Маты­ва­цыя Адзін­ц­э­ві­чаў, як зда­ец­ца, была той самай — мат­э­ры­яль­ная зацікаў­ле­на­сць, бо баць­ка пакі­даў у спад­чы­ну толь­кі тры вёскі ў нава­кол­лях Друц­ка і двор у самім замку.

КНЖ. ФЕДЬ­КА ДМИТ­РИ­ЕВ­НА ОДИН­ЦЕ­ВИЧ ГОЛЬЦОВСКАЯ

Не заха­валі­ся ў гіста­рыч­ных хроні­ках паве­дам­лен­ні пра лёс яшчэ адной дач­кі Дзміт­ра, кня­зя галь­цоўска­га, Федзьку.

КНЖ. АННА ДМИТ­РИ­ЕВ­НА ОДИН­ЦЕ­ВИЧ ГОЛЬ­ЦОВ­СКАЯ (умер­ла после 1527)

Дзміт­рый Фёда­равіч, памёр прыклад­на напа­чат­ку 16 ст., а яго сыны пры­ня­лі ўдзел у мяця­жы Міхаі­ла Глін­ска­га і разам з ім у 1508 г. з’ехалі ў Расію. Іх маёнт­кі былі пера­дад­зе­ны бра­там Дзміт­рыя Іва­ну, Баг­да­ну і Рыго­ру Фёда­раві­чам Адзін­ц­э­ві­чам, але ў Дзміт­рыя заста­ла­ся дач­ка Ган­на, якая ў 1510 г. дама­га­ла­ся сваіх пра­воў на баць­коўскія ўла­дан­ні: Галь­цо­ва (паб­лі­зу Рэпу­ха­ва), Кры­вую (паб­лі­зу Друц­ка) і Шый­ку на Крупш­чыне. Ган­на атры­ма­ла судо­вае раш­энне на сваю кары­с­ць, але фак­тыч­на азна­ча­ныя маёнт­кі заста­валі­ся ў руках яе дзяд­зь­каў і сыноў, якія зга­д­ва­юц­ца як іх ула­даль­нікі ў 1527 г.

Пас­ля спы­нен­ня вай­с­ко­вых дзе­ян­няў Сямён Баг­да­навіч Адзін­ц­э­віч, разам са сваім стры­ем (дзяд­зь­кам, бра­там баць­кі), кня­зем Рыго­рам Фёда­раві­чам, і стры­еч­ным бра­там, кня­зем баг­ры­ноўскім Васілём Іва­наві­чам, Адзін­ц­э­ві­ча­мі заха­піў зем­лі дзяд­зь­кі Дзміт­рыя Фёда­раві­ча Адзін­ц­э­ві­ча, кня­зя галь­цоўска­га. Сыны кня­зя галь­цоўска­га, менавіта Васіль, Іван, Арэ­хва і Андр­эй, разам з вой­скам Міха­ла Глін­ска­га пакі­нулі ВКЛ і пера­е­халі ў межы Мас­коўска­га княст­ва 76. У ВКЛ заста­ла­ся жон­ка Дзміт­ра Фёда­раві­ча Улья­на Бель­ская і яго дач­ка Ган­на, якая пашлю­бі­ла Міцю Іва­наві­ча, намес­ніка або­лец­ка­га, ключ­ніка кара­ле­вы і вялі­кай кня­гіні літоўс­кай Але­ны. Бра­ты абві­на­ва­цілі кня­гі­ню галь­цоўскую, Дзміт­ры­евую Улья­ну з кня­зёў Бель­скіх у здрад­зе і пера­мо­вах з люд­зь­мі Міха­ла Глін­ска­га 77. Зра­зу­ме­ла, што Міця Іва­навіч і яго жон­ка пачалі судо­выя пра­ц­э­сы з захопні­ка­мі спад­чы­ны па памёр­шым кня­зю Дзміт­рыю Галь­цоўскім, абві­на­ва­ч­ва­ю­чы бра­тоў у пад­мане. У ВКЛ не знай­ш­ло­ся люд­зей, якія б зма­глі пацверд­зі­ць удзел жан­чы­ны ў змо­ве з кара­леўскі­мі вора­га­мі. 5 мая 1510 г. кара­леўскі суд вынес раш­энне аб вяр­тан­ні дач­цэ Дзміт­рыя Галь­цоўска­га пані Ганне зем­ляў, якія павін­ны былі прый­с­ці на яе ў спад­чы­ну па баць­ку 78. Галь­цо­ва і Гало­ша­ва зна­ход­зілі­ся на даро­зе з Друц­ка ў Оршу, сёлы Кры­вое і Шый­ка раз­мяш­ча­ны ў ваколі­цах Друц­ка, на паў­ноч­ны ўсход ад гэта­га места 48. Спра­ва доў­жы­ла­ся аж да кан­ца 20-х гадоў XVI ст. Жыгі­монт І, пад час свай­го зна­ход­жан­ня ў Гдан­ску, 10 чэрве­ня 1527 г. абя­цаў ізноў звяр­ну­ць ува­гу на гэтую спра­ву ў чар­го­вы пры­езд у Літву 79. Няг­лед­зячы на тую пад­т­рым­ку, якую ака­заў дач­цэ кня­зя галь­цоўска­га сам най­вы­ш­эй­шы гет­ман ВКЛ, мар­ша­лак Валын­с­кай зям­лі, Кан­стан­цін Ива­навіч Аст­рож­скі і на раш­эн­ні кара­леўскіх судоў, раней­шыя пры­вілеі Жыгі­мон­та І аб надан­ні кня­зям Адзін­ц­э­ві­чам: Рыго­ру Фёда­раві­чу, Васі­лю Іва­наві­чу і Сямё­ну Баг­да­наві­чу баць­коўскіх зем­ляў пані Ган­ны, кня­зёў­ны галь­цоўс­кай, не былі адме­не­ны. Яны так і засталі­ся гас­па­да­ра­мі былых ула­дан­няў Дзміт­рыя Адзін­ц­э­ві­ча, кня­зя гальцоўскага.

W 1510 r. na prośbę Mitia Iwanowicza namjestnika Oboleckiego i klucznika dworu królowej Heleny, oženionego z córką kniazia Dymitra Fedorowicza Holcowskiego Hanną, który zeznaje, że ojciec żony jego kniaź Dymitr Holcowski zmarł, a bracia jej zbiegli do wielkiego księstwa Moskiewskiego, poczem majątki ojczyste żony jego Holcowo, Szyjka, Krywaja 31 i inne sioła i dwór w mieście Drucku, król nadał kniaziom Hrihoremu, Wasilowi i Semenowi Odyncewiczom, nie wiedząc v tem, że bliższą do tych majątków była żona Mitina, król powyższe majątki córce i dziedziczce kniazia Dymitra Holcowskiego, żonie Mitinej Hannie przysądza 80. Około tego samego czasu kniahinia Dymitrowa Fedorowicza Julianna darowywa i odpisuje zięciowi swemu Miti Iwanowiczowi i żonie jego, córce sivej Hannie, wsie w Szepetowie, inianowicie Kiśle, Kozłowo, Zamkowo i Sielutynicze, prawem wiecznein 33. Kniaziowie Odyncewicze nie powrócili jednak Miti i jego żonic przysądzonych im inajątków; jeszcze w 1527 r. król w liście do Gaztolda wojewody Wilenskiego sprawę, o majątki zdrajców dzieci kniazia Dymitra Odyncewicza, między ich braćmi stryjecznymi kniaziami Semenem Bohdanowiczem, Wasilem Iwanowiczem i Hrihorym Iwanowiczem (w tekscie mylnie Iwanem Hrihorowiczem) Odyncewiczami a Mitią żonatym z córką kniazia Dymitra, którymi to majątkamiwedług pierwotnego przywileju , kniaziowie Odyncewicze od 18 lat,spokojnie władają , obiecuje roz patrzeć po przyjeździe swoim na Litwę 81

М., МИТЯ ИВА­НО­ВИЧ, боярин полоцкий.

КН. СЕМЕН БОГ­ДА­НО­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ (1506, †1542)

сын Баг­да­на Фёда­раві­ча, два­ранін гас­па­дар­скіў 1516, гарад­нічы гарад­зен­скі з 1532, вера­год­на, у 1534 быў часо­ва жамойц­кім ста­рас­там; дзяр­жаў­ца люба­шан­скі з 1536, адна­ча­со­ва сма­лян­скі з 1540.

Ж., кнж. Ана­ста­сия Михай­лов­на Сан­гуш­ко (* до 1510, † 1559), дочь кня­зя Миха­и­ла Алек­сан­дро­ви­ча Сан­гуш­ко и Анны Колпак.

Ад жон­кі Настас­сі (дач­кі кн. М.А.Сангушкі) атры­маў Дзяр­эчын (вало-даў ім суполь­на з А.М.Сангушкам i І.А.Палубінскім), меў сына Андр­эя, дачок Марыю (жон­ка Л.Б.Абразцова) i Ган­ну (жон­ка кн. Ю.В.Саламярэцкага, пас­ля кн. Ф.П.Галаўні-Астрожацкага). Для яго ў 1519 склад­зе­ны Суп­расль­скі рука­піс з рада­во­дам кня­зёў А. менавіта Сямён Адзін­ц­э­віч, нарад­зіў­ся да 1490 г. і дасяг­нуў ста­лас­ці ў самым пачат­ку XVI ст. Сямён Адзін­ц­э­віч удзель­ні­чаў у вайне з мас­коўскі­мі вой­ска­мі і атра­да­мі мяцеж­нікаў Міха­ла Глінскага.

Одинцевичи, Багриновские, Гольцовские
Іл. Семен Бог­да­но­вич Один­це­вич князь Дру­ць­кий (піс­ля 1528–1542): Печат­ка від 1534–1.12.1541

otrzymuje 1506 r. przywilej na ziemie w Połoсkiem, które wuj jego Iwaszko Sienkowicz ustąpit matce jego i na te, które ona nabyła 82. W popisie tegoż roku kniaź Semen Odyncewicz zapisany na 6 koni 83. W 1507 r. w Drucku był świadkiem przy akcie sprzedaży dworca Mikitina kniaziowi Połubińskiemu 84.

Пас­ля спы­нен­ня вай­с­ко­вых дзе­ян­няў в 1508 Сямён Баг­да­навіч Адзін­ц­э­віч, разам са сваім стры­ем (дзяд­зь­кам, бра­там баць­кі), кня­зем Рыго­рам Фёда­раві­чам, і стры­еч­ным бра­там, кня­зем баг­ры­ноўскім Васілём Іва­наві­чам, Адзін­ц­э­ві­ча­мі заха­піў зем­лі дзяд­зь­кі Дзміт­рыя Фёда­раві­ча Адзін­ц­э­ві­ча, кня­зя галь­цоўска­га. Сыны кня­зя галь­цоўска­га, менавіта Васіль, Іван, Арэ­хва і Андр­эй, разам з вой­скам Міха­ла Глін­ска­га пакі­нулі ВКЛ і пера­е­халі ў межы Мас­коўска­га княст­ва 76. У ВКЛ заста­ла­ся жон­ка Дзміт­ра Фёда­раві­ча Улья­на Бель­ская і яго дач­ка Ган­на, якая пашлю­бі­ла Міцю Іва­наві­ча, намес­ніка або­лец­ка­га, ключ­ніка кара­ле­вы і вялі­кай кня­гіні літоўс­кай Але­ны. Бра­ты абві­на­ва­цілі кня­гі­ню галь­цоўскую, Дзміт­ры­евую Улья­ну з кня­зёў Бель­скіх у здрад­зе і пера­мо­вах з люд­зь­мі Міха­ла Глін­ска­га 85. Зра­зу­ме­ла, што Міця Іва­навіч і яго жон­ка пачалі судо­выя пра­ц­э­сы з захопні­ка­мі спад­чы­ны па памёр­шым кня­зю Дзміт­рыю Галь­цоўскім, абві­на­ва­ч­ва­ю­чы бра­тоў у пад­мане. У ВКЛ не знай­ш­ло­ся люд­зей, якія б зма­глі пацверд­зі­ць удзел жан­чы­ны ў змо­ве з кара­леўскі­мі вора­га­мі. 5 мая 1510 г. кара­леўскі суд вынес раш­энне аб вяр­тан­ні дач­цэ Дзміт­рыя Галь­цоўска­га пані Ганне зем­ляў, якія павін­ны былі прый­с­ці на яе ў спад­чы­ну па баць­ку 86. Галь­цо­ва і Гало­ша­ва зна­ход­зілі­ся на даро­зе з Друц­ка ў Оршу, сёлы Кры­вое і Шый­ка раз­мяш­ча­ны ў ваколі­цах Друц­ка, на паў­ноч­ны ўсход ад гэта­га места 48. Спра­ва доў­жы­ла­ся аж да кан­ца 20-х гадоў XVI ст. Жыгі­монт І, пад час свай­го зна­ход­жан­ня ў Гдан­ску, 10 чэрве­ня 1527 г. абя­цаў ізноў звяр­ну­ць ува­гу на гэтую спра­ву ў чар­го­вы пры­езд у Літву 79. Няг­лед­зячы на тую пад­т­рым­ку, якую ака­заў дач­цэ кня­зя галь­цоўска­га сам най­вы­ш­эй­шы гет­ман ВКЛ, мар­ша­лак Валын­с­кай зям­лі, Кан­стан­цін Ива­навіч Аст­рож­скі і на раш­эн­ні кара­леўскіх судоў, раней­шыя пры­вілеі Жыгі­мон­та І аб надан­ні кня­зям Адзін­ц­э­ві­чам: Рыго­ру Фёда­раві­чу, Васі­лю Іва­наві­чу і Сямё­ну Баг­да­наві­чу баць­коўскіх зем­ляў пані Ган­ны, кня­зёў­ны галь­цоўс­кай, не былі адме­не­ны. Яны так і засталі­ся гас­па­да­ра­мі былых ула­дан­няў Дзміт­рыя Адзін­ц­э­ві­ча, кня­зя гальцоўскага.

Спра­ву сваю Сямён Адзін­ц­э­віч ведаў добра і слу­жыў кара­лю, а потым і кара­ле­ве Боне, адда­на. Таму і не забы­ваў­ся Жыгі­монт І ўзна­га­родж­ва­ць вер­на­га слу­гу. Сямён Адзін­ц­э­віч выкон­ваў аба­вяз­кі гас­па­дар­ска­га два­рані­на яшчэ ў пачат­ку XVI ста­годдзя. Да 18 люта­га 1509 г. ён прай­шоў ужо нема­лы шлях і атры­маў доб­ры вопыт. У гэты дзень Сямё­ну Баг­да­наві­чу Адзін­ц­э­ві­чу выпла­цілі 20 коп з він бель­скіх, а яго стры­еч­на­му бра­ту Васі­лю Іва­наві­чу так­са­ма 20 коп з він дара­гіц­кіх 87. На пач­а­так ста­годдзя яшчэ жыла маці Сямё­на Баг­да­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча, дач­ка Сень­кі Рад­ко­ві­ча. У 1506 г. Сямён Адзін­ц­э­віч атрым­лі­вае ад маці, вера­год­на пас­ля ўзяц­ця шлю­бу з Настас­сяй Сан­гуш­каў­най, зем­лі ў сяле Магіль­ным Полац­ка­га ваявод­ства, якія былі ўступ­ле­ны пані Сень­каві­чаўне Баг­да­на­вай Фёда­раві­ча Адзін­ц­э­ві­ча­вай яе род­ным бра­там Іваш­кам Сень­каві­чам 36. Каля 1506 г. Сямён Адзін­ц­э­віч узяў шлюб з Настас­сяй, дач­ку Міха­ла і Ган­ны Копач кня­зёў Сан­гуш­каў Кашыр­скіх 88. Настас­ся Сан­гуш­каў­на пры­нес­ла ў дом мужа, акра­мя гра­шо­вых сум і каш­тоў­на­сцей, і нека­то­рыя зем­лі. Яшчэ пры каралі Аляк­сан­дры ў рукі Сан­гуш­каў тра­пілі ад Фед­зі Дзіч­кан­ца­ў­ны Яра­сла­ва­вай Клю­ко­ві­ча­вай клю­ко­ві­чаўскія зем­лі на рацэ Мера­чы 89. Част­ка з гэтых зем­ляў увай­ш­ла ў паса­го­выя надан­ні, атры­ма­ныя Настас­сяй Сан­гуш­каў­най ад сва­ёй маці пры ўзяц­ці шлю­бу. Пас­ля смер­ці ў кан­цы XVI ст. Яна Капа­ч­э­ві­ча яго ўла­дан­ні, асноў­ную част­ку якіх скла­далі зем­лі ў ваколі­цах Дзяр­эчы­на, як па бес­патом­на памёр­шым, перай­шлі да яго сяст­ры Ган­ны Капа­ч­э­ві­чаў­ны (Копач), уда­вы па памёр­шым Міха­лу Аляк­сандраві­чу Сан­гуш­каві­чу. Пані Ган­на Міха­ла­вая Сан­гуш­каві­ча­вая атры­ма­ла пац­вяр­дж­энне на вало­данне Дзяр­эчы­нам ад кара­ля Аляк­сандра ў 1501 г. Пас­ля яе смер­ці Дзяр­эчын апы­нуў­ся ва ўла­дан­ні яе двух дачок, кня­зёў­наў: Неві­да­ны, кня­гіні Іва­на­вай Андр­эеві­ча Палу­бен­скай, вядо­ма­га гісто­ры­кам пад мянуш­кай Дуда, і Настас­сі, кня­гіні Сямё­на­вай Адзін­ц­э­ві­ча­вай. Яшчэ адна част­ка Дзяр­эчы­на тра­пі­ла ў рукі іх бра­та Андр­эя Міхай­лаві­ча, у будучым мар­шал­ка гас­па­дар­ска­га ВКЛ. Адно­сі­ны паміж спад­чын­ні­ка­мі Міха­ла і Ган­ны, кня­зёў Сан­гуш­каві­чаў, не склалі­ся, бо спр­эч­кі па памеж­ных пытан­нях у Дзяр­эчыне неад­на­ра­зо­ва раз­гля­далі­ся ў гас­па­дар­скім суд­зе ВКЛ на пра­ця­гу двух пер­шых дзе­ся­ці­годдзяў XVI ст. Андр­эй Сан­гуш­кавіч доў­га не зга­д­жаў­ся пра­вес­ці пад­зел дзяр­эчын­скіх зем­ляў. Толь­кі каля 1509 г. Сямё­ну Баг­да­наві­чу і яго шва­г­ру, менавіта Іва­ну Дуд­зе Палу­бенска­му ўда­ло­ся даб­іц­ца пачат­ку раз­гля­да ў гас­па­дар­скім суд­зе судо­вай спра­вы з Сан­гуш­каві­чам. У выніку яны атры­малі дэкр­эт гас­па­дар­ска­га суда, які аба­вяз­ваў Андр­эя Міхай­лаві­ча згад­зіц­ца на роў­ны пад­зел спад­чы­ны ў Дзяр­эчыне 79. Аднак і пас­ля атры­ман­ня раш­эн­ня гас­па­дар­ска­га суда князь Сан­гуш­кавіч кары­стаў­ся любой маг­чы­мас­цю для пера­но­су яго выка­нан­ня на іншы, больш позні тэр­мін. Нават у 1520 г. Сямён Адзін­ц­э­віч і Іван Палу­бен­скі, высту­па­ю­чы ў судах княст­ва па прэт­эн­зіях сусед­зяў, адмаў­ля­лі­ся ста­навіц­ца на суд. Як яны паве­дам­ля­лі і на той час яшчэ заста­ва­ла­ся непад­зе­ле­най част­ка дзяр­эчын­скіх зем­ляў. 31 мая 1511 г. князі: Сямён Адзін­ц­э­віч і Іван Дуда Палу­бен­скі пас­кард­зілі­ся на свай­го шуры­на, менавіта на кня­зя Андр­эя Сан­гуш­каві­ча 90. Ака­за­ла­ся, што іх жон­кі не атры­малі ад Сан­гуш­каві­ча належ­най выпра­вы з мат­чы­най маё­мас­ці. У мінулыя гады сва­я­кі далі­кат­на намя­калі Андр­эю Сан­гуш­каві­чу на неаб­ход­на­сць пера­да­чы ім належ­най маё­мас­ці і каш­тоў­на­сцей, пра­ду­г­ле­джа­ных перад­шлюб­ны­мі дамо­ва­мі. Цяр­пенне Адзін­ц­э­ві­ча і Палу­бен­ска­га скон­чы­ла­ся і яны перай­шлі да рашучых дзе­ян­няў. Нам невя­до­ма, як склалі­ся ў будучым абставі­ны з выд­зя­лен­нем выправы.

Вера­год­на, што гэтыя непры­яз­ныя адно­сі­ны паміж крэў­ны­мі ў нека­то­рай сту­пе­ні паў­плы­валі на пры­няц­це Андр­эем Міхай­лаві­чам Сан­гуш­каві­чам раш­эн­ня аб абмене сва­ёй част­кі дзяр­эчын­скіх добраў на зем­лі кня­зя Іва­на Віш­ня­вец­ка­га. У кара­леўскіх пас­лан­нях аж да ў 1569 г. ула­даль­нікі зем­ляў у Дзяр­эчыне назы­валі­ся кня­зя­мі дзяр­эчын­скі­мі. У адным з попі­саў два­ран кара­леўскіх два­ран у ВКЛ, склад­зе­на­га ў 1512 г., упа­мі­на­ец­ца і князь Сямён Адзін­ц­э­віч. Ён са сваіх маёнт­каў у Друц­ку ставіў у вой­ска 6 коней 91.

Да 18 чэрве­ня 1514 г. Сямён Баг­да­навіч на карот­кі час атрым­лі­вае прызна­ч­энне намес­ні­кам у Магілёў 92. У гэты дзень Адзін­ц­э­віч, як намес­нік магілёўскі, пры­няў удзел у раз­гляд­зе скар­гі Вен­цу­ся Сан­тоўтаві­ча на Яну­ша Кас­цеві­ча, гас­па­дар­ска­га мар­шал­ка, ваяво­ду віцеб­ска­га і дзяр­жаў­цу радун­ска­га. Праз нека­то­ры час і Сямён Адзін­ц­э­віч усту­піў паса­ду намес­ніка магілёўска­га іншай асо­бе. У больш познія часы мы не сустр­э­лі нівод­на­га ўпа­мі­нан­ня аб зна­ход­жан­ні Сямё­на Баг­да­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча на гэтай пасад­зе. У даку­мен­тах, склад­зе­ных у перы­яд з 1520 г. і па 1529 г., ён упа­мі­на­ец­ца толь­кі як гас­па­дар­скі дваранін.24 ліпе­ня 1516 г. Сямён Адзін­ц­э­віч атрым­лі­вае кара­леўскі даз­вол на набыц­цё ўрочыш­чаў Іва­ноўш­чы­ны, Андр­эеўш­чы­ны, Янцоўш­чы­ны, Яскоўш­чы­ны і Сан­цоўш­чы­ны на бера­гах ракі Шча­ры ў мяс­цо­вых зямян Іва­на і Паў­ла Міла­ш­э­ві­чаў 93.

Адна­ча­со­ва яму даз­ва­ля­ец­ца набыц­цё зем­ляў у баяры­на Стэц­ка Сла­ву­ці­ча, якія зна­ход­зілі­ся непа­да­лё­ку ад зем­ляў Міла­ш­э­ві­чаў. 27 снеж­ня гэта­га ж года кароль дае даз­вол Адзін­ц­э­ві­чу на атры­манне ў пажыц­цё­вае кары­станне трох чала­век у волас­ці Велюн­с­кай і на сена­жа­ць у Пуд­зе­шы. Раней гэтыя люд­зі і зям­ля зна­ход­зілі­ся ў пажыц­цё­вым кары­стан­ні кара­леўска­га піса­ра Федзкі Міхай­лаві­ча Свя­то­шы і пас­ля яго смер­ці тра­пілі ў кара­леўс­кае рас­па­ра­дж­энне 94.

Одинцевичи, Багриновские, Гольцовские
Іл.Семен Бог­да­но­вич Один­це­вич князь Дру­ць­кий (піс­ля 1528–1542): Печат­ка від 22.11.1538

Не склалі­ся адно­сі­ны ўла­даль­нікаў дзяр­эчын­скіх зем­ляў, менавіта Андр­эя Міхай­лаві­ча Сан­гуш­каві­ча, Іва­на Дуды Палу­бен­ска­га і Сямё­на Баг­да­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча, з сусед­зя­мі. Най­больш сур’ёзнае супрац­ста­янне ў іх скла­ла­ся з кня­зем Ціма­фе­ем Іва­наві­чам Пузы­нам, які вало­даў зем­ля­мі ў ваколі­цах Дзяр­эчы­на. На нашу дум­ку захо­пы зем­ляў кня­зя Ціма­фея Пузы­ны Палу­бен­скім і Адзін­ц­э­ві­чам пачалі­ся неў­за­ба­ве пас­ля ўзяц­ця імі шлю­бу з сёст­ра­мі Сангушкаўнамі.7 чэрве­ня 1515 г. гас­па­дар­скі суд выму­ша­ны быў у чар­го­вы раз адклас­ці раз­гляд спра­вы па заяве Ціма­фея Пузы­ны супра­ць Іва­на Палу­бен­ска­га і Сямё­на Адзін­ц­э­ві­ча. Незва­жа­ю­чы на раней­шыя пас­та­но­вы судоў ВКЛ, Палу­бен­скі сілай заха­піў зям­лю Кат­чын­скую, сена­жа­ць і пуш­чу, якія з дзя­доў і прад­зе­даў зна­ход­зілі­ся ў вало­дан­ні рода Пузы­наў 95. Пра­ця­г­ваў захо­плі­ва­ць зем­лі сусе­да і Адзін­ц­э­віч. Па яго зага­ду слу­гі і пад­да­ныя з Дзяр­эчы­на сілай заха­пілі ўрочыш­ча Паш­коўс­кае разам з сям’ёй пад­да­на­га, які апра­цоў­ваў гэтыя зем­лі. Ціма­фей Іва­навіч Пузы­на, упэў­нен­ны ў сва­ёй пра­ва­це, ставіў шап­ку і 100 коп гро­шаў ліч­бы літоўс­кай у пац­вяр­дж­энне сваіх слоў аб уласна­сці на Паш­коўш­чы­ну. Сямён Баг­да­навіч Адзін­ц­э­віч запэўні­ваў суд у сва­ёй неві­на­ва­тас­ці і заявіў, што нават і не ведае аб захопе зем­ляў дзяр­эчын­скі­мі пад­да­ны­мі. Суд аднак не паве­рыў Палу­бенска­му і Адзін­ц­э­ві­чу і зага­даў ім пас­таві­ць сваіх суддзяў і выеха­ць на мес­ца здар­эн­ня для ўчы­нен­ня спра­вяд­лі­вас­ці. Аднак Палу­бен­скі і Адзін­ц­э­віч адмо­вілі­ся ста­навіц­ца на суд і вывод­зі­ць сваіх суддзяў. Яны рас­тлу­ма­чы­лі, што “маён­так Дзяр­эчын­скі яшчэ не пад­зе­ле­ны поў­на­сцю”. Таму неаб­ход­на выкліка­ць у суд не толь­кі іх, учы­ніў­шых напад, але і ўсіх іншых ула­даль­нікаў дзяр­эчын­скіх зем­ляў. Пра сябе ж яны запі­салі, што не адмаў­ля­юц­ца пры­ма­ць удзел у судо­вай спра­ве, але не веда­ю­ць калі зволь­няц­ца з гас­па­дар­скай служ­бы. Сёст­ры заха­валі пра­ва ўласна­сці на дзяр­эчын­скім зем­ля­мі за сабой. Не веда­ю­чы аб гэтым, пакры­ўд­жа­ныя сусед­зі выклікалі ў суды княст­ва Палу­бен­ска­га і Адзін­ц­э­ві­ча. Сва­я­кі адмаў­ля­лі­ся ста­навіц­ца на суд, так як не былі ўла­даль­ні­ка­мі зем­ляў у Дзяр­эчыне. Асаб­лі­ва шмат заха­ва­ла­ся даку­мен­таў аб уза­е­ма­ад­но­сі­нах ула­даль­нікаў Дзяр­эчы­на з Ціма­фе­ем Іва­наві­чам Пузы­нам, якія былі склад­зе­ны ў 1519-1520 г. Калі раней­шыя даку­мен­ты паве­дам­ля­ю­ць аб поспе­хах у наступ­лен­ні на зем­лі Пузы­ны Палу­бен­ска­га і Адзін­ц­э­ві­ча, то ў гэтыя гады ста­но­віш­ча змяніла­ся поў­на­сцю. Вера­год­на, Ціма­фей Пузы­на атры­маў пад­т­рым­ку сваім дзе­ян­ням і стаў больш настой­лі­ва пагра­жа­ць сусед­зям. Цяпер Палу­бен­скі і Адзін­ц­э­віч былі выму­ша­ны час­цей звяр­тац­ца ў гас­па­дар­скія суды за аба­ро­най пра­воў на зем­лі ў Дзяр­эчыне. 24 мая 1520 г. яны абві­на­ва­ч­ва­ю­ць люд­зей Пузы­ны ў забой­стве двух пад­да­ных 96. Ціма­фей Пузы­на не прызнаў сваіх люд­зей віна­ва­ты­мі, а лічыў, што забой­ства ўчы­нілі сяляне сусед­ня­га сяла Азё­ры­чы, у якіх дзяр­эчын­скія пад­да­ныя пакралі коней. У кан­цы 1520 г. пра­валілі­ся спро­бы Іва­на Андр­эеві­ча Палу­бен­ска­га пра­вес­ці капу (сход сялян для ўчы­нен­ня пака­ран­ня віна­ва­тых у зла­чын­стве). На дум­ку Палу­бен­ска­га пад­да­ныя Пузы­ны пад­палілі яго дом. У полы­мі згар­э­лі не толь­кі яго скар­бы і маё­мас­ць, але былі зніш­ча­ны і папе­ры, якія ўтрым­лі­валі запі­сы аб пазы­ках і заста­ве зем­ляў 97.

Да 7 жніў­ня 1521 г. Ціма­фей Пузы­на сілай заха­піў поле ва ўрочыш­чы Мехоўскім, якім здаў­на кары­сталі­ся дзяр­эчын­скія сяляне 98. Цяпер ужо Пузы­на паве­да­міў на суд­зе, што не мае нія­кіх зве­стак аб захопе гэтых зем­ляў. На нашу дум­ку, супяр­эч­на­сці паміж Ціма­фе­ем Іва­наві­чам Пузы­нам, два­рані­нам кара­ле­вы поль­скай і вялі­кай кня­гіні ВКЛ Боны, і Андр­эем Міхай­лаві­чам Сан­гуш­каві­чам, гас­па­дар­скім мар­шал­кам, і гас­па­дар­скі­мі два­ра­на­мі: Сямё­нам Баг­да­наві­чам Адзін­ц­э­ві­чам і Ива­нам Андр­эеві­чам Палу­бен­скім не спы­ніла­ся да 1528 г. [НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 14, арк.240]. У ліста­пад­зе гэта­га года ўла­ды ВКЛ выму­ша­ны былі прызна­чы­ць асаб­лівую камісію, якая скла­да­ла­ся з самых аўта­рыт­эт­ных люд­зей княст­ва, для спы­нен­ня зацяг­нуў­ша­га­ся кан­флік­та. Як пісаў у сва­ёй скар­зе Пузы­на, у пачат­ку восені 1528 г. “яны сваіх слуг з намес­ні­кам на яго палі наслалі… і слуг яго і люд­зей пабілі”. Аст­рож­скі, гет­ман ВКЛ, суд­зіў гэтую спра­ву і пры­суд­зіў ула­даль­ні­кам дзяр­эчын­скіх зем­ляў апла­ці­ць усе стра­ты два­рані­на кара­ле­вы Боны і яго падданых.

Да 1521 г. сап­са­валі­ся адно­сі­ны Сямё­на Адзін­ц­э­ві­ча і з Іва­нам Есма­наві­чам, які пачаў патра­ба­ва­ць ад Адзін­ц­э­ві­ча вяр­тан­ня некалі захоплен­ных ім зем­ляў 99. Кары­ста­ю­чы­ся пад­т­рым­кай нека­то­рых прад­стаўнікоў кіру­ю­чых колаў ВКЛ, Сямён Адзін­ц­э­віч не паба­яў­ся ўсту­пі­ць у суп­рас­та­янне і з самім кня­зем Кан­стан­ці­нам Ива­наві­чам Аст­рож­скім, гет­ма­нам най­вы­ш­эй­шым ВКЛ, каш­та­ля­нам вілен­скім 100, Фёдар Вало­шын, былы слу­га Адзін­ц­э­ві­ча, па ней­кіх пры­чы­нах пакі­нуў гас­па­да­ра і наняў­ся на служ­бу да Аст­рож­ска­га. Да 22 чэрве­ня 1520 г. Сямён Адзін­ц­э­віч з вялікім натоў­пам слуг і пад­да­ных напаў на маё­мас­ць Вало­шы­на ў ваколі­цах Мен­ска, нанёс вялікія стра­ты яго гас­па­дар­цы і пера­г­наў у свой хлеў ста­так рага­тай жывё­лы коль­кас­цю ў 30 галоў. Гас­па­дар­скі два­ранін тлу­ма­чыў у суд­зе, што Фёдар Вало­шын, былы яго намес­нік у сяле Магіль­ным, што зна­ходіла­ся ў Полац­кім ваявод­стве, скраў гро­шы прызна­ча­ныя для тых, хто стра­ціў коней пад­час вай­с­ко­ва­га пахо­ду. Аст­рож­скі не пры­няў пад ува­гу тлу­ма­ч­эн­ні Адзін­ц­э­ві­ча і патра­ба­ваў апла­ты страт Валошына.

28 снеж­ня 1523 г. Сямён Адзін­ц­э­віч набы­вае за 600 коп гро­шаў літоўскіх у Мар­ці­на Міхай­лаві­ча Пят­кеві­ча Сон­гай­лаві­ча, каню­ша­га Вілен­ска­га ваявод­ства 101, част­ку яго дзед­зіч­ных зем­ляў у Быс­цені, Гноіне і Любі­шы­чах, якія засталі­ся Пят­кеві­чу па роў­ным пад­зе­ле з бра­та­мі баць­коўс­кай спад­чы­ны 102. Нап­эў­на каб Адзін­ц­э­віч ведаў, якія наступ­ства буд­зе мець для яго жон­кі, менавіта для Настас­сі Міхай­лаў­ны Сан­гуш­каў­ны, гэтае набыц­цё, то не набы­ваў бы гэтыя зем­лі. У 1551 г., спа­сы­ла­ю­чы­ся на дзе­ю­чае літоўс­кае пра­ва, крэў­ныя, памёр­ша­га да 3 кра­савіка 1538 г. каню­ша­га вілен­ска­га, прад’явілі прэт­эн­зіі Настас­сі Міхай­лаўне на зем­лі Быс­цені і Гноі­на. Аўта­рыт­эт Сямё­на Адзін­ц­э­ві­ча, як суддзі, сярод прад­стаўнікоў выш­эй­шых колаў ВКЛ быў на высо­кім узроўні. Яго запра­шалі ў якась­ці палю­боў­на­га суддзі нават Рад­зіві­лы. У тыя часы не ўсе спра­вы выра­шалі­ся ў кара­леўскіх судах. У мно­гіх выпад­ках удзель­нікі судо­вай спра­вы прызна­чалі з кож­на­га боку роў­ную коль­кас­ць суддзяў, якія і пры­малі кан­чат­ко­вае раш­энне. Пад­па­рад­ка­ванне тако­му раш­эн­ню палю­боў­ных суддзяў было гэтак жа аба­вяз­ко­вым, як і выка­нанне раш­эн­ня гас­па­дар­ска­га суда.

У 1527 г. Сямён Адзін­ц­э­віч, гас­па­дар­скі два­ранін, накіроў­ва­е­ца на ўсход княст­ва для выка­нан­ня пры­су­ду гас­па­дар­ска­га суда ў спра­ве па спад­чыне, нядаў­на памёр­шай, кня­гіні Даміні­ды Сямё­наў­ны Сакалін­с­кай Сямё­на­вай Яман­та­вай Пад­бяр­эз­с­кай 103. Яе крэў­ныя, не атры­маў­шы зго­ды Сямё­на Пад­бяр­эз­ска­га на вяр­танне мір­ным шля­хам мацярын­с­кай мает­на­сці Кры­ві­на, даб­ілі­ся спры­яль­на­га для сябе кара­леўска­га дэкр­эта. Князі Сакалін­скія са сваі­мі сва­я­ка­мі, спад­зя­валі­ся атры­ма­ць яе, не выка­наў­шы ўмо­вы тэс­та­мен­та­ва­га запі­су пані Даміні­ды. Сямён Адзін­ц­э­віч паві­нен быў узя­ць у сваё рас­па­ра­дж­энне сяло і пера­да­ць Пад­бяр­эзс­ка­му 60 коп гро­шаў літоўскіх, запі­са­ных маці дач­цы, пані Дамінід­зе, у пасаг. На нашу дум­ку Сямён Яман­тавіч не дапус­ціў Адзін­ц­э­ві­ча ў сяло. Не выклю­ча­на, што князь Адзін­ц­э­віч асаб­лі­ва і не настой­ваў на выка­нан­ні Пад­бяр­эз­скім кара­леўска­га дэкрэта.

У 1532 г., з 23 кра­савіка і па 18 жніў­ня, Сямён Адзін­ц­э­віч у якась­ці кара­леўска­га камі­са­ра разам з каню­шым гарад­зен­скім Баг­да­нам Грын­кеві­чам пры­мае ўдзел ў выра­ш­эн­ні вель­мі скла­да­на­га пытан­ня, якое даты­чы­ла­ся зем­ляў, нале­жа­чых кара­ле­ве і адна­му з най­больш уплы­во­вых маг­на­таў ВКЛ, а менавіта Юрыю Міка­ла­еві­чу Рад­зіві­лу, каш­та­ля­ну віленска­му, най­вы­ш­эй­ша­му гет­ма­ну ВКЛ, ста­рос­це гарад­зенска­му, мар­шал­ку двор­на­му гас­па­дарска­му. Камі­са­ры павін­ны былі сад­зей­ні­ча­ць “при­су­же­ню неко­то­рых земль и успо­ко­е­ню роз­ниц межи под­дан­ны­ми её мило­сти дво­ра Жорос­лав­ско­го, а межи име­нем пана Юря Мико­ла­е­ви­ча Ради­ви­ло­ви­ча” 104.

У 1532 г. гарад­нічы гарад­зен­скі атрым­лі­вае кара­леўскі пры­вілей на пажыц­цё­вае вало­данне Люба­шан­ска­га ста­ро­ства, два­ра і ага­ро­даў у Горад­ні 79. Праў­да адра­зу яму не ўда­ло­ся пры­сту­пі­ць да выка­ры­стан­ня ў сваіх інтар­э­с­ах зем­ляў і пад­да­ных, нася­ля­ю­чых ста­ро­ства. Сямё­ну Баг­да­наві­чу прыш­ло­ся чака­ць нека­то­ры час пакуль сыд­зе з гэта­га све­ту Юрый Неміравіч, “ста­ры і вель­мі хво­ры” ста­ро­ста люба­шан­скі. 3 верас­ня 1533 г. Сямён Адзін­ц­э­віч па зага­ду кара­ля накіроў­ва­ец­ца ў маё­мас­ць Паца, кара­леўска­га ляс­ні­ча­га, для пры­вяд­зен­ня яго да пры­ся­гі. Кара­леўскі ляс­нічы абві­на­ва­ціў Іль­іні­чаў, ста­рос­ці­чаў берас­цей­скіх, у пару­ш­эн­ні межаў кара­леўскіх пуш­чаў і забой­стве вялі­кай коль­кас­ці зуб­роў, мяд­звед­зяў і ласёў. Іль­інічы не прызна­валі свой удзел у паля­ван­ні і гато­вы былі ста­ць на пры­ся­гу перад самім кара­лём 105. 14 каст­рыч­ніка 1533 г. гарад­ні­ча­га гарад­зен­ска­га запра­шае ў якась­ці палю­боў­на­га суддзі Аляк­сандр Сол­тан, кара­леўскі мар­ша­лак 106.

У 1534-1556 г. гарад­зен­скае ста­ро­ства і Мей­ша­го­ла ў Вілен­скім ваявод­стве па пры­вілеі Жыгі­мон­та Ста­ро­га ад 22 снеж­ня 1533 г. з’яўляліся ўласна­сцю кара­ле­вы Боны 107. Кара­ле­ва аказ­ва­ла ўплыў на заняц­це пасад і ўра­даў у Гарад­зен­скім ста­ро­стве і з часам атры­ма­ла пра­ва прызна­ча­ць у Гарад­зен­скім паве­це са свай­го акру­ж­эн­ня намес­нікаў, спраў­цаў, або ста­рост, як іх назы­валі інакш, для кіра­ван­ня зямель­ны­мі ўла­дан­ня­мі, надад­зе­ны­мі ёй кара­лём. Яе ўрад­нікі не толь­кі кіра­валі маё­мас­цю кара­ле­вы у ста­ро­стве, але і суд­зілі спра­вы, якія ўзнікалі паміж гарад­зен­скі­мі зямя­на­мі. Зра­зу­ме­ла, што Сямён Адзін­ц­э­віч зай­маў паса­ду гарад­ні­ча­га гарад­зен­ска­га толь­кі таму, што зна­ход­зіў­ся на служ­бе ў кара­ле­вы. Яго папяр­эд­нік на гэтай пасад­зе Мар­цін Іва­навіч Меляш­кевіч, гас­па­дар­скі два­ранін, памёр неў­за­ба­ве пас­ля 16 ліста­па­да 1529 г. 108. Урад гарад­ні­ча­га Адзін­ц­э­віч атры­маў у кан­цы 1529 г., або ў пачат­ку 1530 г. Пас­ля смер­ці Пят­ра Стані­сла­ваві­ча Кіш­кі, ста­ро­сты жамойц­ка­га, у 1534 г. 109 гарад­нічы гарад­зен­скі і Ян Стан­кевіч Белевіч прызна­ча­ны кара­лём спраў­ца­мі, г. зн. часо­вы­мі выка­наў­ца­мі аба­вяз­каў жамойц­ка­га ста­ро­сты 110. Нап­эў­на і не заха­ва­ла­ся бы зве­стак аб гэтым эта­пе ў жыц­ці Сямё­на Баг­да­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча каб не тыя непа­ра­зу­мен­ні, якія ўзніклі ў Яна Міка­ла­еві­ча Рад­зівілаві­ча, нова­га ста­ро­сты жмуд­ска­га, з жыха­ра­мі Жамой­ці. Усе зямяне, люд­зі гас­па­дар­скія Тон­дзя­голь­скай волас­ці, да 3 мая 1536 г. пас­кард­зілі­ся “на п(а)на Яна, его м(и)л(о)сти, Мико­ла­е­ви­ча Ради­ви­ло­ви­ча, ста­ро­сту жомойть­ско­го и ковенског(о), под­ча­шо­го (го)сподарского, дер­жав­цу васи­лиш­ско­го”, які ўста­навіў новыя падат­кі: “от сохи воло­вой и конь­ской по полу­ко­пъю гро­шей, а по бочъ­це овса, по возу сена, з дыму по кура­ти и по деся­ти яецъ, чого жъ есмо за пред­ковъ его м(и)л(о)сти пер­шых ста­ро­стъ жомойтъ­скихъ нико­ли не дае­ва­ли”. Як паве­дам­ляў Ян Рад­зівілавіч князь Сямён Адзін­ц­э­віч, пад­час выка­нан­ня сваіх аба­вяз­каў на мес­цы ста­ро­сты, браў у зямян так­са­ма па паўка­пы гро­шаў у скарб княст­ва. На нашу дум­ку гэты пра­ц­эс зямяне Тон­дзя­голь­скай волас­ці прай­гралі. Князь Сямён Баг­да­навіч Адзін­ц­э­віч, гарад­зен­скі гарад­нічы, у 1535 г. уклю­ча­ец­ца кара­ле­вай Бонай у склад камісіі па раз­гля­ду скар­гі пад­ляс­кіх мес­ці­чаў на тых яе ўрад­нікаў, якія заба­ранілі ім нарых­тоў­ва­ць дро­вы ў пуш­чы. Раней яны бес­пе­раш­код­на атрым­лі­валі драўні­ну для ацяп­лен­ня сваіх дамоў, выся­ка­ю­чы Камя­нец­кую пуш­чу [25, с. 215]. Спра­ва была больш скла­да­ная, чым нам можа здац­ца з пер­ша­га зна­ём­ства з ёю. Разам з гарад­нічым гарад­зен­скім у склад камісіі ўвай­шлі такія добра вядо­мыя гісто­ры­кам асо­бы, як Васіль Баг­да­навіч Чыж, ста­ро­ста аін­скі (пас­ля 1600 г. ужы­ва­ла­ся най­менне – ста­ро­ста гаен­скі), Міка­лай Юр’евіч Пац­э­віч і Пацей Тыш­кевіч. Ста­ран­нае выка­нанне Адзін­ц­э­ві­чам сваіх аба­вяз­каў і кара­леўскіх даруч­эн­няў было спра­вяд­лі­ва ацэне­на вялікім кня­зем літоўскім Жыгі­мон­там І. У 1540 г. ён атрым­лі­вае пры­вілей на ста­ро­ства смаль­нян­скае 79.

Амаль да часу ўзяц­ця Андр­эем Адзін­ц­э­ві­чам шлю­бу з Фед­зь­кай Баг­да­наў­най Заслаўс­кай адно­сі­ны Адзін­ц­э­ві­чаў з Гля­бо­ві­ча­мі заста­валі­ся вель­мі дрэн­ны­мі. 22 ліста­па­да 1540 г. Ян Юр’евіч Гле­бо­віч паклікаў у суд кня­зя Сямё­на Баг­да­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча, абві­на­ва­ціў­шы яго люд­зей, кор­гаўскіх і неста­наўскіх, у напад­зе на яго сена­ко­сы каля ракі Чар­ні­цы. З нях­ве­даўскіх балот пад кіраўніцтвам Пата­па, урад­ніка кня­зя Сямё­на, “два­дцат и два сто­ги сена взялъ и во влас­номъ бору его м(и)л(о)сти пчо­лы подра­ли, и дере­во борт­ное пору­ба­ли, потер­ли и пока­зи­ли, и во влас­ной зем­ли его м(и)л(о)сти, пас­ту­хи разо­гнав­ши, быд­ло побра­ли” 111. Зем­лі кор­гаўскія былі пад­зе­ле­ны паміж мно­гі­мі ўла­даль­ні­ка­мі. Най­больш знач­ны­мі паме­ра­мі выд­зя­ля­лі­ся тыя зем­лі, якія ака­за­лі­ся ва ўласна­сці: Адзін­ц­э­ві­чаў, кня­зя Слуц­ка­га і Яна Гля­бо­ві­ча, ваяво­ды полац­ка­га. Спа­чат­ку люд­зі ваяво­ды полац­ка­га скасілі сена­жа­ці на “вялікіх бало­тах Нях­ве­даўскіх” і пас­тавілі ста­гі. Потым у бало­та выехалі на вазах люд­зі Адзін­ц­э­ві­ча з Кор­га­ва і Неста­навіч. Мала таго, што яны звез­лі ўсё сена, дык і ў бары нара­білі шмат шко­ды Гля­бо­ві­чу. Некаль­кі борт­ных дрэў былі ссе­ча­ны, а пчо­лы выдра­ны. Ваяво­да полац­кі неад­на­ра­зо­ва патра­ба­ваў ад Адзін­ц­э­ві­ча пас­таві­ць перад судом люд­зей, сярод якіх упа­мі­налі­ся: урад­нік неста­наўскі Патап і сын яго Халец­кі, стар­эц гарад­зец­кі Гаўры­ла, якія і ўзна­чаль­валі па зага­ду свай­го гас­па­да­ра вываз чужо­га сена. Да суда гас­па­дар­ска­га выкліка­ла­ся і тыя пад­да­ныя, якія пры­малі ўдзел у зво­зе сена. Сямён Адзін­ц­э­віч спра­ба­ваў давес­ці на суд­зе, што гэтыя зем­лі здаў­на зна­ход­зілі­ся ў яго кары­стан­ні, але не змог прад­ставі­ць свед­каў. У выніку гас­па­дар­скі суд пас­та­навіў апла­ці­ць стра­ты ваявод­зе полац­ка­му згод­на Ста­ту­ту. Сямён Адзін­ц­э­віч прызна­ваў, што сапраў­ды звёз сена, але гро­шы за гвал­тоў­ны наезд на сена­жа­ці пла­ці­ць не паві­нен, бо гвалт па Ста­ту­ту можа быць толь­кі тады, калі наезд быў учы­не­ны на сёлы, а ў гэтым выпад­ку спра­ва даты­чы­ла­ся неза­се­ле­ных зем­ляў. Ваяво­да полац­кі давёў суду, што “яко нива, так сено­жа­ти, так теж и пуш­ча есть име­нье, за нае­ха­ньем и побра­ньем кгвалъ­тов­нымъ ма бытии кгвалъть сужонъ вод­ле Ста­ту­ту”. Вера­год­на, што такія напа­ды люд­зей Адзін­ц­э­ві­ча не былі адзін­ка­вы­мі і не даб­аў­ля­лі цеп­лы­ні ў адно­сі­ны паміж суседзямі.

Спра­ва на гэтым не скон­чы­ла­ся. У сваю чар­гу люд­зі Гля­бо­ві­ча некаль­кі разоў напа­далі на памеж­ныя зем­лі Адзін­ц­э­ві­ча і нанеслі яму нема­лыя стра­ты. 23 снеж­ня 1540 г. Сямён Адзін­ц­э­віч паклікаў у суд ваяво­ду полац­ка­га, спра­бу­ю­чы даб­іц­ца прызнан­ня сва­ёй уласна­сцю на “сено­жа­ти на боло­те Вели­ком, на реце Чер­ни­цы” 112. На нашу дум­ку на гэты час Гля­бо­вічы і Адзін­ц­э­вічы яшчэ не зна­ход­зілі­ся ў сва­яц­тве, а дру­гая жон­ка Яна Юр’евіча Гля­бо­ві­ча, пані Зафея Пят­кеві­чаў­на яшчэ была пры жыц­ці. Гарад­нічы гарад­зен­скі, дзяр­жаў­ца люба­шан­скі і смоль­нен­скі пат­лу­ма­чыў суддзям, што выму­ша­ны быў паз­ва­ць у суд ваяво­ду полац­ка­га з-за немаг­чы­мас­ці кары­стан­ня сена­жа­ця­мі “на бало­це Вялікім, на рацэ Чар­ні­ца”. Ён пры­вод­зіў дока­зы, што “кгвалъ­тов­ные наез­ды, бои, голо­въщы­ны, гра­бе­жы и … инъ­шые кры­въды и шко­ды”, якія пас­та­ян­на нано­ся­ць яму пад­да­ныя ваяво­ды полац­ка­га, зра­білі немаг­чы­мым кары­станне Адзін­ц­э­ві­чам і яго люд­зь­мі гэты­мі зем­ля­мі. На папяр­эд­нім раз­гляд­зе менавіта гэтай скар­гі, Адзін­ц­э­ві­чу і яго пад­да­ным пры­суд­зілі ад люд­зей Гля­бо­ві­ча нека­то­рае адшка­да­ванне. Пас­ля некаль­кіх позваў у суды ў адно­сі­нах будучых сва­я­коў нічо­га не змяніла­ся да леп­ша­га. Скар­гі з уза­ем­ны­мі абві­на­ва­ч­ван­ня­мі ў наня­сен­ні шкод маё­мас­ці, яшчэ доў­га буду­ць клас­ці­ся на ста­лы судо­вых урад­нікаў княст­ва. У жніўні 1549 г. Настас­ся Міхай­лаў­на Адзін­ц­э­ві­ча­вая скард­зіла­ся на ўрад­ніка Стані­сла­ва Янаві­ча Гля­бо­ві­ча, стар­эй­ша­га сына Яна Юр’евіча, ваяво­ды вілен­ска­га і канц­ле­ра ВКЛ 113. Яго намес­нік з Чэр­не­ва, Пла­чын­скі, з гра­ма­дой люд­зей напаў на яе Міра­мін­скую мает­на­сць “і шмат шко­ды нара­біў не толь­кі яе аса­бістай уласна­сці, але і яе баярам”.

Неза­доў­га да сва­ёй смер­ці Сямён Адзін­ц­э­віч аказ­ва­ец­ца ўцяг­ну­тым у вель­мі скла­да­ны судо­вы пра­ц­эс, які быў звя­за­ны з выка­ры­стан­нем зем­ляў у Дзяр­эчыне. На яго дум­ку застаў­ны тры­маль­нік дзяр­эчын­скіх зем­ляў, якія нале­жалі Адзін­ц­э­ві­чам, менавіта Лявон Паце­евіч, два­ранін кара­ле­вы Боны, не спаў­на раз­ліч­ва­ец­ца з ім за кары­станне гэты­мі зем­ля­мі. 22 снеж­ня 1540 г. ён звяр­та­ец­ца ў кара­леўскі суд з пра­ш­эн­нем аб пра­доўж­ван­ні тэр­мі­на атры­ман­ня з Ляво­на Паце­еві­ча част­кі дахо­ду з застаў­лен­ных ім люд­зей у Дзяр­эчыне. На міну­лым суд­зе яму пры­суд­зілі атры­манне гэтых дахо­даў толь­кі на адзін год 114. Лявон Паце­евіч на суд не стаў і суддзі выка­ры­сталі гэта для адкла­ду выра­ш­эн­ня прось­бы Адзін­ц­э­ві­ча на іншы тэр­мін. 3 студ­зе­ня 1541 г. Сямён Адзін­ц­э­віч, гарад­нічы гарад­зен­скі, разам з іншы­мі суддзя­мі, уста­ноў­лен­ны­мі гас­па­дар­скім зага­дам, зай­маў­ся раз­гля­дам скар­гі кня­гіні Міхай­ла­вай Мсціслаўс­кай на Васі­ля Палу­бен­ска­га, ста­ро­сту мсціслаўска­га, мар­шал­ка кара­леўска­га. Кара­леўскі мар­ша­лак абві­на­ва­ч­ваў­ся ў захопе вялі­кай част­кі, “под самое место и замок на две­сте чело­ве­ков пашен засе­ян­ных и паш­ню двор­ную”, зем­ляў яе цяце­рын­ска­га маёнт­ка 115. Суды па гэтай спра­ве былі і раней і ста­рас­та мсціслаўскі атры­маў судо­вы дэкр­эт у сваю кары­с­ць. Аднак кня­гі­ня мсціслаўская атры­ма­ла ад кара­ля даз­вол на пры­пы­ненне дзе­ян­ня судо­ва­га раш­эн­ня да моман­ту ўзяц­ца шлю­бу яе дач­кой. Нашу ўва­гу пры­цяг­нуў склад суда, які зай­маў­ся раз­гля­дам апош­няй скар­гі кня­гіні мсціслаўс­кай. Пад кіраўніцтвам Мацея Вой­ца­хаві­ча Яно­ві­ча, ваяво­ды віцеб­ска­га, пра­ца­валі: князь Іван Андр­эевіч Палу­бен­скі, шурын Сямё­на Адзін­ц­э­ві­ча, Ян Нар­бут, кух­містр кара­леўскі, і Іван Андр­эевіч, пад­скар­бі двор­ны літоўскі. Ціка­ва што князь Сямён Баг­да­навіч Адзін­ц­э­віч, гарад­нічы гарад­зен­скі, дзяр­жаў­ца люба­шан­скі і смоль­нян­скі, пазна­ча­ны пра­да­пош­нім у спі­се суддзяў. Апош­нім пас­таў­ле­ны Ян Стэц­кевіч, мар­ша­лак гас­па­дар­скі, дзяр­жаў­ца мен­скі. Маг­чы­ма гэта было выклі­ка­на тым, што Стэц­кевіч быў ста­рым чала­ве­кам і моц­на хвар­эў. У сяр­эд­зіне гэта­га года ён памёр. У гэтым жа склад­зе гас­па­дар­скі суд на пра­ця­гу ўся­го студ­зе­ня 1541 г. зай­маў­ся раз­гля­дам спраў зямян ВКЛ. Вядо­ма аб ўдзе­ле Сямё­на Адзін­ц­э­ві­ча ў раз­гляд­зе спраў: пані Зафеі Шчас­на­вай Стан­кеві­ча­вай з яе пасын­кам Стані­сла­вам; Аўгу­шты­на Фур­са, мар­шал­ка біску­па вілен­ска­га, з Вась­ком Дурыц­кім; жыда гарад­зен­ска­га Мош­кі Гань­каві­ча з бая­ра­мі гас­па­дар­скі­мі Баг­да­нам Ваз­гір­дам і яго сынам Юры­ям; пана Іва­на Сапе­гі, ваяво­ды пад­ляш­ска­га, з сва­ёй сяст­рой, Ган­най Баг­да­наў­най Сапя­жан­кай Алёх­на­вай Скаруцінай,маршалковай ВКЛ 116. 25 студ­зе­ня 1541 г. пры раз­гляд­зе спра­вы ваяво­ды пад­ляш­ска­га з сяст­рой аб пад­зе­ле спад­чын­ных маёнт­каў, Сямён Адзін­ц­э­віч унёс у акты Мет­ры­кі ВКЛ свае прэт­эн­зіі на вало­данне нека­то­ры­мі з гэтых маёнт­каў, а менавіта на Ілем­ні­цу і Палон­нае, тлу­ма­ча­чы свае прэт­эн­зіі наяў­на­сцю род­нас­ных повя­зяў з Сапе­га­мі. Суды ў якіх гарад­нічы гарад­зен­скі пры­маў удзел, прызна­ча­ныя кара­лём для вызна­ч­эн­ня адказ­на­сці шля­хет­ных асо­баў у здзяйс­нен­ні кры­мі­на­лу, некалі кан­ча­юц­ца і пачы­на­юц­ца тыя суды, на якія выклі­ка­ю­ць само­га гарад­ні­ча­га гарад­зен­ска­га. 31 студ­зе­ня 1541 г. бая­ры аба­лец­кія паз­валі ў суд дзяр­жаў­цу люба­шан­ска­га, абві­на­ва­ч­ва­ю­чы яго ў мно­гіх кры­ў­дах, якія ім учы­ніў служ­бо­вец дзяр­жаў­цы люба­шан­ска­га Хве­ры­ян 117.

У пят­ні­цу 4 люта­га 1541 г. князь Сямён Адзін­ц­э­віч паклікаў у суд кня­зёў Друц­кіх па спра­ве аб вало­дан­ні зем­ля­мі ў друц­кім зам­ку. Нека­то­рыя з Друц­кіх пагад­зілі­ся з прэт­эн­зія­мі Адзін­ц­э­ві­ча. Аднак Андр­эй Азяр­эц­кі адмо­віў­ся пры­ня­ць удзел у судо­вым паседжан­ні, пакуль гарад­нічы гарад­зен­скі не паклі­ча ў суд усіх ула­даль­нікаў зем­ляў у Друц­ку 118. Кры­ў­ду Адзін­ц­э­ві­ча выкліка­ла тое, што князі: Васіль Юр’евіч Тала­чын­скі, дзяр­жаў­ца аршан­скі і Андр­эй Іва­навіч Азяр­эц­кі сілай заха­пілі друц­кі замак і выгналі яго ўрад­нікаў. Князі Друц­кія не хацелі ста­навіц­ца на кара­леўскі суд. Яны пага­д­жалі­ся з пра­вам кня­зёў Адзін­ц­э­ві­чаў на вало­данне дзед­зіч­ны­мі зем­ля­мі ў Друц­ку, але хацелі даб­іц­ца для сябе больш выгод­ных умоў. Толь­кі пад пагро­зай уста­наў­лен­ня ад кара­ля вяліка­га штра­фу бра­ты пагад­зілі­ся пера­да­ць спра­ву на раз­гляд асаб­лі­ва­га “ядналь­на­га” суда, прызна­ча­на­га для ўла­годж­ван­ня ўзнік­шых супяр­эч­на­сцей. З кож­на­га боку было выстаў­ле­на роў­ная коль­кас­ць даве­ра­ных асо­баў, якія і заня­лі­ся пошу­кам кам­пра­мі­су, зада­валь­ня­ю­ча­га, як кня­зёў Друц­кіх, так і кня­зя Адзін­ц­э­ві­ча. Пас­ля доў­гіх пера­моў князі Друц­кія дасяг­нулі пара­зу­мен­ня з гарад­нічым гарад­зен­скім у спра­ве тры­ман­ня ў будучым зем­ляў Друц­ка­га зам­ка. Сямён Адзін­ц­э­віч атры­маў зем­лі Друц­ка­га зам­ку ў тры­манне на паўта­ры гады. Пас­ля завяр­ш­эн­ня яго гас­па­да­ран­ня ў зам­ку, кож­ны з трох кня­зёў, пас­ля наступ­лен­ня сва­ёй чар­гі паві­нен быў гас­па­да­ры­ць у Друц­ку і тры­ма­ць­зем­лі друц­ка­га зам­ка толь­кі па аднам годзе.20 ліста­па­да 1541 г. Жыгі­монт Ста­ры пацверд­зіў кня­зю Сямё­ну Адзін­ц­э­ві­чу ліст, дзе былі ага­во­ра­ныя вынікі дасяг­ну­тай зго­ды з кня­зя­мі Друц­кі­мі 119. Аднак поў­нае пры­мір­энне ў гэтай спра­ве не насту­пі­ла. Князі Друц­кія пра­ця­г­валі прад­п­ры­ма­ць высіл­кі для заха­ван­ня ў сваім вало­дан­ні зем­ляў у Друц­ку. Выра­ш­эн­нем гэтай спра­вы прыш­ло­ся зай­мац­ца ў 1549 г. і Андр­эю Сямё­наві­чу Адзін­ц­э­ві­чу Вера­год­на, што спра­вы, які­мі зай­маў­ся Сямён Баг­да­навіч Адзін­ц­э­віч у 1541 г. былі апош­ні­мі ў яго жыц­ці і праз нека­то­ры час ён сыйдзе з гэта­га све­ту. Пас­ля ліста­па­да 1541 г. паве­дам­лен­ні пра яго перас­та­ю­ць сустра­кац­ца ў мат­э­ры­я­лах Мет­ры­кі ВКЛ. Най­больш вера­год­на, што гарад­нічы гарад­зен­скі памёр у 1542 г.

Пас­ля смер­ці мужа Настас­ся Сан­гуш­каў­на не ўсту­пі­ла дзе­цям сваіх зем­ляў і пра­ця­г­ва­ла кіра­ва­ць імі сама­стой­на. Пры­чым адно­сіла­ся яна да спра­вы вель­мі сур’ёзна, па-гас­па­дар­ску. У мат­э­ры­я­лах Мет­ры­кі ВКЛ заха­ва­ла­ся некаль­кі спраў, якія вяла гарад­нічы­на гарад­зен­ская са сваі­мі сусед­зя­мі. У ліпе­ні 1550 г. у гас­па­дар­скім суд­зе слу­ха­ла­ся скар­га Аляк­сандра Сол­та­наві­ча на дзе­ян­ні сва­ёй сусед­кі па Жыро­віц­кай мает­на­сці, менавіта Настас­сі Сямё­на­вай Адзін­ц­э­ві­ча­вай 120. Паміж тымі част­ка­мі Жыро­віц­кіх зем­ляў, якія зна­ход­зілі­ся ў кары­стан­ні Сол­та­наві­ча і пані Сан­гуш­каў­ны, межы не былі акр­эс­ле­ны. Ува­гу сусед­зяў здаў­на пры­ця­г­валі вялікія сена­жа­ці, якія зна­ход­зілі­ся на паме­ж­жы, пад­зя­ля­ю­чым іх зем­лі. Пер­шай да акты­ў­ных дзе­ян­няў перай­ш­ла Настас­ся Адзін­ц­э­ві­ча­вая. Сабраў­шы вялікі натоўп слуг і ўзбро­е­ных пад­да­ных, у супра­ва­д­ж­эн­ні шмат­лікіх вазоў яна наве­да­ла Усе­невіц­кую сена­жа­ць. У той час калі адны пад­да­ныя касілі і сушы­лі сена, дар­эчы яго вывез­лі каля трох­сот вазоў, дру­гая част­ка пад­да­ных пані Адзін­ц­э­ві­ча­вай руплі­ва жала чужое жыта. Сабраў­шы каля 30 бочак зер­ня адвез­лі і яго ў свой свіран. Адчуў­шы непрых­іль­на­сць да сваіх дзе­ян­няў пад­да­ных Сол­та­наві­ча, выра­шы­лі пака­ра­ць і іх. На палет­кі сялян наслалі быд­ла і хут­ка зніш­чы­лі вынікі іх пра­цы. Пала­малі ў сяле варо­ты. Сустр­эў­шы быд­ла, што вяр­та­ла­ся з поля, шмат кароў пабілі і ска­лечы­лі. На развітанне, пад­да­ныя Настасіі Адзін­ц­э­ві­ча­вай, ад’язжаючы дамоў з адчу­ван­нем добра выка­на­на­га зага­ду, пад­палілі склад­зе­нае ля вёскі­се­на. Суд не стаў зай­мац­ца выра­ш­эн­нем гэтай спра­вы, а зыход­зячы з тага­час­най прак­ты­кі, пра­па­на­ваў вызна­чы­ць з кож­на­га боку па двух суддзяў, якія павін­ны былі ўла­год­зі­ць гэты кан­флікт. Аб сувя­зях Настас­сі Міхай­лаў­ны з кіру­ю­чы­мі кола­мі адміністра­цыі ВКЛ свед­чы­ць тое, што адным з яе палю­боў­ных суддзяў на гэты раз згад­зіў­ся ста­ць Гер­ма­ген Іва­навіч Гар­на­стай, пісар ВКЛ, які нале­жаў да вель­мі ўплы­во­ва­га шля­хец­ка­га роду. Пачы­на­ю­чы з 1551 г. Настас­сю Міхай­лаў­ну пачалі выкліка­ць у суды нашчад­кі былых ула­даль­нікаў зем­ляў, якія ёй засталі­ся ў дажы­вот­няе кары­станне па смер­ці мужа. У пачат­ку каст­рыч­ніка гэта­га ж года позву ў суд даслаў пані Сямё­на­вай Адзін­ц­э­ві­ча­вай Яраш Карыц­кі, каню­шы двор­ны, дзяр­жаў­ца вало­жын­скі і траб­скі. Яго жон­ка, Ган­на Андр­эеў­на Давой­наві­ча, ака­за­ла­ся крэў­най Мар­ці­на Міхай­лаві­ча Пят­кеві­ча, які 28 снеж­ня 1523 г. пра­даў Сямё­ну Баг­да­наві­чу Адзін­ц­э­ві­чу част­ку зем­ляў у Быс­цені і Гноіне 121. Па ўмо­вах про­да­жу ў рукі Адзін­ц­э­ві­чаў павін­на былі перай­с­ці толь­кі пало­ва­зем­ляў. Аднак тая част­ка зем­ляў, якія засталі­ся ў вало­дан­ні нашчад­каў каню­ша­га вілен­ска­га па ней­кіх пры­чы­нах ака­за­ла­ся мен­шай. Вера­год­на кіраўніцтва ВКЛ нада­ва­ла гэтай спра­ве асаб­лі­вае зна­ч­энне. Суддзя­мі прызна­чы­лі: кня­зя Фры­д­рыха Гле­баві­ча Прон­ска­га, ваяво­ду кіеўска­га, Герані­ма Аляк­сандраві­ча Хад­кеві­ча, ста­ро­сту жамойц­ка­га, і Рыго­ра Аляк­сандраві­ча Хад­кеві­ча, пад­ка­мо­рыя гас­па­дар­ска­га. Ад імя гас­па­дар­ска­га каню­ша­га ў суд­зе высту­паў вядо­мы на той час адва­кат, Павел Кас­правіч Аст­равіц­кі. Аст­равіц­кі з 1554 г. і па 1565 г. зай­маў паса­ды хару­жа­га ашмян­ска­га і суддзі зам­ка вілен­ска­га і на гэты час лічы­ў­ся адным з най­леп­шых адва­ка­таў Вяліка­га Княст­ва Літоўска­га 122. Заў­ва­жа­на, што ў Аст­равіц­ка­га не было даку­мен­таў, якія б пац­вяр­джалі пра­вы Настасіі Міхай­лаў­ны Адзін­ц­э­ві­ча­вай на кары­станне зем­ля­мі, набы­ты­мі ў Пят­кеві­ча. Адва­кат Карыц­кіх запатра­ба­ваў прад­стаў­лен­ня яму копій усіх даку­мен­таў па гэтай спра­ве, якія мелі­ся ў кня­гіні Адзін­ц­э­ві­ча­вай. Аднак адва­кат Настас­сі Міхай­лаў­ны, спа­сы­ла­ю­чы­ся на адсут­на­сць у поз­ве ўпа­мі­нан­няў аб неаб­ход­на­сці пац­вяр­дж­эн­ня пра­ва на вало­данне Адзін­ц­э­ві­ча­мі зем­ля­мі ў Быс­цені, Гноіне і Любі­шы­цах, адмо­віў­ся прад­ставі­ць іх. Ён заў­ва­жыў, што і ў раней­шых позвах у суды княст­ва, якія суд­зіў ваяво­да вілен­скі, “пава­до­вы бок” не ўпа­мі­наў аб іншых абставі­нах спра­вы. Яраш Карыц­кі і Ган­на Давой­наў­на былі настро­е­ны рашу­ча і спад­зя­валі­ся пас­ту­по­ва адва­я­ва­ць усе зем­лі Пят­кеві­ча. 28 ліста­па­да 1551 г. Яраш Карыц­кі і Ган­на Давой­наў­на даслалі ў суд новую позву, у якой патра­ба­валі ўжо без­умоў­на­га вяр­тан­ня ўсіх зем­ляў, якія
некалі нале­жалі Пят­кеві­чу, але цяпер, “не вядо­ма з якой пры­чы­ны зна­ход­зячых­ся ў вало­дан­ні Адзін­ц­э­ві­ча­вай, чым вялікія кры­ў­ды і шко­ды робяц­ца іх сапраўд­ным гас­па­да­рам” 123. На нашу дум­ку ўма­ца­ва­ны Настасіі Адзін­ц­э­ві­чаў­ны не ўсту­паў Аст­равіц­ка­му ў сва­ёй кам­пет­энт­на­сці і ведан­ні пра­ва ВКЛ. Ён заявіў, што Настас­ся Адзін­ц­э­ві­ча­вая атры­ма­ла былыя зем­лі Мар­ці­на Пят­кеві­ча не пра­вам веч­на­сці, а толь­кі да “свай­го жыва­та” і “вяноў­ным звы­ча­ем”, па запі­се яе мужа, нябож­чы­ка Сямё­на Адзін­ц­э­ві­ча. Адва­кат Настас­сі Адзін­ц­э­ві­ча­вай папрасіў каню­ша­га двор­на­га зра­бі­ць, з улі­кам паве­дам­лен­ня кня­гіні Адзін­ц­э­ві­ча­вай, папраўку ў новай поз­ве, якую ён паві­нен дасы­ла­ць толь­кі яе дзе­цям. Суд у чар­го­вы раз пагад­зіў­ся з аргу­мен­та­мі кня­гіні Адзін­ц­э­ві­ча­вай і пакі­нуў зем­лі ў Быс­цені, Гноіне і Любі­шы­цах у рас­па­ра­дж­эн­ні Адзінцэвічаў.

У гэты ж дзень позву Настас­сі Адзін­ц­э­ві­ча­вай у суд дасла­ла і дач­ка Мар­ці­на Пят­кеві­ча. Пані Ган­на Мар­ці­наў­на Пят­кеві­чаў­на і яе муж, Шчас­ны Аўгу­сты­навіч Фур­со­віч запатра­ба­валі ад Адзін­ц­э­ві­ча­вай вяр­тан­ня “спад­чын­ных зем­ляў”, якія тая тры­мае “ня вядо­ма якім звы­ча­ем на веч­ным пра­ве” 124. І ў гэтым выпад­ку суд адмо­віў Фур­со­ві­чам у выка­нан­ні іх патра­ба­ван­няў. Нап­эў­на адным з апош­ніх пра­ц­э­с­аў, у якім удзель­ні­ча­ла састар­э­лая маці аршан­ска­га ста­ро­сты была судо­вая спра­ва з Стані­сла­вам Бар­та­ш­э­ві­чам за клю­ко­ві­чаўскія зем­лі на рацэ Мерач. Праз пяцьд­зе­сят гадоў кары­стан­ня Настас­сяй Адзін­ц­э­ві­ча­вай гэты­мі зем­ля­мі, Станіслаў Бар­та­ш­э­віч успом­ніў, што гэты маё­мас­ць у кан­цы XV ст. нале­жалі яго дзяд­зь­ку Яра­сла­ву Іва­наві­чу Клю­ко­ві­чу і выклікаў кня­гі­ню Сямё­на­вую Адзін­ц­э­ві­ча­вую ў суд 125. Пані Адзін­ц­э­ві­ча­вая вый­гра­ла і гэтую справу.

Па нашых пыб­ліз­ных пад­лі­ках Настас­ся Міхай­лаў­на Сямё­на­вая Адзін­ц­э­ві­ча­вая пра­жы­ла доў­гае нават па сён­няш­ніх мер­ках жыц­цё. На момант сва­ёй смер­ці ў 1559 г. яна мела больш за семд­зе­сят гадоў. У лютым 1560 г. слу­га пані Адзін­ц­э­ві­ча­вай унёс у кан­цы­лярый­скія кні­гі Мет­ры­кі ВКЛ дароў­ны ліст сыну, Андр­эю Адзін­ц­э­ві­чу, на ўсе яе багац­ці 126. Доч­кам па ўзяц­ці шлю­бу пера­далі паса­га­выя сумы і выпра­ву і, пры наяў­на­сці бра­та, яны не маглі прэт­эн­да­ва­ць на атры­манне іншых пада­ра­ван­няў. Няста­навічы і 1000 коп гро­шаў літоўскіх, якія Настас­ся Сямё­на­вая Адзін­ц­э­ві­ча­вая пазы­чы­ла Ску­мі­ну Льво­ві­чу, яна запі­са­ла толь­кі сыну Андр­эю, мар­шал­ку гаспадарскаму.

1555, «…а иншое жито на полях, что на зем­ле Миро­мин­ской засе­я­но..». про­да­ет­ся все это со всем осталь­ным Яном Вик­та­ри­ном Ана­ста­сии Один­це­вич, кото­рая перед этим «иж час нема­лый Миро­мин дер­жа­ла» за 320 коп гро­шей литов­ских. Это дело было в 1555 году и слу­ша­лось в Сло­ним­ском зем­ском суде, посколь­ку жена Яна, Анна, дочь Яна Ильи­ни­ча, заяви­ла, что Миро­мин — ее при­да­ное и не может быть мужем продано.

ІX генерація

КН. ИВАН ГРИ­ГО­РЬЕ­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГ­РИ­НОВ­СКИЙ (1541,†1541/1559)

сын Рыго­ра Іва­наві­ча и Анны. Вало­даў Баг­ры­на­вам. Jedyny syn kniazia Hrihorego Iwanowicza, ożenił się według rodowodu z córką kniazia Andrzeja (Seinenowicza ) Sokolińskiego Babicza. Kniaz Iwan Hrihorowicz Bahrinowski, procesuje się w 1541 r. z kniaziem Semenem Bohdanowiczem Odyncewiczem horodniczym Grodzieńskim dzierżawcą Luboszanskim 127 i z kniaziem Wasilem Iwanowiczem Bahrinowskim, z ostatnim o zabicie popa w Bahrinowie 128. Po śmierci pierwszej żony, ożenił się powtórnie z Hanna Hlebowiczówną Jesmanówną i umarł przed ojcem. W 1559 r. kniahinia Iwanowa Bahrinowska Hanna Hlebowicza Jesmanowna, ngkarża kniazia Andrzeja Odyncewicza, iż dnia 18 Marca 1559 r. napadł zbrojnie na majątek Bahrinowski, na któryin nieboszczyk mąż jej kniaź Iwan Bahrinowski, zapisał jej wiano, a zabrawszy tak ją, jako i syna starszego kniazia Semena i córki Tomiłę i Bohdane, oraz wszystkie ruchomości, odesłał ich najprzód do Myszkowicz, a potem do Repuchowa, gdzie ich okrutnie więził, syna Semena niewiadomo gdzie podział, córkę starszą Tomiłę shanbił, a na niej wymógł zapis, którym wyrzekła się wiana swego na Bahrinowie, poczein dopiero ją i dwie córki zbitych i poranionych wypuścił 129. Z powyższego dokumentu okazuje się, że kniaź Iwan Bahrinowski pozostawił przynajmniej dwóch synów , z których starszego zwano Semenem i dwie córki Tomiłę i Bohdanę. Tych kniazión Bahrinowskich , niezawodnie synów kniazia Iwana, usunięto w 1567 r. od opieki nad synawikniazia Andrzeja Semenowicza Odyncewicza.

Ж. 1-я, КНЖ. […..] АНДРЕ­ЕВ­НА, дач­кой кн. Андрея Друцкага-Саколінскага-Бабіча,

Ж. 2-я, ГАН­НА ГЛЕ­БАЎ­НА ЕСМА­НАЎ­НА, дач­кой Г.Есьмана, меў сыноў Сямё­на i Дзміт­рыя, дачок Тамі­лу i Багдану.

КНЖ. МАРИ­НА ГРИ­ГО­РЬЕВ­НА ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГРИНОВСКАЯ

Maryna Hrihorówna Janowa Pałuska i Oxsinia Hrihorówna Bohdanowa Szaszkiewicza, kniaźny Bahrinowskie, w 1558 r. obwiviały kniazia Pawła Jurjewicza Sokolinskiego o gwałtowne zajęcie ich majątku Dolgi luk nad Dźwing i dworca w Witebsku 130. Maryna Pałuska umarła przed 1573 r. jak się to okazuje z aktu , którym Paweł Pac kaszteInn Witebski, starosta Wilkomierski i żona jego Raina Wołowiczówna, cedują Michałowi Wołowiczowi staroście Słonimskiemu prawa swe do domu w Słonimie, który to dom na wszystkie dzieci Hrihorego Wołowicza kasztelana Smoleńskiego, starostę Słonimskiego, spadł po babce ich nieboszczce pani Janowej Pałuskiej knižnie Marynie Odynce wiczównie 131.

М., ЯН ПОЛУЦКИЙ.

КНЖ. АКСИ­НЬЯ ГРИ­ГО­РЬЕВ­НА ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГРИНОВСКАЯ

Maryna Hrihorówna Janowa Pałuska i Oxsinia Hrihorówna Bohdanowa Szaszkiewicza, kniaźny Bahrinowskie, w 1558 r. obwiviały kniazia Pawła Jurjewicza Sokolinskiego o gwałtowne zajęcie ich majątku Dolgi luk nad Dźwing i dworca w Witebsku 130.

М., БОГ­ДАН ШАШКЕВИЧ.

КН. ДАНИ­ЛО АНДРЕ­ЕВИЧ ДРУЦ­КИЙ (1552, † 1575.11.27)

стар­ший сын Андрея Дмит­ри­е­ви­ча; литвин-дворов.сын-боярск. помещ.-Кострома-у.,Серпухов-у. голова(1560) судья-Москва-у.

В Дво­ро­вой тет­ра­ди из лит­вы дво­ро­вой Костро­мы и лит­вы дво­ро­вой Сер­пу­хо­ва 132. В 1559/60 г. в вой­ске в Туле был тре­тьим голо­вой при пер­вом вое­во­де пол­ка левой руки 133. Вклю­чен в Оприч­ни­ну в 1567 г. Рын­да у зна­ме­ни в оприч­ном похо­де царя из Моск­вы к Двор­цам осе­нью 1567 г. 134. Состо­ял в «осо­бом дво­ре» Ива­на Гроз­но­го и руко­во­дил дво­ро­вым Помест­ным приказом.

Князь Д. А. Друц­кий вла­дел поме­стьем в воло­сти Сорох­те Костром­ско­го уез­да 9 пусто­ша­ми (177 чет­вер­тей доб­рой зем­ли). 135. 3 июля 1575 г. он с дья­ком К. Ф. Гори­ным по нака­зу царя Ива­на Васи­лье­ви­ча про­да­ли дья­ку У. Горст­ки­ну пусто­ши и сели­ща в Ост­ро­вец­ком стане Мос­ков­ско­го уез­да (30 чет­вер­тей зем­ли). 11 мая 1574 г. про­да­ли зем­лю вели­ко­го кня­зя И. Т. Загряж­ско­му в Рас­ту­нов­ской воло­сти Мос­ков­ско­го уез­да 136. 30 июня 1574 г. князь Д. А. Друц­кий с дья­ком Кире­ем Федо­ро­вым сыном Гори­ным про­да­ли кня­зю Ива­ну Михай­ло­ви­чу Глин­ско­му в вот­чи­ну вели­ко­кня­же­скую зем­лю в Бохо­ве стане Мос­ков­ско­го уез­да поме­стье кня­зя Ива­на Чер­кас­ско­го Шеле­тю­ко­во и 5 пусто­шей Дья­ко­во, Пет­ко­во, Коро­бо­во, Сус­ка­но­во, Кобы­ли­но (100 четей в поле) 137. 20 авгу­ста 1575 г. по цар­ско­му при­ка­зу с дья­ком К. Ф. Гори­ным выдал льгот­ную гра­мо­ту Чудо­ву мона­сты­рю на вла­де­ния в Клин­ском уез­де 138.

27 нояб­ря 1575 г. был каз­нен кн. Дани­ла Друц­кий 139.

КН. МИХА­ИЛ АНДРЕ­ЕВИЧ ДРУЦ­КИЙ (1550?)

2С:Анд.Дм.; помещ. без­детн. был вое­во­дой про­тив крым­цев в 1533 году.

КН. ИВАН АНДРЕ­ЕВИЧ ДРУЦ­КИЙ (1548,1560)

3С:Анд.Дм. В нояб­ре 1549 г. в похо­де на Казань голо­ва в наря­де 140. Тысяч­ник 3-й ста­тьи из Костро­мы 141. Душе­при­каз­чик в дан­ной гра­мо­те Коно­на Гри­го­рия Андре­ева сына Писем­ско­го, кото­рый в 1551/1552 г. пере­дал Тро­и­це-Сер­ги­е­ву мона­сты­рю вот­чи­ну село Голо­вин­ское с дерев­ня­ми в Шаче­баль­ском стане Костром­ско­го уез­да на р. Пись­ме 142.

КН. АНДРЕЙ СЕМЕ­НО­ВИЧ МЕШ­КОВ­СКИЙ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ (* око­ло 1530, † кін. 1566)

сын Сямё­на Баг­да­наві­ча. Гарад­нічы мен­скі з 1549, у 1555 рот­містр, пасол да татар­ска­га хана, мар­ша­лак гас­па­дар­скі i ста­рас­та аршан­скі з 1560. Вало­даў маёнт­ка­мі Пад­бяр­эз­зе, Басея, Пры­лукі, Мыш­кавічы, Рэпу­хаў, Бабі­на, Зазер’е. Ад жонак княж­ны Фед­зі Баг­да­наў­ны Заслаўс­кай i Гальш­кі Янаў­ны Гля­бо­віч меўсыноў,якія памер­лі мала­ды­мі. Што даты­чыц­ца жыц­ця Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча, у кан­цы кар’еры ста­ро­сты аршан­ска­га і кара­леўска­га мар­шал­ка, то звест­кі пра яго да 1540 г. не заха­валі­ся. Пра мно­гія пад­зеі ў яго жыц­ці мы можам рабі­ць толь­кі зда­гад­кі. Нека­то­рыя гісто­ры­кі ліча­ць, што князь Андр­эй нарад­зіў­ся каля 1530 г. і памёр параў­наль­на мала­дым пас­ля 1566 г. 143. На нашу дум­ку Андр­эй Адзін­ц­э­віч нарад­зіў­ся знач­на раней чым лічыў А.Нарбут. Маг­чы­ма, што ён нарад­зіў­ся нават да 1520 г. і дасяг­нуў ста­лас­ці ў сяр­эд­зіне 30-х гадоў XVI ст. Паве­дам­лен­ні пра Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча пачы­на­ю­ць сустра­кац­ца ў мат­э­ры­я­лах Мет­ры­кі ВКЛ толь­кі пас­ля 1540 г.

Най­больш часта мы зна­ход­зілі ў кні­гах Мет­ры­кі ВКЛ паве­дам­лен­ні пра Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча пад­час выка­нан­ня ім аба­вяз­каў гарад­ні­ча­га мен­ска­га ў перы­яд з 1544 г. і па 1550 г. уключ­на Нам невя­до­ма, калі ён атры­маў пры­вілей на гэтую паса­ду, калі і па якой пры­чыне ад яе адмо­віў­ся. У тыя часы ўрад гарад­ні­ча­га яшчэ не меў тыту­ляр­на­га харак­та­ра. За выка­нанне аба­вяз­каў гарад­ні­ча­га пра­ду­г­ле­дж­валі­ся гра­шо­вае і нату­раль­нае ўтры­манне. Заха­валі­ся ўпа­мі­нан­ні аб зна­ход­жан­ні ў пачат­ку 40-х гадоў XVI ст. на пасад­зе гарад­ні­ча­га мен­ска­га Гры­наш­кі Баг­да­наві­ча Шалухі, які меў пас­та­ян­нае мес­ца пра­жы­ван­ня ў той част­цы Вілен­ска­га паве­та, якая пас­ля 1567 г. увай­ш­ла ў склад Мен­ска­га паве­та. Пера­ход паса­ды ад Гры­наш­кі Шалухі да Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча, на нашу думку,адбыўся па папяр­эд­няй дамоў­лен­на­сці. Заха­валі­ся свед­чан­ні аб існа­ван­ні сяброўскіх адно­сі­наў паміж Адзін­ц­э­ві­чам і Гры­наш­кам Баг­да­наві­чам. Гры­наш­ка Шалу­ха, былы гарад­нічы мен­скі, яшчэ ў 1551 г. пры­маў удзел у пра­цы кара­леўска­га суда і памёр да 16 сакавіка 1559 г. 144.

На нашу дум­ку, кара­леўскі пры­вілей на гарад­ніцтва мен­скае атры­ма­ны Андр­эем Адзін­ц­э­ві­чам дзя­ку­ю­чы прат­эк­цыі Яна Юр’евіча Гля­бо­ві­ча. У пачат­ку 1541 г. Ян Юр’евіч Гля­бо­віч у трэці і апош­ні раз узяў шлюб са стры­еч­най сяст­рой жон­кі Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча. Гэтая пад­зея ака­за­ла ўплыў на хут­кі кар’ерны рост само­га Адзін­ц­э­ві­ча. У будучым, на далей­шае ўзвы­ш­энне Адзін­ц­э­ві­ча несум­нен­на ака­заў уплыў і яго шлюб з дач­кой само­га ваяво­ды вілен­ска­га і канц­ле­ра ВКЛ, які адбы­ў­ся пас­ля смер­ці пер­шай жон­кі Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча. На той час у аба­вяз­кі гарад­ні­ча­га ўва­х­од­зіў нагляд за ста­нам гарад­скіх ума­ца­ван­няў і іх сво­е­ча­со­вы рамонт. Гарад­нічы зай­маў­ся так­са­ма і нагля­дам за пад­т­ры­ман­нем у належ­ным стане і ў неаб­ход­най коль­кас­ці зброі, якая павін­на была выка­ры­стоў­вац­ца толь­кі пры абло­зе кара­леўска­га, мен­ска­га зам­ку. Ён жа паві­нен быў пакла­па­ціц­ца і аб вытвор­час­ці пора­ху, дастаў­цы ў замак жале­за і свін­ца. Аб стане нагля­ду за ўтры­ман­нем у баявой гатоў­на­сці ўма­ца­ван­няў у ВКЛ яскра­вае ўяў­ленне дае даку­мент, які з’явіўся праз ста­годдзе пас­ля спы­нен­ня Андр­эем Адзін­ц­э­ві­чам выка­нан­ня аба­вяз­каў гарад­ні­ча­га мен­ска­га. 1 сакавіка 1656 г. Ян Казі­мір прызна­чае гарад­нічым берас­цей­скім Яна Герані­ма Жабу 145. Пры гэтым ён адзна­чае, што “ў зам­ку нашым берас­цей­скім парад­ку ніколі не было, масты не раман­та­валі­ся”. Асаб­лі­ва збянт­э­жы­ла манар­ха выка­ры­станне адной гар­ма­ты, якая павін­на была забяс­пе­ч­ва­ць пад­т­рым­ку гар­ні­зо­на крэпас­ці пры адбіц­ці напа­даў вора­га. Аказ­ва­ец­ца ў мінулыя часы гар­ма­ту ў Берас­ці выка­ры­стоў­валі не па пра­мым прызна­ч­эн­ні. Нап­эў­на нівод­ная ура­чы­с­тас­ць не пра­ход­зі­ла ў горад­зе без ужы­ван­ня гэтай гар­ма­ты. Зра­зу­ме­ла, што пера­да­ча гар­ма­ты для ўра­чы­с­тас­цяў, звя­за­ных з шлюб­най цыры­моніяй, або з навед­ван­нем гора­да высо­кім гос­цем, пры­ем­на папаў­ня­ла кіш­эні берас­цей­ска­га гарад­ні­ча­га. Кароль патра­ба­ваў, каб “гар­ма­та ніко­му без даз­во­лу гет­ма­на не выдавалася”.

У чэрвені 1550 г. мен­скі гарад­нічы скард­зіц­ца ў кара­леўскі суд на дзе­ян­ні ўрад­ніка Васі­ля Міхай­лаві­ча Сан­гуш­каві­ча, стры­еч­на­га бра­та баць­кі Настас­сі Міхай­лаў­ны Сямё­на­вай Адзін­ц­э­ві­ча­вай 146. Васіль Сан­гуш­кавіч тры­маў у сваім кары­стан­ні Свіслац­кую волас­ць і аба­вя­за­ны быў пасы­ла­ць пад­да­ных у рас­па­ра­дж­энне мен­ска­га гарад­ні­ча­га для выка­нан­ня рамонт­ных прац на мурох мен­ска­га зам­ка. Адпа­вед­ным лістом кара­ля і паноў Рады ВКЛ пра­ду­г­ле­дж­ваў­ся ўдзел сялян з дзяр­жаў­ных маёнт­каў для рамон­ту аба­рон­чых пунк­таў княст­ва. Аднак князь Васіль Міхай­лавіч заба­раніў сваім слу­гам выкон­ва­ць рас­па­ра­дж­эн­ні мен­ска­га гарад­ні­ча­га. Маг­чы­ма, што такое раш­энне Васіль Сан­гуш­кавіч пры­няў пад уплы­вам кан­флік­та з Адзін­ц­э­ві­чам з-за пры­на­леж­на­сці нека­то­рых зем­ляў, які поў­на­сцю сап­са­ваў адно­сі­ны сва­я­коўА­ба­вяз­кі гарад­ні­ча­га мен­ска­га Адзін­ц­э­віч выкон­ваў нядоў­га. Вера­год­на, што ад ура­да гарад­ні­ча­га мен­ска­га Адзін­ц­э­віч адмо­віў­ся ў кан­цы 1550 г. На нашу дум­ку, пачы­на­ю­чы з 1549 г. і да часу ўступ­лен­ня ў шлюб з Гальш­кай Гля­бо­ві­чаў­най, вае­вад­зян­кай вілен­скай, Андр­эй Адзін­ц­э­віч зна­ход­зіў­ся ў вой­ску. Таму пра яго дзей­на­сць за гэты час у мат­э­ры­я­лах Мет­ры­кі ВКЛ нам сустр­э­ла­ся толь­кі адно паве­дам­ленне. У 1551 г. Андр­эй Адзін­ц­э­віч па ней­кіх пры­чы­нах пры­ехаў у Вільню.

Маг­чы­ма, што ён пры­маў удзел у пра­цы валь­на­га сой­ма ВКЛ, які на гэты час пра­ход­зіў у сталі­цы княст­ва. У Віль­ні яго чака­ла вель­мі непры­ем­нае пад­зея, якая вымусі­ла яго нават пас­кард­зіц­ца ў гас­па­дар­скі суд. Уцёк яго слу­га, немец па паход­жан­ні. Некаль­кі гадоў таму назад ён узяў да сябе на служ­бу жыха­ра гора­да Рыга Ерма­на, як запі­са­на ў скар­зе, для ўдас­ка­на­лен­ня ведаў хлап­ца ў “рус­кай мове”. За доў­гі час зна­ход­жан­ня Ерма­на на служ­бе Адзін­ц­э­віч пачаў давя­ра­ць яму выка­нанне мно­гіх скла­да­ных спраў, у тым ліку і такіх, якія былі звя­за­ны з кіра­ван­нем зем­ля­мі і выка­нан­нем гра­шо­вых раз­лікаў. Пад­час валь­на­га сой­ма хла­пец знік і зра­біў Адзін­ц­э­ві­чу шмат шкод 147. Як і ў нека­то­рых іншых даку­мен­тах, склад­зе­ных крыху раней, про­звіш­ча Адзін­ц­э­ві­ча у даку­мен­це ўпа­мі­на­ец­ца без тыту­лаў і пасад.

Сярод кара­леўскіх рот­містраў Андр­эй Адзін­ц­э­віч зна­ход­зіў­ся не на апош­нім мес­цы. Пад харуг­вы ВКЛ Андр­эй Адзін­ц­э­віч ста­навіў­ся ў мно­гіх бітвах у Вала­хіі і Інфлян­тах. У кара­леўс­кай адміністра­цыі не было прэт­эн­зій да рот­міст­ра, у спра­ве выка­нан­ня ім вай­с­ко­вых аба­вяз­каў і кам­пет­энт­на­сці пры вяд­зен­ні баявых апе­ра­цый. Зусім інакш ака­за­ла­ся спра­ва з тымі гра­шы­ма, якія дзяр­жа­ва выд­зя­ля­ла не толь­кі Адзін­ц­э­ві­чу, але і іншым кара­леўскім рот­містрам на ўтры­манне шэра­го­вых. Пры атры­ман­ні рот­містрам “пры­па­вед­на­га” ліста на фар­міра­ванне вай­с­ко­вай адзін­кі, кара­леўскі рот­містр меў пра­ва на атры­манне адпа­вед­най сумы гро­шай. Гэтыя гро­шы звы­чай­на выбіралі­ся дэпу­та­та­мі ад харуг­ваў у пабор­цаў тых паве­таў, якія вызна­чалі­ся для ўтры­ман­ня вай­с­ко­вай адзін­кі на ўвесь перы­яд вай­с­ко­вых дзе­ян­няў. Вось тут у Адзін­ц­э­ві­ча, як і ва ўсіх іншых рот­містраў, кара­леўская адміністра­цыя пас­ля ста­ран­най пра­вер­кі выяві­ла сапраўд­ны кры­мі­нал. Вая­роў у атра­дах ака­за­ла­ся меней, чым было заяў­ле­на, а ліш­нія гро­шы рот­міст­ры выка­ры­стоў­валі на свае патр­э­бы. Маг­чы­ма, што гэтыя гро­шы так­са­ма выдат­коў­валі­ся на патр­э­бы харуг­вы, але пас­ля іх выда­тка­ван­ня кара­леўскія рот­міст­ры звы­чай­на прад’яўлялі прэт­эн­зіі скар­бу аб вяр­тан­ні ім гро­шай, выда­тка­ва­ных звыш уста­ноў­лен­ных сум. Пры адсут­на­сці фінан­са­ван­ня, не атрым­лі­ва­ю­чы належ­на­га за сваю кры­ва­вую пра­цу, вая­ры кідалі пазі­цыі і адпраў­ля­лі­ся да межаў краі­ны, дзе выбі­валі з гра­мад­зян тое, што ім не заплацілі.

Даве­даў­шы­ся аб сапраўд­ным ста­но­віш­чы ў спра­ве фінан­са­ван­ня вай­с­ко­вых адзі­нак ВКЛ, Жыгі­монт Аўгуст зага­даў Васі­лю Тыш­кеві­чу, кара­леўс­ка­му мар­шал­ку і ваявод­зе пад­ляшс­ка­му, судо­ва­му ста­рас­це менска­му і пінс­ка­му, яшчэ раз пра­ве­ры­ць усіх рот­містраў і пры выяў­лен­ні фак­таў злоў­жы­ван­ня “роты рас­пус­ка­ць, а гро­шы вяр­ну­ць у скарб”. Сярод тых рот­містраў, у якіх былі выяў­ле­ны пад­ман дзяр­жа­вы, ака­за­ў­ся не толь­кі гарад­нічы мен­скі, але нават і Юры Васілевіч Тыш­кевіч, сын кара­леўска­га мар­шал­ка, у будучым ваяво­да берас­цей­скі 148. На пра­ця­гу доў­га­га часу яго пры­я­це­лем лічы­ў­ся Ян Янавіч Кар­эй­ва, у будучым войт мен­скі. Аднак даў­но вядо­ма, калі хочашь стра­ці­ць сяб­ра пазыч яму гро­шы. Так і адбы­ло­ся ў гэтым выпад­ку. У сяр­эд­зіне ліпе­ня 1550 г. Адзін­ц­э­віч, стра­ціў­шы цяр­пенне, выклі­кае ў суд Яна Янаві­ча Кар­эй­ві­ча (або Кар­эй­ву), які не пага­д­жаў­ся вяр­ну­ць гарад­ні­ча­му менска­му пазы­ча­ныя рэчы 149. На ней­кую вель­мі адказ­ную сустр­э­чу Ян Кар­эй­віч пазы­чыў у Адзін­ц­э­ві­ча “акса­міта­выя шаты”. Для забес­пяч­эн­ня вяр­тан­ня адзен­ня гас­па­дар шатаў атры­маў пазы­ко­вы ліст на 5 коп гро­шай. Гро­шы Кар­эй­ва Адзін­ц­э­ві­чу не пера­да­ваў. У гэтую суму былі ацэнен­ны некаль­кі служб пад­да­ных, якія, за час кары­стан­ня адзен­нем, павін­ны былі сва­ёй пра­цай забяс­пе­чы­ць атры­манне Адзін­ц­э­ві­чам пра­ц­эн­таў з пазыкі.

Як тлу­ма­чыў мен­скі гарад­нічы, Ян Кар­эй­ва сво­е­ча­со­ва не вяр­нуў яму каш­тоў­нае адзенне, якое каш­та­ва­ла каля 30 коп гро­шаў ліч­бы літоўс­кай. Зараз мож­на толь­кі зда­га­д­вац­ца аб пры­чы­нах несво­е­ча­со­ва­га вяр­тан­ня Янам Кар­эй­вам каш­тоў­на­га адзен­ня. Не выклю­ча­на, што Ян Янавіч палічыў атры­манне адзен­ня, як спро­бу гарад­ні­ча­га мен­ска­га раз­лічыц­ца з ім за ака­за­ную пас­лу­гу на судо­вым пра­ц­э­се з-за Пры­лук з Яну­шам Друц­кім Любец­кім. Нап­эў­на Адзін­ц­э­віч не пады­маў бы вяліка­га шуму ў адно­сі­нах са сваім най­леп­шым сяб­рам, калі б сво­е­ча­со­ва не зра­зу­меў, што яго пад­ман­ва­ю­ць. Так ста­ла­ся, што пры спро­бе Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча праў­ным шля­хам атры­ма­ць у кары­станне служ­бы пад­да­ных Яна Кар­эй­вы, люд­зі Яна Янаві­ча Кар­эй­вы не дапус­цілі даве­ра­ных асо­баў Адін­ц­э­ві­ча да ўступ­лен­ня ў вало­данне застаў­лен­ны­мі пад­да­ны­мі. Не спад­зя­ю­чы­ся на такую хут­кас­ць у дзе­ян­нях Адзін­ц­э­ві­ча Кар­эй­ва заставіў чужое адзенне іншай шля­хет­най асо­бе, аца­ніў­шы іх выка­ры­станне так­са­ма ў 5 коп гро­шаў ліч­бы літоўс­кай. Гро­шы Ян Кар­эй­віч атры­маў і тут жа выка­ры­стаў на свае “піль­ныя” патр­э­бы. Кож­ны з удзель­нікаў гэтай судо­вай спра­вы тлу­ма­чыў свае ўчын­кі ў выгад­ным для сябе све­це. Ян Кар­эй­віч у сваім даку­мен­це піша, што ніколі не адмаў­ляў­ся ад вяр­тан­ня шатаў. Нібы­та “яшчэ ў міну­лы паняд­зе­лак яны дамо­вілі­ся вяр­ну­ць акса­міта­выя шаты ў срэб­ры і паза­ло­це”, але Адзін­ц­э­віч не прый­шоў і аб пры­чы­нах сва­ёй адсут­на­сці ні яму, ні ў суд грод­скі мен­скі зве­стак не даў 150. Зра­зу­ме­ла, што пас­ля завяр­ш­эн­ня раз­гля­ду гэтай спра­вы аб сяброўстве Яна Кар­эй­ві­ча і Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча мож­на гава­ры­ць толь­кі, як аб міну­лым эта­пе іх жыцця.

Да сяброў Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча неаб­ход­на залічы­ць Андр­эя Іва­наві­ча Він­ка і Гры­наш­ку Баг­да­наві­ча Шалу­ху, было­га гарад­ні­ча­га мен­ска­га. Неад­на­ра­зо­ва Адзін­ц­э­віч высту­паў палю­боў­ным суддзёй (або камі­са­рам) з боку Андр­эя Він­ка і Гры­наш­кі Шалухі. Пры наяў­на­сці скар­гі па памеж­ных пытан­нях, гвал­тоў­ных наез­дах і раба­ван­ні маё­мас­ці гас­па­дар­скі суд пас­та­наў­ляў аб прызна­ч­эн­ні з кож­на­га боку па двух суддзяў, якія павін­ны былі дас­ка­на­ла вывучы­ць спра­ву і вынес­ці, у адпа­вед­на­сці з пра­вам, раш­энне аб пака­ран­ні віна­ва­тых і ўзна­га­родж­ван­ні пакры­ўд­жа­ных. Андр­эй Адзін­ц­э­віч аба­вя­за­ны быў адстой­ва­ць інтар­э­сы сяброў і даб­і­вац­ца пры­няц­ця спры­яль­на­га для іх камісарскага
дэкр­эту. Часта ў спра­вах, звя­за­ных з Адзін­ц­э­ві­чам, зна­ход­зім узгад­кі аб удзе­ле ў іх выра­ш­эн­ні Сямё­на Мікулі­ча, гас­па­дар­ска­га два­рані­на, які ў кан­цы жыц­ця зай­маў паса­ду мен­ска­га войта.У пачат­ку 1541 г. Андр­эй Адзін­ц­э­віч узяў шлюб з кня­зёў­най Фед­зяй Баг­да­наў­най Заслаўс­кай, у пер­шым шлю­бе кня­гі­няй Сямё­на­вай Яман­таў­най Пад­бяр­эз­с­кай. Асноў­ным чын­ні­кам, які пас­пры­яў уступ­лен­ню ў шлюб гарад­нічы­ца гарад­зен­ска­га і кня­гіні Пад­бяр­эз­с­кай, несум­нен­на з’яўляліся мат­э­ры­яль­ныя інтар­э­сы абодвух бакоў.

Для харак­та­ры­сты­кі пад­зей, якія адбы­валі­ся вель­мі даў­но, карыс­най з’яўляецца любая дро­бязь. Асаб­лі­ва нас заці­каві­ла праб­ле­ма ўзрос­ту асо­баў, якія ўсту­палі ў шлюб. У гіста­рыч­ных мат­э­ры­я­лах заха­валі­ся прыб­ліз­ныя дад­зе­ныя аб нара­дж­эн­ні бра­тоў Заслаўскіх, патом­каў Яўну­ція, сына Гед­зі­мі­на, карот­кі час зася­даў­ша­га на вялікак­няс­кім сталь­цы ў Віль­ні. Стар­эй­шы з бра­тоў Заслаўскіх, Міхал, нарад­зіў­ся каля 1460 г., Баг­дан Заслаўскі, баць­ка Фед­зі, нарад­зіў­ся каля 1465 г., а Фёдар каля 1470 г. Баг­дан Заслаўскі ў вель­мі мала­дым узрос­це, у 1489 г. маю­чы ад нара­дж­эн­ня каля двац­ца­ці чаты­рох гадоў, зай­маў паса­ду намес­ніка мен­ска­га. Нека­то­рыя гісто­ры­кі ліча­ць, што Фед­ка Заслаўская нарад­зіла­ся каля 1510 г. 151. Невы­клю­ча­на, што кня­зёў­на Заслаўская нарад­зіла­ся знач­на раней, чым аб гэтым давод­зя­ць гісто­ры­кі, у кан­цы XV, або ў самым пачат­ку XVI ст.

Для пер­ша­га мужа Фед­кі Заслаўс­кай, менавіта для кня­зя Сямё­на Яман­таві­ча Пад­бяр­эз­ска­га, шлюб з ёй быў другім.У шлюб за Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча Фед­зя Заслаўская пай­ш­ла будучы вель­мі хво­рай. У 1540 г., год смер­ці Пад­бяр­эз­ска­га, кня­зёў­на Заслаўская мела больш за трыц­ца­ць гадоў ад нара­дж­эн­ня і была стар­эй­шай за свай­го дру­го­га мужа. Не ўсё ў гэтым шлю­бе зра­зу­ме­ла і сен­ня. Сам абрад адбы­ў­ся ў пачат­ку 1541 г. “по Божъ­ем наро­же­ньи, спу­стив­ши тыдень, в неде­лю”. Аб гэтым шлю­бе не павін­ны былі веда­ць люд­зі. Поп Іван “венъ­чалъ кня­зя Одинъ­це­ви­ча с кня­ги­нею Семё­но­вою [Фед­зяй Баг­да­наў­най Заслаўс­кай Сямё­на­вай Яман­таві­ча Пад­бяр­эз­с­кай], вод­лугъ обы­чаю зако­ну све­то­го хре­сти­янъ­ско­го” 152. Вян­чанне адбы­ло­ся ў поў­най таям­ні­цы ў маёнт­ку кня­гіні Пад­бяр­эз­с­кай, якая зна­ход­зіла­ся за Дня­пром. Праз нека­то­ры час свя­тар сабраў усю сваю маё­мас­ць і па зага­ду ўла­ды­кі полац­ка­га сха­ваў­ся ў доме пані Міхай­ла­вай Сень­каві­ча­вай. Маг­чы­ма, што свя­тар даве­даў­ся аб нека­то­рых асаб­лі­вас­цях гэта­га шлю­бу, якія маглі супяр­эчы­ць пра­ву ВКЛ. Пас­ля пачат­ку раз­гля­ду скар­гі пані Улья­ны Міхай­ла­вай Сень­каві­ча­вай у гас­па­дар­скім суд­зе, свя­тар па зага­ду кіраўніка полац­кай епар­хіі выка­заў жаданне ста­ць перад судом і давес­ці ўсю праў­ду аб гэтым шлю­бе. Даве­даў­шы­ся аб здрад­зе свя­та­ра князь Адзін­ц­э­віч і яго жон­ка паа­бя­ца­лі свя­та­ру шмат непры­ем­на­сцяў. “На того попа ся гро­зять и похва­ля­ють на ста­ток и на здо­ро­въе его, зваз­нив­шы ся на него для того вызна­нья его”.

Фед­зя Баг­да­наў­на Заслаўская Андр­эе­вая Адзін­ц­э­ві­ча­вая жыла яшчэ ў кан­цы 1542 г. і, няг­лед­зячы на цяж­кую хва­ро­бу, пры­ма­ла ўдзел у спро­бах вяр­тан­ня спад­чы­ны па сяст­ры, памер­шай пры нара­дж­эн­ні дзі­ця­ці. Ган­на Баг­да­наў­на Заслаўская Яну­ша­вая Друц­кая Любец­кая скла­ла тэс­та­мент 4 кра­савіка 1542 г. і хут­ка пас­ля гэта­га памер­ла. Памер­ла і дзі­ця, якое яна нарад­зі­ла. Патом­ства ў Любец­кіх не заста­ло­ся і крэў­ныя Ган­ны Янушавай
Любец­кай палічы­лі маг­чы­мым вяр­ну­ць паса­га­вую маё­мас­ць сяст­ры ў свае рукі. Род­ныя сёст­ры, менавіта Фед­зя Адзін­ц­э­ві­ча­вая, Марыя Васілё­вая Тала­чын­ская і Тамі­ла Баг­да­наў­ны Заслаўскія, паклікалі ў суд кня­зя Яну­ша Рама­наві­ча Любец­ка­га, патра­бу­ю­чы ад яго вяр­тан­ня Пры­лук, якія Ган­на Заслаўская пры­нес­ла ў дом Любец­кіх у якась­ці паса­гу 153. Сёст­ры сум­ня­валі­ся ці маг­ла Ган­на, пры нара­дж­эн­ні ахрыш­ча­ная Агаф’яй, запі­са­ць мужу Пры­лукі. Аднак Януш Любец­кі пака­заў на суд­зе тэс­та­мент нетоль­кі сва­ёй жон­кі, але і тэс­та­мент яе маці пані Баг­да­на­вай Іва­наві­ча Заслаўс­кай, у якім запі­са­на, што “видечы повол(ь)ности доч­ки сво­ее, кн(я)жны Ганъ­ны, отпи­са­ла ей тисе­чу­копъ гро­шей на йме­нью При­лу­кахъ”. Сёст­ры абві­на­ва­цілі Яну­ша Любец­ка­га ў пад­мане, паколь­кі не ўсе асо­бы, якія засвед­чы­лі под­пі­сам тэс­та­мент кня­зёў­ны Ган­ны Заслаўс­кай, пры­ціс­нулі да даку­мен­та свае пячат­кі. Ака­за­ла­ся што адзін са свед­каў, а менавіта Ян Янавіч Кар­эй­віч, не меў пры сабе пячат­кі і пас­тавіў толь­кі под­піс, паа­бя­ца­ў­шы пас­таві­ць яе крыху паз­ней. Сло­ву шля­хет­на­га чала­ве­ка паве­ры­лі, але ака­за­ла­ся, што дар­эм­на. Спро­ба Любец­ка­га выкліка­ць яго ў суд пра­валіла­ся. Ян Кар­эй­віч пад уплы­вам свай­го сяб­ра Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча адмо­віў­ся дава­ць тлу­ма­ч­эн­ні і высту­па­ць у суд­зе ў якась­ці свед­кі. Не пры­ня­лі суддзі пад ува­гу і свед­чан­ні Яна Стэц­кеві­ча, ста­ро­сты судо­ва­га мен­ска­га, якія пры­вя­ла яго жон­ка, пані Баг­да­на Сапя­жан­ка. Кара­леўскія суддзі палічы­лі, што Ян Стэц­кевіч Дало­баўскі, кара­леўскі мар­ша­лак і ста­ро­ста судо­вы мен­скі, не мог лічыц­ца сапраўд­ным свед­кам. Некаль­кі гадоў таму назад кара­леўскі мар­ша­лак аўда­веў і ўзяў шлюб з маці Яну­ша Друц­ка­га Любец­ка­га Баг­да­най Сапя­жан­кай. На час раз­гля­ду спра­вы ў кара­леўскім суд­зе кара­леўскі мар­ша­лак ужо нежыў. На дум­ку суддзяў і адва­ка­таў кня­зёў­наў Заслаўскіх пячат­ка ста­ро­сты судо­ва­га мен­ска­га маг­ла зна­ход­зіц­ца на заха­ван­ні ў яго новай жон­кі, якая сама і прыкла­ла яе да даку­мен­та. У дад­а­так да ўся­го выш­эй ска­за­на­га, суддзі палічы­лі няз­год­ным з пра­вам учы­нак кня­гіні Баг­да­на­вай Іва­наві­ча Заслаўс­кай, якая ў абы­ход іншых сваіх дачок пада­ра­ва­ла зем­лі Пры­лук толь­кі адной Ганне. У выніку кара­леўскія суддзі пры­суд­зілі маён­так Пры­лукі кня­гі­ням: Тала­чын­с­кай Марыі, Адзін­ц­э­ві­ча­вай Федз­цы і кня­зёўне Тамі­ле Баг­да­наў­нам “Жославъскимъ” (Заслаўскім). Януш Друц­кі Любец­кі з цяж­кас­цю змог даб­іц­ца раш­эн­ня на сваю кары­с­ць толь­кі адно­сна маёнт­каў у Рубіл­каві­чах і Паміні­чах, якія так­са­ма некалі нале­жалі Баг­да­ну Іва­наві­чу Заслаўс­ка­му. На нашу дум­ку, на вынікі гэтай судо­вай спра­вы паў­плы­ва­ла і тое, што суд­зіў 7 каст­рыч­ніка 1542 г. дачок Баг­да­на Заслаўска­га з Яну­шам Друц­кім Любец­кім сам Ян Юр’евіч Гля­бо­віч, ваяво­да вілен­скі, дзяр­жаў­ца баб­руй­скі, які на гэты час ужо зна­ход­зіў­ся ў шлю­бе з Ган­най Заслаўс­кай, стры­еч­най сяст­рой выш­эй­пе­ралі­ча­ных дачок Баг­да­на Заслаўска­га 153. На пач­а­так 1541 г. Пад­бяр­эз­зе, як і ўсе тыя мает­на­сці кня­зя Пад­бяр­эз­ска­га, якія ляжалі за Дня­пром, у тым ліку і Бася, зна­ход­зілі­ся ў вало­дан­ні Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча і яго жон­кі Фед­зі Баг­да­наў­ны. Аднак не ўсе зем­лі, якія пры жыц­ці зна­ход­зілі­ся ў вячы­стым вало­дан­ні, або пажыц­цё­вым кары­стан­ні Пад­бяр­эз­ска­га, тра­пілі ў рукі Адзін­ц­э­ві­чаў. Нам не вядо­мы лёс зем­ляў у Азярыш­чан­с­кай і Усвяц­кай валас­цях, атры­ма­ных Сямё­нам Яман­таві­чам 18 каст­рыч­ніка 1526 г. ад Жыгі­мон­та І 154. Нека­то­рыя зем­лі, да прыкла­ду спад­чын­ныя ўла­дан­ні Пад­бяр­эз­ска­га ў Друц­ку, прад­стаўнікі шмат­лікіх адгалі­на­ван­няў роду кня­зёў Друц­кіх, без асаб­лі­ва­га роз­га­ла­су, раз­мер­ка­валі паміж сабой.

Аб існа­ван­ні маё­мас­ці Сямё­на Яман­таві­ча Пад­бяр­эз­ска­га ў Друц­ку ста­ла вядо­ма з мат­э­ры­я­лаў судо­вай спра­вы, якая раз­гля­да­ла­ся гас­па­дар­скім судом у сакавіку 1548 г., праз восем гадоў пас­ля яго смер­ці. Узбуд­зіў спра­ву Рыгор Яцкавіч Пад­бяр­эз­скі, пля­мен­нік памёр­ша­га кня­зя Сямё­на Яман­таві­ча 155. Ён паз­ваў у суд усіх ула­даль­нікаў зем­ляў у Друц­ку. Перад судом сталі князі Андр­эй Іва­навіч Азяр­эц­кі, дзяр­жаў­ца аршан­скі, Дзміт­ры Рама­навіч Любец­кі (кары­стаў­ся тыту­лам кня­зя Від­зеніц­ка­га) і яго брат, Ціма­фей і Павел Юр’евічы, Міхал Васілевіч і Лявон Фёда­равіч Сакалін­скія; кня­гіні: Васі­лья­вая Юр’евая Тала­чын­ская, Марыя Іва­на­вая Іва­наві­ча Гор­ская, пані Андр­эе­вая Сямё­наві­ча Сакалін­ская, пані Васі­лья­вая і сын яе Рыгор Фёда­равіч Гор­скія. У суд выклікалі­ся для раз­гля­ду прэт­эн­зій Рыго­ра Пад­бяр­эз­ска­га на тую част­ку Друц­ка, якая некалі нале­жа­ла Сямё­ну Яман­таві­чу, і ўсе іншыя князі, якія нале­жалі да роз­ных адгалі­на­ван­няў рода кня­зёў Друц­кіх. Сярод не назва­ных кня­зёў Друц­кіх у суд з’явіўся і князь Андр­эй Сямё­навіч Адзінцэвіч.Сястра кня­зя Пад­бяр­эз­ска­га пані Улья­на Яман­таў­на Міха­ла­вая Сень­каві­ча­вая, няг­лед­зячы на тое, што пас­ля смер­ці Міха­ла яна да 1518 г. была ў шлю­бе за яго род­ным бра­там, Яцкам, да 16 сакавіка 1541 г. пакліка­ла ў кара­леўскі суд кня­гі­ню Сямё­на­вую Пад­бяр­эз­скую, абві­на­ва­ч­ва­ю­чы яе ў тым, што яна, не маю­чы дзя­цей, пры­бра­ла да сваіх рук усю уласна­сць пер­ша­га свай­го мужа 156. Згод­на з пра­вам, дзей­ні­чаў­шым у ВКЛ, Міхай­ла­вая Сень­каві­ча­вая Улья­на Яман­таў­на Пад­бяр­эз­скаяя, як адзі­ная і най­б­лі­ж­эй­шая крэў­ная Сямё­на Яман­таві­ча, які памёр не пакі­нуў­шы нашчад­каў, мела най­боль­шыя пра­вы на атры­манне боль­шай част­кі спад­чы­ны па памер­лым бра­це, што перай­ш­ла ў яго вало­данне пас­ля смер­ці дзя­доў і бацькоў.

З вялі­кай кры­ў­дай пераліч­ва­ла Улья­на Яман­таў­на маёнт­кі, якія, згод­на з яе разу­мен­нем, павін­ны былі перай­с­ці ў вало­данне яе і сыноў, народ­жа­ных ёй у шлю­бе з Яцкам Сень­каві­чам: Рыго­ра і Іва­на. Мала таго, што бра­то­вая не зна­ход­зіла­ся ў жало­бе па памер­лым мужы, яна ўсе гро­шы, каш­тоў­на­сці і іншую яго маё­мас­ць забра­ла з сабой у новую сям’ю. Фед­зя Баг­да­наў­на атры­ма­ла на пад­ста­ве тэс­та­мен­та мужа: Пера­ва­лоч­ню, Вост­рыя Шап­кі, ей нале­жалі люд­зі на Люда­ве, Стай­ках, Заба­лац­ці, Елья­нах, у Забяр­эзінне, Калю­жан­цах, Лагу, і Белі­цы. Вялікія абша­ры зем­ляў на Басі, у склад яко­га ўва­х­од­зілі сёлы Нава­сёл­кі, Кіш­чы­цы, Бяро­за­вае, Гарад­зіш­ча, люд­зі ў Хаміні­чах і Каз­ло­ві­чах 157 так­са­ма перай­шлі ў вало­данне Адзін­ц­э­ві­чаў і тыя не збіралі­ся адмаў­ляц­ца ад сва­ёй маё­мас­ці. Най­боль­шую скру­ху выказ­ва­ла пані Міхай­ла­вая Сень­каві­ча­вая з-за таго, што неза­кон­ным шля­хам у рукі Адзін­ц­э­ві­чаў перай­шлі: “вси скаръ­бы яко гро­шы, такъ тежъ золо­тые, среб­ро, ков­шы, кубъ­ки, лыж­ки, ланъ­цу­хи, перъст­ни, клей­но­ты, перъ­ла, шаты, зброи, кони ездъ­ные, ино­ход­ни­ки, воз­ни­ки, ста­до сви­ре­пъя и зъ жеребъ­цы, кони двор­ные и быд­ло рога­тое, и вси статъ­ки домо­вые, и инъ­шые мно­гие речы”. Выказ­ва­ю­чы такія абві­на­ва­ч­ван­ні, пані Улья­на фак­тыч­на пом­с­ці­ла Андр­эю Адзін­ц­э­ві­чу за тыя тур­бо­ты, якія яна пера­жы­ла пас­ля смер­ці свай­го дру­го­га мужа Яцка Сень­каві­ча, ад Сямё­на Баг­да­наві­ча, гарад­ні­ча­га гарад­зен­ска­га, баць­кі Андр­эя. Кня­гі­ня Фед­зя Заслаўская адмо­віла­ся пры­ма­ць удзел у раз­гляд­зе судо­вай спра­вы і на суд не з’явілася, спа­сы­ла­ю­чы­ся на пры­вілей Жыгі­мон­та Ста­ро­га, у якім ёй, як вель­мі хво­рай, даз­ва­ля­ла­ся на пра­ця­гу адна­го года і шас­ці тыд­няў пас­ля смер­ці Сямё­на Яман­таві­ча Пад­бяр­эз­ска­га не з’яўляцца на суды.

Ускос­ным пац­вяр­дж­эн­нем нашай выс­но­вы аб цяж­кай хва­ро­бе Федзкі Заслаўс­кай, якая пача­ла­ся яшчэ да 1540 г. і пра­ця­г­ва­ла­ся да самай яе смер­ці, могу­ць быць і мат­э­ры­я­лы судо­вых спраў, якія вёў Андр­эй Адзін­ц­э­віч у 1546-1547 г. 4 траў­ня 1546 г. Шчас­ны Міка­ла­евіч Іль­ініч паве­дам­ляў, што заставіў свой двор Рэпу­хаў толь­кі Андр­эю Адзін­ц­э­ві­чу, не ўпа­мі­на­ю­чы пры гэтым імя і про­звіш­ча яго жон­кі, што было аба­вяз­ко­вым у такіх выпад­ках 158. 5 ліпе­ня 1547 г. Андр­эя і яго маці Настас­сю Адзін­ц­э­ві­чаў паз­ваў у суд Пётр Ціма­фе­евіч Пузы­на. Люд­зі кня­гіні на даро­зе з Неста­навіч да Дама­ш­э­віч пера­ха­пілі яго пад­да­ных і мно­га шко­ды ўчы­нілі буду­ча­му вой­ска­му менска­му 159. І ў гэтым выпад­ку Пётр Пузы­на не ўпа­мі­нае аб пры­цяг­нен­ні да суполь­най адказ­на­сці і жон­ку Андр­эя Адзінцэвіча.

Неглед­зячы на адчай­нае супра­ціў­ленне Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча боль­шая част­ка вялікіх ўла­дан­няў Сямё­на Яман­таві­ча даста­ла­ся Ульяне Яман­таўне Пад­бяр­эз­с­кай Міхалавай
Сень­каві­ча­вай. Згод­на з А.Нарбутам Фёд­зя Баг­да­наў­на Андр­эе­вая Адзін­ц­э­ві­ча­вая, памер­ла да 1562 г. 160. Пас­пра­бу­ем пра­вес­ці ўда­клад­ненне часу яе смер­ці і даты ўступ­лен­ня ў дру­гі шлюб з Андр­эям Адзін­ц­э­ві­чам. Зем­ля­мі, як пры­лукскі­мі, так і част­кай тых, якія некалі зна­ход­зілі­ся ва ўла­дан­ні Сямё­на Пад­бяр­эз­ска­га, Адзін­ц­э­вічы кары­сталі­ся толь­кі да часу смер­ці пані Федзкі. Памер­ла пані Адзін­ц­э­ві­ча­вая яшчэ да 1560 г., а не каля 1562 г. Пас­ля смер­ці Фед­зі Заслаўс­кай Андр­эе­вай Адзін­ц­э­ві­ча­вай, Пры­лукі з усі­мі пры­лег­лас­ця­мі перай­шлі да двух, яшчэ жывых дочок Баг­да­на Іва­наві­ча Яўнуц’евіча Заслаўска­га, пані Тамі­лы, якая неў­за­ба­ве пас­ля 1542 г. усту­пі­ла ў шлюб з Рыго­рам Друц­кім Гор­скім і Марыі Васіле­вай Юр’евай Тала­чын­с­кай 161. На наш погляд гэта яшчэ адно пац­вяр­дж­энне таго, што не маг­ла Фед­зя з Заслаўскіх Адзін­ц­э­ві­ча­вая памер­ці каля 1562 г., у той час калі кня­гіні Марыя Тала­чын­ская і Тамі­ла Друц­кая Гор­ская атры­малі ў сваё ўла­данне зем­лі Пры­лук яшчэ да моман­ту сва­ёй смер­ці ў 1560 гНа нашу дум­ку ў шлюб з Гля­бо­ві­чаў­най Адзін­ц­э­віч усту­піў да 1560 г. Гальш­ка Гля­бо­ві­чаў­на, дач­ка Яна Юр’евіча, ваяво­ды вілен­ска­га і канц­ле­ра ВКЛ, і Ган­ны Заслаўс­кай нарад­зіла­ся каля 1542 г. і дасяг­ну­ла ста­лас­ці каля 1558 г. Най­больш вера­год­на, што і вясел­ле Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча і Гальш­кі Гля­бо­ві­чаў­ны, вае­вад­зян­кі вілен­скай, так­са­ма адбы­ло­ся яшчэ да 1560 г. У 1562 г. нарад­зіў­ся стар­эй­шы сын ста­ро­сты аршан­ска­га, менавіта Андр­эй Андр­эевіч. У тым жа 1562 г. Ган­на Гля­бо­ві­ча­вая, ваявод­зі­на вілен­ская, маці Гальш­кі Адзін­ц­э­ві­ча­вай, пад­зя­лі­ла паміж усі­мі дзе­ць­мі част­ку сваіх зямель­ных вало­дан­няў. У сваім дароў­ным запі­се яна ўпа­мі­нае пра дач­ку, ста­рос­ці­ну аршан­скую 162. У 1562 г. нарад­зіў­ся стар­эй­шы сын ста­ро­сты аршан­ска­га, менавіта Андр­эй Андр­эевіч. У тым жа 1562 г. Ган­на Гля­бо­ві­ча­вая, ваявод­зі­на вілен­ская, маці Гальш­кі Адзін­ц­э­ві­ча­вай, пад­зя­лі­ла паміж усі­мі дзе­ць­мі част­ку сваіх зямель­ных вало­дан­няў. У сваім дароў­ным запі­се яна ўпа­мі­нае пра дач­ку, ста­рос­ці­ну аршан­скую 162.

Андр­эй Адзін­ц­э­віч пачаў служ­бу ў Яна Юр’евіча Гля­бо­ві­ча, ваяво­ды вілен­ска­га, з 1546 г. канц­ле­ра ВКЛ. Каля 1546 г. Адзін­ц­э­віч заняў паса­ду мар­шал­ка два­ра гэта­га маг­на­та. Аднак даб­іц­ца тако­га ста­но­віш­ча пры два­ры канц­ле­ра ВКЛ Андр­эю Адзін­ц­э­ві­чу было вель­мі няпро­ста. У Адзін­ц­э­ві­чаў на пра­ця­гу знач­на­га часу не скла­д­валі­ся адно­сі­ны з прад­стаўні­ка­мі маг­нац­ка­га роду Гля­бо­ві­чаў. Яшчэ ў пачат­ку XVI ст. князь Сямён Баг­да­навіч Адзін­ц­э­віч скард­зіў­ся на роз­ныя шко­ды, якія яму былі нане­се­ны Стані­сла­вам Гля­бо­ві­чам, ваяво­дам полац­кім. Не самы­мі леп­шы­мі былі адно­сі­ны паміж Адзін­ц­э­ві­ча­мі і Янам Юр’явічам Гля­бо­ві­чам, які спа­чат­ку зай­маў паса­ду ваяво­ды полац­ка­га, а ў кан­цы жыц­ця ваяво­ды вілен­ска­га і канц­ле­ра ВКЛ. Шмат часу ў Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча, як і ў яго баць­кі, зай­малі судо­выя спра­вы, якія раз­гля­далі­ся пры яго ўдзе­ле ў кара­леўскіх судах княст­ва. 2 мая 1548 г. Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча і Рыго­ра Баг­да­наві­ча Шалу­ху, як люд­зей добра вядо­мых у Мен­скім паве­це сва­ёй памяр­коў­на­сцю, запрасілі для выра­ш­эн­ня скла­да­на­га пытан­ня Ян Вол­мен­скі, у будучым кара­леўскі мар­ша­лак, і Сямён Мікуліч, кара­леўскі рот­містр і ў будучым войт кара­леўска­га места Мен­ска 163. Не маглі яны прый­с­ці да зго­ды са сваім сусе­дам Андр­эям Він­кам. Бакі спра­чалі­ся з-за некаль­кіх сена­жа­цяў, якія пад­зя­ля­лі іх землі.

Андр­эю Адзін­ц­э­ві­чу прых­од­зіла­ся даволі часта зай­мац­ца спра­ва­мі, якія былі звя­за­ны з вызна­ч­эн­нем пры­на­леж­на­сці памеж­ных зем­ляў. Пры­чым васт­ры­ня спра­вы не зале­жа­ла ад таго, у якой сту­пе­ні рад­ства зна­ход­зілі­ся прэт­эн­д­эн­ты на гэтыя зем­лі. Не шка­да­валі не толь­кі чужых, але і сва­я­коў. Як прыклад мож­на пры­вес­ці спра­вы звя­за­ныя з вызна­ч­эн­нем пры­на­леж­на­сці зем­ляў, якія ува­х­од­зілі ў склад Друц­ка­га княст­ва. У дру­гой пало­ве XVI ст. на гэтыя зем­лі прэт­эн­да­валі ўсе прад­стаўнікі шмат­лікіх адгалі­на­ван­няў кня­зёў Друц­кіх Гор­скіх. Вост­рыя спр­эч­кі вялі­ся пры Сямёне Баг­да­навічы Адзін­ц­э­вічы, гарад­нічым гарад­зен­скім, не змен­шы­ла­ся іх васт­ры­ня і пры жыц­ці Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча. Пры­чым часта саюз­нікі пераўтва­ралі­ся ў вора­гаў, а пад­т­рым­ку Андр­эй Адзін­ц­э­віч часта зна­ход­зіў сярод тых, з кім раней вара­га­ваў. У сакавіку 1548 г. Андр­эй Адзін­ц­э­віч аб’ядноўваецца з кня­зя­мі Баг­ры­ноўскі­мі. Разам з Васілём і Рыго­рам Іва­наві­ча­мі Адзін­ц­э­ві­ча­мі, кня­зя­мі Баг­ры­ноўскі­мі, стры­еч­ны­мі бра­та­мі свай­го баць­кі Сямё­на Баг­да­наві­ча, Андр­эй Адзін­ц­э­віч паклікаў у гас­па­дар­скі суд кня­зёў: Андр­эя Іва­наві­ча Азяр­эц­ка­га, дзяр­жаў­цу аршан­ска­га, Дзміт­ра, Іва­на і Яна Рама­наві­чаў Від­зеніц­кіх (паз­ней Друц­кіх-Любец­кіх); Рыго­ра і Абра­ма Фёда­раві­чаў Гор­скіх, Ляво­на Фёда­раві­ча Друц­ка­га Канаплю, Паў­ла і Ціма­фея Юр’евічаў Сакалін­скіх, пані Васі­лья­вую Юр’евіча Тала­чын­скую 164.

Спа­сы­ла­ю­чы­ся на вялікую заня­тас­ць іншы­мі, больш піль­ны­мі спра­ва­мі, кароль пера­нёс раз­гляд гэтай спра­вы на іншы час. Жыц­цё зем­леўлас­ніка ў тыя часы не было лёг­кім. Кож­ны з яго высо­ка­род­ных сусед­зяў, кары­ста­ю­чы­ся маг­чы­мас­цю, кры­ў­ды на Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча пера­носіў на яго­пад­да­ных. 26 сакавіка 1550 г. Адзін­ц­э­віч скард­зіц­ца ў гас­па­дар­скі суд на Баг­дан­ца, намес­ніка сусе­да Дані­лы Міхай­лаві­ча Пакар­жоўска­га 165. Баг­да­нец, сустр­эў­шы ў Слуц­ку на тар­гу пад­да­на­га гарад­ні­ча­га мен­ска­га Сця­па­на Іваш­кеві­ча, не толь­кі без уся­ля­кай пры­чы­ны збіў яго, але і не пале­на­ваў­ся абшу­ка­ць неба­ра­ку і выцяг­ну­ць з кіш­эні тыя невя­лікія гро­шы, якія выдаў яму гас­па­дар на набыц­це нека­то­рых рэчаў. З пачуц­цём выка­на­на­га аба­вяз­ку Баг­да­нец пай­шоў па сваіх спра­вах, прых­а­піў­шы ў дад­а­так сяке­ру і шап­ку Іваш­кеві­ча. Аба­вяз­кі мар­шал­ка два­ра Гля­бо­ві­ча не пераш­ка­д­жалі Андр­эю Адзін­ц­э­ві­чу выкон­ва­ць дыпла­ма­тыч­ныя даруч­эн­ні Жыгі­мон­та Аўгу­ста. Каля 1555 г. Адзін­ц­э­віч пас­пя­хо­ва пра­вёў пера­мо­вы з Даўлет Гіре­ем, ханам Крым­скай Арды 162. Пас­ля выка­нан­ня дыпла­ма­тыч­ных даруч­эн­няў кара­ля Жыгі­мон­та Аўгу­ста Андр­эй Адзін­ц­э­віч у 1559 г. атрым­лі­вае прызна­ч­энне на паса­ду кара­леўска­га мар­шал­ка, а ў 1560 г., пас­ля смер­ці Пят­ра Кор­са­ка, на паса­ду ста­ро­сты аршан­ска­га 76.

Паса­да аршан­ска­га ста­ро­сты і кіраўніка мяс­цо­ва­га шля­хец­ка­га апал­ч­эн­ня была вель­мі важ­най для аба­ро­ны ўсход­ніх межаў ВКЛ. 15 ліста­па­да 1561 г. Адзін­ц­э­віч атрым­лі­вае загад аб най­ме ў Оршы каза­каў, “кото­рие бы ся у вой­ско ку служ­бе нашой гос­по­дар­ской зго­ди­ли” 166. Ста­рас­та аршан­скі такіх люд­зей пера­пі­саў у асаб­лі­вы рэестр і пераслаў да кара­ля. З пачат­кам вай­ны Андр­эй Сямё­навіч Адзін­ц­э­віч паві­нен быў зага­да­ць усім пад­да­ным аршан­скім пера­е­ха­ць у мяс­цо­выя зам­кі з усёй сва­ёй маё­мас­цю. Усё быд­ла мяс­цо­выя жыха­ры аба­вя­за­ны былі прыг­на­ць пад ахо­ву крэпас­ных сцен. Тых жа, хто хацеў увесь неспа­кой­ны час адсед­зец­ца ў лясах, ста­ро­ста аршан­скі меў пра­ва ары­штоў­ва­ць і кіда­ць у тур­му. Была гарад­нічы мен­скі на пасад­зе аршан­ска­га ста­ро­сты да самай смер­ці пас­пя­хо­ва зай­маў­ся аба­ро­най усход­ніх межаў княства.

Зна­ход­жанне Оршы на важ­ным ганд­лё­вым шля­ху, які звяз­ваў заход­нія і цэн­траль­ныя паве­ты і ваявод­ст­вы ВКЛ з Мас­коўскім княст­вам, даз­ва­ля­ла вес­ці назіранне за ста­нам спраў у неспа­кой­на­га сусе­да. 22 сакавіка 1562 г. кароль Жыгі­монт Аўгуст, спа­сы­ла­ю­чы­ся на звест­кі, атры­ма­ныя ад Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча, ста­рас­ты аршан­ска­га, і Іва­на Васілеві­ча Сала­мя­р­эц­ка­га, ста­рас­ты мсціслаўска­га, папяр­эдж­вае кіраўніцтва памеж­ных зам­каў аб неаб­ход­на­сці пад­рых­тоўкі да вяд­зен­ня вай­с­ко­вых дзе­ян­няў з мас­коўскі­мі вой­ска­мі. Па яго сло­вах “люди нема­лые мос­ков­ские до Смо­лен­ска прышли, маю­чы злыи умысл еше перед выш­тьем пере­ми­ря в пан­ство нашо вторг­ну­ти, шко­ду и плен чини­ти” 167.

Ста­ро­ста аршан­скі не ўвесь свой час пры­свя­чаў аба­роне межаў краі­ны. Не забы­ваў­ся ён і пра выра­ш­энне аса­бі­стых спраў. У яго рас­па­ра­дж­эн­ні было дастат­ко­ва маг­чы­мас­цяў, каб давес­ці сусед­зям, няз­год­ным з яго рацы­яй, сваю пра­ва­ту. У пачат­ку снеж­ня 1561 г. Андр­эй Адзін­ц­э­віч на чале вялі­кай гра­ма­ды добра ўзбро­е­ных люд­зей, пра­вод­зі­ць рэйд у маёнт­ках Васі­ля Стэц­каві­ча Раго­зы, якія зна­ход­зілі­ся ў ваколі­цах Лукаў­ца і Хацен­чыц 168. Яшчэ ў 1556 г. Рыгор Іва­навіч Адзін­ц­э­віч, князь баг­ры­ноўскі, пра­даў Раго­зе част­ку зем­ляў у Баг­ры­но­ве 169. Вера­год­на, што пра­да­ваў князь не толь­кі свае ўлас­ныя зем­лі, але част­ку і тых грун­тоў, якія зна­ход­зілі­ся ў вало­дан­ні яго род­на­га бра­та Васі­ля і былі ім запі­са­ны перад смер­цю Андр­эю Адзін­ц­э­ві­чу. Васіль Стэц­кавіч Раго­за, гас­па­дар­скі два­ранін, спад­зя­ваў­ся на атры­манне адшка­да­ван­ня за пане­се­ныя стра­ты, але, зда­ец­ца, што яго над­зеі былі марнымі.

Вель­мі скла­да­ны­мі ака­за­лі­ся адно­сі­ны кара­леўска­га мар­шал­ка і ста­ро­сты аршан­ска­га з кня­зя­мі Баг­ры­ноўскі­мі. Варо­жыя адно­сі­ны да Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча з боку дзя­цей кня­зя Рыго­ра Іва­наві­ча Баг­ры­ноўска­га ўзніклі не на пустым мес­цы. Перад смер­цю ў 1555 г., Васіль Іва­навіч князь Баг­ры­ноўскі, стрый Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча, на той час кара­леўска­га рот­міст­ра, тэс­та­мен­там запі­саў пля­мен­ніку боль­шую част­ку зямель­ных ула­дан­няў: сваю част­ку Баг­ры­но­ва, Плеш­чані­цы, Хата­евічы, част­ку Край­ска і інш. Васіль Баг­ры­ноўскі не пакі­нуў спад­чын­нікаў, а яго зем­лі і гро­шы, у боль­шай част­цы, павін­ны былі перай­с­ці да род­на­га бра­та Рыго­ра. Паміж бра­та­мі не было зго­ды. Васіль Іва­навіч Баг­ры­ноўскі часта скард­зіў­ся на кры­ў­ды, якія ён атрым­лі­ваў ад свай­го бра­та. У 1550 г. нела­ды паміж бра­та­мі дай­шлі да таго, што Рыгор на гор­кі яблык збіў Васі­ля. Дзе­цям род­на­га бра­та Васіль князь Баг­ры­ноўскі пакі­нуў толь­кі нязнач­ную част­ку сваіх багац­цяў 170. Зра­зу­ме­ла, што Рыгор Іва­навіч, яго жон­ка Ган­на і сын Іван не пры­ня­лі ўсур’ёз тэс­та­мент памер­ла­га і заха­пілі ўсю спад­чы­ну па ім. Рыгор Іва­навіч і яго сын Іван, князі Баг­ры­ноўскія зыш­лі з гэта­га све­ту да 1559 г. Іван Іва­навіч пакі­нуў на руках у жон­кі чаты­рох дзя­цей: сыноў Сямё­на і Дзміт­ра і дачок Тамі­лу і Багдану.

Атры­ма­ць тэс­та­мент ака­за­ла­ся не самай цяж­кай зада­чай для Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча. Самае галоў­нае было ў тым, каб пры­мусі­ць люд­зей, які даў­но гас­па­да­ры­лі на палет­ках, развітац­ца з імі. Да часу смер­ці кня­зёў Рыго­ра і яго сына Іва­на Андр­эй Адзін­ц­э­віч спра­ба­ваў пра­ва­вым шля­хам атры­ма­ць тое, што яму запі­саў стрый. Толь­кі пас­ля смерці
кня­зёў Баг­ры­ноўскіх кара­леўскі рот­містр перай­шоў да рашучых дзе­ян­няў і, сабраў­шы вялікую гра­ма­ду залеж­ных ад сябе люд­зей, гвал­тоў­на заха­піў зем­лі, якія былі запі­са­ны яму ў тэс­та­мен­це. Кня­гі­ня Іва­на­вая Іва­наві­ча Баг­ры­ноўская Ган­на Гле­баў­на Есма­наў­на, дру­гая жон­ка кня­зя Іва­на Іва­наві­ча Баг­ры­ноўска­га, у 1559 г. скард­зіла­ся ў кара­леўскі суд на дзе­ян­ні кара­леўска­га рот­міст­ра. Андр­эй Сямё­навіч Адзін­ц­э­віч напаў на яе маён­так Баг­ры­ноўскі і забраў усю рухо­мас­ць, якая на той час была ў сяле. Стар­эй­ша­га сына Сямё­на і двух дачок, менавіта Тамі­лу і Баг­да­ну, спа­чат­ку звёз у Мыш­кавічы і там кінуў у вяз­ні­цу. Праз нека­то­ры час дзе­ці ака­за­лі­ся ўжо ў Рэпу­ха­ве. Вера­год­на Андр­эй Адзін­ц­э­віч пагра­жаў жан­чыне, абя­ца­ю­чы паза­бі­ва­ць дзя­цей. Толь­кі калі Адзін­ц­э­віч атры­маў ад кня­гіні Баг­ры­ноўс­кай ліст з адмо­вай ад усіх пра­воў на спад­чы­ну па Васі­лю Іва­наві­чу Баг­ры­ноўс­ка­му ён вяр­нуў маці яе дзя­цей. Жан­чы­на ака­за­ла­ся з харак­та­рам. Праз нека­то­ры час яна ўнес­ла у суды княст­ва прат­эс­та­цыю на дзе­ян­ні Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча і адмо­віла­ся ад пад­пі­са­на­га ёй зра­ч­эн­ня на кары­с­ць Адзін­ц­э­ві­ча, тлу­ма­ча­чы, што напі­са­ла яго толь­кі пад пры­му­сам. Няма нічо­га дзіў­на­га, што Сямён і Дзміт­ры Іва­навічы Адзін­ц­э­вічы, князі баг­ры­ноўскія, дача­каў­шы­ся смер­ці свай­го вора­га, пас­та­ралі­ся адпла­ці­ць яго крэў­ным за той жах, які яны пера­жы­лі ў дзяцінстве.

Як лічы­ць А.Нарбут, мен­скі гарад­нічы памёр у 1566 г. 171. Не выклю­ча­на, што яны памы­ля­юц­ца. На нашу дум­ку ста­ро­ста аршан­скі памёр у кан­цы 1565 г. Непа­ср­эд­на пас­ля смер­ці мужа, пані Ган­на, звяр­та­ю­чы­ся за дапа­мо­гай да Жыгі­мон­та Аўгу­ста, паве­дам­ля­ла, што “я жон­ка, нядаў­на памер­ла­га Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча, Ган­на Янаў­на Гля­бо­ві­чаў­на. Муж памёр, а дзе­ці да гадоў не дараслі і аб іх апе­цы [муж] ніко­му не даруч­эн­няў не даў” 172. Паві­нен быў прай­с­ці нека­то­ры час пас­ля смер­ці Адзін­ц­э­ві­ча пакуль жон­ка адчу­ла неаб­ход­на­сць звяр­нуц­ца да кара­ля за дапа­мо­гай. Час спатр­эбіў­ся і для ўзгад­нен­ня канды­да­тур будучых апе­ку­ноў. Дзе­ля забес­пяч­эн­ня пра­воў маці і яе сыноў на маё­мас­ць памер­ла­га мужа кароль пры­няў раш­энне аб уста­наў­лен­ні над імі апе­кі. У кан­цы люта­га 1566 г. у кні­гі Мет­ры­кі ВКЛ ска­піра­валі кара­леўскі загад, вера­год­на пры­ня­ты пас­ля зго­ды будучых апе­ку­ноў, аб прызна­ч­эн­ні апе­ку­на­мі пад­скар­бія зем­ска­га ВКЛ Аста­фія Вало­ві­ча і род­на­га бра­та Гальш­кі Гля­бо­ві­чаў­ны, Яна Янаві­ча Гля­бо­ві­ча, ста­ро­сту зель­вен­ска­га. Звяр­нуц­ца ж з прось­бай аб апя­кун­стве да “крэў­ных мужа па мячы” Ган­на Гля­бо­ві­чаў­на не маг­ла. Вялікую кры­ў­ду наносілі ўда­ве і яе малым дзе­цям сва­я­кі мужа князі Адзін­ц­э­вічы Баг­ры­ноўскія: “Яны наязд­жалі і вялікія шко­ды дзе­цям рабілі, бо з іх баць­кам у непры­яз­ных адно­сі­нах былі”. Аб тым, што ста­но­віш­ча ўда­вы было вель­мі скла­да­ным свед­ча­ць мат­э­ры­я­лы судо­вай спра­вы, якая была ўзбуд­жа­на ста­рос­ці­най аршан­с­кай ужо ў дру­гой пало­ве гэта­га года. Яна паз­ва­ла ў суд Філо­на Кміту Чар­но­быль­ска­га, нова­прызна­ча­на­га ста­рас­ту аршан­ска­га, патра­бу­ю­чы вяр­тан­ня трох сёл, якія былі аддзе­ле­ны ў пачат­ку 60-х гадоў XVI ст. ад Аршан­ска­га ста­ро­ства, і да моман­ту смер­ці ста­ро­сты аршан­ска­га зна­ход­зілі­ся ў дажы­вот­ным кары­стан­ні Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча і яго жон­кі [НГАБ у Мін­ску. КМФ 18, воп. 1, спр. 266, арк.115 адв.].

Мно­гія зем­лі Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча, якія зна­ход­зілі­ся ў Полац­кай зям­лі, былі захопле­ны мас­коўскі­мі вой­ска­мі. У пры­вілеі на атры­манне сёл у Аршан­скім ста­ро­стве адзна­ча­ла­ся, што зем­лі ў Аршан­скім ста­ро­стве могу­ць быць вер­ну­ты ў рас­па­ра­дж­энне кара­ля толь­кі пас­ля “ачыш­ч­эн­ня яго [Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча] маёнт­каў на Полач­чыне”. Кміта Чар­но­быль­скі, атры­маў­шы кара­леўскі пры­вілей на Аршан­с­кае ста­ро­ства, палічыў няз­год­ным з сваі­мі мат­э­ры­яль­ны­мі інтар­э­с­а­мі тое, што знач­ныя зем­лі ста­ро­ства зна­ход­зяц­ца ў кары­стан­ні пані Андр­эе­вай Адзін­ц­э­ві­ча­вай. Ён з лёг­кас­цю атры­маў зго­ду кара­ля на пера­ход гэтых зем­ляў у сваё пажыц­цё­вае кары­станне. У кан­цы 1566 г. Фры­д­рых Жыж­эм­скі, кара­леўскі два­ранін, які звы­чай­на выклікаў­ся для выка­нан­ня зага­даў адміністра­цыі княст­ва, “увя­заў” Філо­на Кміту ва ўла­данне 3-х служ­баў у сяле Бабі­на, з якіх толь­кі адна была неа­се­лай, 2-х у Дзівіне і 2-х у Зацер’і. У пачат­ку люта­га 1567 г. кара­леўскі суд, ста­ран­на раз­глед­зеў­шы ўсе абставі­ны гэтай спра­вы, адмяніў раней­шы кара­леўскі пры­вілей і пры­суд­зіў пад­да­ных у Бабіне, Дзівіне і Зацер’і да вяр­тан­ня ў пажыц­цё­вае кары­станне Гальш­кі Гля­бо­ві­чаў­ны Андр­эе­вай Адзін­ц­э­ві­ча­вай. Праз дзе­вят­на­дца­ць гадоў, у 1586 г. гэтыя сёлы былі забра­ныя ў Гальш­кі Гля­бо­ві­чаў­ны і пера­дад­зе­ныя ў пажыц­цё­вае вало­данне Андр­эю Сапе­зе, ста­рос­це аршанс­ка­му 173. Яшчэ Стэфан Бато­ры, выму­ша­ны быў, з мэтай заха­ван­ня кара­леўскіх ула­дан­няў, заба­рані­ць пера­ход кара­леўскіх зем­ляў пас­ля смер­ці іх пажыц­цё­вых кары­сталь­нікаў у тры­манне іх дзяцей.

Аб тым, што зыход з гэта­га све­ту ста­рас­ты аршан­ска­га адбы­ў­ся ў кан­цы 1565 г., або ў пачат­ку 1566 г., свед­ча­ць і мат­э­ры­я­лы судо­вай спра­вы ста­рос­ці­ны аршан­с­кай з наступ­ні­кам Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча на пасад­зе ста­ро­сты Філо­нам Кмітам Чар­но­быль­скім. Кара­леўскі пры­вілей на паса­ду пан Кміта атры­маў у пер­шай пало­ве 1566 г., не паз­ней чэрве­ня гэта­га года. Яшчэ 1 траў­ня 1565 г. Філон Кміта, кары­стаў­ся толь­кі тыту­лам ста­ро­сты чар­но­быль­ска­га, адмо­віў­шы­ся на кары­с­ць Лаўры­на Ратам­ска­га ад кары­стан­ня асцёр­скім ста­ро­ствам. Зра­зу­ме­ла, што боль­шая част­ка лен­ных зем­ляў, якія былі нада­ны Адзін­ц­э­ві­чу ў “дажы­воц­це”, тра­пілі пас­ля яго смер­ці ў рас­па­ра­дж­энне кара­ля. Паме­ры зямель­ных ула­дан­няў, якія апы­нулі­ся ў Гальш­кі Гля­бо­ві­чаў­ны Андр­эе­вай Адзін­ц­э­ві­ча­вай пас­ля 1565 г., знач­на памен­шы­лі­ся. У попі­се вой­ска ВКЛ, пра­вед­зе­на­га ў дру­гой пало­ве 60-х гадоў XVI ст., кня­гі­ня Андр­эе­вая Адзін­ц­э­ві­ча­вая з сва­ёй маё­мас­ці ў Няста­наві­чах выставі­ла на чале са сваім няста­навіц­кім ўрад­ні­кам Міка­ла­ем Хол­дзін­скім толь­кі 8 коней 174. У рас­па­ра­дж­эн­ні ста­рос­ці­ны аршан­с­кай ака­за­ла­ся каля 64 служ­баў пад­да­ных. У абодвух шлю­бах Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча дзя­цей не было. Сапраў­ды аб нара­дж­эн­ні дзя­цей у пер­шым шлю­бе Андр­эя Адзін­ц­э­ві­ча і Фед­кі з Заслаўскіх зве­стак не заха­ва­ла­ся. У дру­гім жа шлю­бе Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча з Ган­най Гля­бо­ві­чаў­най нарад­зіла­ся некаль­кі дзя­цей, самым стар­эй­шым з якіх быў Андр­эй. Аб гэтым паве­дам­ляе сама Ган­на Гля­бо­ві­чаў­на Адзін­ц­э­ві­ча­вая, вае­вад­зян­ка вілен­ская, у сваім пра­ш­эн­ні, накіра­ва­ным Жыгі­мон­ту Аўгусту.

У лютым 1560 г. слу­га пані Адзін­ц­э­ві­ча­вай унёс у кан­цы­лярый­скія кні­гі Мет­ры­кі ВКЛ дароў­ны ліст сыну, Андр­эю Адзін­ц­э­ві­чу, на ўсе яе багац­ці 126. Доч­кам па ўзяц­ці шлю­бу пера­далі паса­га­выя сумы і выпра­ву і, пры наяў­на­сці бра­та, яны не маглі прэт­эн­да­ва­ць на атры­манне іншых пада­ра­ван­няў. Няста­навічы і 1000 коп гро­шаў літоўскіх, якія Настас­ся Сямё­на­вая Адзін­ц­э­ві­ча­вая пазы­чы­ла Ску­мі­ну Льво­ві­чу, яна запі­са­ла толь­кі сыну Андр­эю, мар­шал­ку гас­па­дарска­му. 10 ліста­па­да 1551 г. князь Андр­эй Сямё­навіч Адзін­ц­э­віч падаў скар­гу віленска­му намес­ніку Яну Навіц­ка­му на мала­до­га нем­ца, “кото­ро­го хло­пъ­ца немъ­ца на име Гер­ма­на з Рыги дано было для звы­къ­ло­сти язы­ку рус­ко­го до мене”. Але немец уцёк, украў­шы ў кня­зя рэчы. Такім чынам, нямец­кі юнак пры­ехаў да два­ра кня­зёў Адзін­ц­э­ві­чаў для наву­чан­ня “рус­кай” мове. У дад­зе­ным выпад­ку мы вало­да­ем, на шчас­це, і нека­то­ры­мі дадат­ко­вы­мі кры­ні­ца­мі, якія даю­ць важ­ны мат­э­ры­ял для далей­ша­га вывуч­эн­ня і гэта­га фак­та, і праб­ле­мы ў цэлым.

Ж. 1-я, кнж. Фео­до­ра (Федя) Бог­да­нов­на, умер­ла до 1562, дочь кня­зя Бог­да­на Ива­но­ви­ча Заславского.

Ж. 2-я, Галш­ка Гле­бо­вич. На нашу дум­ку ў шлю­бе Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча і Гальш­кі Гля­бо­ві­чаў­ны нарад­зіла­ся не больш за два дзя­ця­ці. На жаль мы не веда­ем дзяўчын­ка або хлоп­чык нарад­зіў­ся ў гэтай сям’і акра­мя Андр­эя Андр­эяві­ча. Дзі­ця памер­ла да 1580 гГальш­ка Гля­бо­ві­чаў­на Андр­эе­вая Адзін­ц­э­ві­ча­вая, вае­вад­зян­ка вілен­ская, ста­рас­ці­на аршан­ская, пас­ля смер­ці мужа двой­чы панаў­ля­ла шлю­бы. У дру­гі шлюб яна пай­ш­ла за Міха­ла Вало­ві­ча, які на 1581 г. зай­маў паса­ду ста­ро­сты судо­ва­га Слонім­ска­га паве­та. Дзе­цям, народ­жа­ным Гальш­кай Гля­бо­ві­чаў­най у шлю­бе з Міхай­лам Вало­ві­чам, ста­рас­там слонім­скім, было нака­на­ва­на больш доў­гае жыц­цё, чым гэта было ў выпад­ку з дзе­ць­мі Андр­эя Сямё­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча. У 1596 г. Яраш, стар­эй­шы сын Міха­ла і Гальш­кі Вало­ві­чаў, зай­маў паса­ду піса­ра ВКЛ. У гэтым жа год­зе ён паз­ваў у суд сваіх малод­шых бра­тоў, менавіта Саму­э­ла, які нарад­зіў­ся каля 1586 г., і Стані­сла­ва, яшчэ не дасяг­нуў­шых “гадоў зуполь­ных”. Пісар ВКЛ абві­на­ва­ціў сваіх бра­тоў у тым, што яны пры­пі­саў­шы сабе гады, квіта­валі маці, Гальш­ку Гля­бо­ві­чаў­ну Стані­сла­ва­вую Нар­бу­та­вую, ваявод­зі­ну мсціслаўскую, у атры­ман­ні ад яе Мол­чад­зі і Сака­ло­ва, якія перай­шлі ў рас­па­ра­дж­энне вавод­зі­ны мсціслаўс­кай ад іх баць­кі, ад Міха­ла Вало­ві­ча, ста­ро­сты судо­ва­га Слонім­ска­га паве­та 175. У гэтай сям’і нарад­зілі­ся і дзве дач­кі. Стар­эй­шая дач­ка Зафея пашлю­бі­ла Андр­эя Заві­шу, ваяво­ду мен­ска­га, а ў кан­цы жыц­ця пад­скар­бія ВКЛ. Яшчэ адной дач­цэ, менавіта Гальш­цы, у пер­шым шлю­бе Ада­ма­вай Стэфа­на­вай Рос­кай, пад­ка­мо­рыне ашмян­скай, а пас­ля 1594 г. 176. Аляк­сандра­вай Галаўчын­с­кай, ста­рас­ціне судо­вай лід­скай, маці запі­са­ла ў пасаг Рэпу­ха­ва, якое каля паўс­та­годдзя зна­ход­зіла­ся ў вало­дан­ні Адзін­ц­э­ві­чаў. Зафея і Гальш­ка Вало­ві­чаў­ны памер­лі да 1620 г. На нашу дум­ку, боль­шая част­ка спад­чы­ны па гарад­нічым мен­скім, а потым і ста­рас­це аршан­скім Андр­эі Сямё­навічы Адзін­ц­э­вічы тра­пі­ла ў рукі дзя­цей Міха­ла Вало­ві­ча, ста­рас­ты судо­ва­га Слонім­ска­га паве­та, народ­жа­ных у яго шлю­бе з Гальш­кай Гля­бо­ві­чаў­най. 10 каст­рыч­ніка 1783 г. Міхал Вало­віч, ста­ро­ста нема­ноіц­кі, далёкі сва­як ста­ро­сты судо­ва­га слонім­ска­га, атрым­лі­вае з архі­ваў Мет­ры­кі ВКЛ выпіс, які утрым­лі­ваў тэс­та­мент Андр­эя Андр­эеві­ча Адзін­ц­э­ві­ча, ста­рос­ці­ча аршан­ска­га 177.

Пас­ля смер­ці Міха­ла Вало­ві­ча Ган­на Гля­бо­ві­чаў­на ў 1587 г. пашлю­бі­ла Стані­сла­ва Нар­бу­та, ста­ро­сту судо­ва­га Ашмян­ска­га паве­та 178. 21 сакавіка 1595 г. Станіслаў Нар­бут атрым­лі­вае прызна­ч­энне на паса­ду ваяво­ды мсціслаўска­га, але зай­мае яе толь­кі каля года і зыход­зі­ць з гэта­га све­ту ў наступ­ным 1596 г. Дар­эчы Станіслаў Нар­бут, ваявод­зіч пад­ляш­скі, на 1581 г. яшчэ пад­ка­мо­ры слонім­скі, быў адным з най­леп­шых сяброў ста­рас­ты судо­ва­га слонім­ска­га і Ган­ны Гля­бо­ві­чаў­ны. У траўні 1581 г. ён засвед­чыў тэс­та­мент Андр­эя Андр­эеві­ча Адзін­ц­э­ві­ча, ста­рос­ці­ча судо­ва­га аршан­ска­га 177. Пані Гальш­ка Гля­бо­ві­чаў­на, вае­вад­зян­ка вілен­ская, скла­ла тэс­та­мент у 1603 г. і неў­за­ба­ве памер­ла 173.

Сфра­ги­стич­ні пам’ятки:
Іл. . Семен Бог­да­но­вич Один­це­вич князь Дру­ць­кий (піс­ля 1528–1542): Печат­ка від 1534–1.12.1541: В полі печат­ки іспансь­кий щит, на яко­му мур обтя­же­ний чотир­ма каме­ня­ми, з яко­го вини­кає лев (герб Зару­ба); зго­ри напис: СМЄ; оваль­на, роз­мір 14х12 мм.
Дже­ре­ла: AGAD, AR, Dz. X, Sygn. 55, st. 1; Perg. 4798. 1534–1536 рр. ANK, AS, Teka IV, Plik 39; Plik 87. 1.12.1541.
Пуб­ліка­ції: Одно­ро­жен­ко О. Один­це­вич Семен Бог­да­но­вич [Елек­трон­ний ресурс] // URL: https://​sigillum​.com​.ua/​s​t​a​m​p​/​o​d​y​n​t​s​e​v​y​c​h​-​d​r​u​t​s​k​y​j​-​s​e​m​e​n​-​b​o​g​d​a​n​o​v​y​ch/
Іл. . Семен Бог­да­но­вич Один­це­вич князь Дру­ць­кий (піс­ля 1528–1542): Печат­ка від 1534–1.12.1541: В полі печат­ки рене­сан­со­вий щит, на яко­му мур, з яко­го вини­кає лев вліво (герб Зару­ба). Напис по колу: + …; круг­ла, роз­мір 27 мм.
Дже­ре­ла: ANK, AS, Teka IIІ, Plik 75. 22.11.1538.
Пуб­ліка­ції: Одно­ро­жен­ко О. Один­це­вич Семен Бог­да­но­вич [Елек­трон­ний ресурс] // URL: https://​sigillum​.com​.ua/​s​t​a​m​p​/​o​d​y​n​t​s​e​v​y​c​h​-​d​r​u​t​s​k​y​j​-​s​e​m​e​n​-​b​o​g​d​a​n​o​v​y​ch/

КНЖ. МАРИ­НА СЕМЁ­НОВ­НА ОДИНЦЕВИЧ

Доч­кі ўзя­лі шлюб яшчэ у кан­цы 20-х гадоў XVI ст. Мары­на пашлю­бі­ла кара­леўска­га два­рані­на Ляво­на Бары­саві­ча Абраз­цо­ва, пасын­ка само­га Васі­ля Тыш­кеві­ча, кара­леўска­га мар­шал­ка, ста­ро­сты судо­ва­га мен­ска­га і пін­ска­га. Лявон Абраз­цоў да 12 мая 1542 г. дасяг­нуў высо­ка­га сацы­яль­на­га ста­ту­са ў ВКЛ і зася­даў у гас­па­дар­скіх судах княст­ва 179. Мары­на Сямё­наў­на Адзін­ц­э­ві­чаў­на Льво­вая Абраз­цо­вая памер­ла каля 1547 г. Праз нека­то­ры час Лявон Абраз­цоў пашлю­біў Кацяры­ну Іва­наў­ну кня­зёў­ну Казе­чан­ку, якая паход­зі­ла з Валы­ні 180. У снеж­ні 1551 г. Андр­эй Міхай­лавіч Сан­гуш­кавіч Кашыр­скі, ста­рас­та луц­кі, паз­ваў у гас­па­дар­скі суд Ляво­на Абраз­цо­ва, яго дру­гую жон­ку Кацяры­ну Казе­чан­ку і іх слу­гу Мар­ка Раго­зі­ча, абві­на­ва­ціў­шы іх “у мно­гіх кры­ў­дах і няс­луш­ным уступ­лен­ні ва ўла­данне яго маёнт­кам” 181. Дзве дач­кі Ляво­на Абраз­цо­ва, най­больш вера­год­на народ­жа­ныя ў яго пер­шым шлю­бе, Але­на і Ган­на, у дру­гой пало­ве XVI ст. былі ў шлю­бе адпа­вед­на з Юры­ям Тыш­кеві­чам, гас­па­дар­скім мар­шал­кам 182, і Юры­ям Быкоўскім 183. На нашу дум­ку ў Ляво­на Абраз­цо­ва і Мары­ны Адзін­ц­э­ві­чаў­ны нарад­зіла­ся тры дач­кі. Яшчэ адна дач­ка, імя якой не вядо­мае, усту­пі­ла ў шлюб з Фёда­рам Быкоўскім. Юры Васілевіч Тыш­кевіч, кара­леўскі мар­ша­лак, у адным са сваіх даку­мен­таў, склад­зе­ным каля 1570 г., назы­вае Іва­на Фёда­раві­ча Быкоўска­га, яшчэ пад­ста­ро­сту судо­ва­га грод­ска­га мен­ска­га, сваім сест­ран­цом. У кан­цы XVI і пачат­ку XVII ст. Іван Фёда­равіч Быкоўскі тры­маў урад вой­ска­га Мен­ска­га павета.

М., ЛЕВ БОРИ­СО­ВИЧ ОБРАЗЦОВ.

КНЖ. АННА СЕМЁ­НОВ­НА ОДИНЦЕВИЧ

Дру­гая дач­ка Сямё­на Баг­да­наві­ча Адзін­ц­э­ві­ча і Настасіі Сан­гуш­каў­ны, Ган­на, двой­чы панаў­ля­ла шлюб­ныя адно­сі­ны. Пер­шым яе мужам быў Юры Васі­лья­віч князь Сала­мя­р­эц­кі. Шлюб не быў шчаслі­вы. Няз­го­ды паміж мужам і жон­кай дасяг­нулі такой васт­ры­ні, што ў спра­ву выму­ша­на была ўмя­шац­ца маці, пані Сямё­на­вая Адзін­ц­э­ві­ча­вая Настас­ся Сан­гуш­каў­на. У 1555 г. князь Юры Сала­мя­р­эц­кі скард­зіц­ца ў гас­па­дар­скі суд на сваю цеш­чу 23. Настасія Сан­гуш­каў­на, дача­каў­шы­ся пакуль князь Сала­мя­р­эц­кі па спра­вах выед­зе з маёнт­ка, сабра­ла вялікую гра­ма­ду люд­зей і вывез­ла з Плеш­чаніц сваю дач­ку, не забы­ў­шы­ся паклас­ці на вазы ўсё тую рухо­мас­ць, якую дач­ка атры­ма­ла ад баць­коў згод­на з шлюб­най дамо­вай. Юры Васі­лья­віч на 19 кра­савіка 1546 г. і 20 кра­савіка 1550 г. зай­маў паса­ду ашмян­ска­га судо­ва­га ста­ро­сты 184. Пас­ля 1555 г. ён састу­пае сваю паса­ду і памірае ў 1559 г. Да 1561 г. Ган­на Сямё­наў­на Адзін­ц­э­ві­чаў­на ўзя­ла дру­гі шлюб з кня­зем Фёда­рам Пятро­ві­чам Галаў­нёй Аст­ра­ж­эц­кім, які паход­зіў з Валы­ні 23, który malżonce swej kniaźnie Hannie Semenównie Odyncewicza robi zapisy na swych majątkach.

М. 1-й, КН. ЮРИЙ ВАСИ­ЛЬЕ­ВИЧ СОЛО­МЕ­РЕЦ­КИЙ.

М. 2-й, КН ФЁДОР ПЕТ­РО­ВИЧ ГОЛОВ­НЯ-ОСТРО­ЖЕЦ­КИЙ (* ок. 1520, †1569).

X генерація

КН. СЕМЕН ИВА­НО­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГ­РИ­НОВ­СКИЙ (1559)

сын кня­зя Іва­на Рыго­раві­ча і Ган­ны Гле­баў­ны Есма­наў­ны Адзін­ц­э­ві­чаў. У́ 1559 г. князі Дзмітр і Сямён Адзін­ц­э­вічы зга­д­ва­юц­ца, як непаў­на­лет­нія. Андр­эй Сямё­навіч Адзін­ц­э­віч, кара­леўскі мар­ша­лак, ста­рас­та аршан­скі, які паход­зіў з дру­гой лініі гэта­га роду, кінуў іх з маці ў вязенне 185.

Ж., Кате­ри­на.

КН. ДМИТ­РИЙ ИВА­НО­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГ­РИ­НОВ­СКИЙ (*1540-е, †1599)

сын кня­зя Іва­на Рыго­раві­ча і Ган­ны Гле­баў­ны Есма­наў­ны Адзінцэвічаў.

Яшчэ ў 1559 г. князі Дзмітр і Сямён Адзін­ц­э­вічы зга­д­ва­юц­ца, як непаў­на­лет­нія. Андр­эй Сямё­навіч Адзін­ц­э­віч, кара­леўскі мар­ша­лак, ста­рас­та аршан­скі, які паход­зіў з дру­гой лініі гэта­га роду, кінуў іх з маці ў вязенне 185. Kniaź Dymitr Odyncewicz Bahrinowski, który wspólnie z kniaziami Januszem Druckim -Horskiın i Pawłem Januszewiczem Lubeckim , pomagali kniaziowi Fedorowi Horskiemu w najeździe na zamek Kruchta w powiecie Orszańskim, należący do pani Kacprowej Dembińskiej podkomorzynej Mielnickiej, o co sprawa 1595 r. 186.

На нашу дум­ку вясел­ле з Пала­нея Кан­стан­ці­наў­на Шалушан­кою мела мес­ца каля 1570 г. Мы сустр­э­лі адзі­ную згад­ку пра Дзміт­ра кня­зя Адзін­ц­э­ві­ча, у якой паве­дам­ля­ец­ца аб удзе­ле пад­да­ных, не толь­кі кня­зя Дзміт­ра і кня­гіні Пала­неі Кан­стан­ці­наў­ны Шалушан­кі Адзін­ц­э­ві­чаў, але і такіх добра вядо­мых гісто­ры­кам асо­баў, як: Мар­цін Окунь і Іван Кан­стан­ці­навіч Шалу­ха ў выва­зе, да 20 каст­рыч­ніка 1596 г., драўні­ны з Верб­каўс­кай пуш­чы, нале­жа­чай кня­зю Яра­шу Іва­наві­чу Жыж­эмска­му, спраў­цы Мазыр­ска­га ста­ро­ства 187. Зра­зу­ме­ла, што пад­да­ныя гэтых паноў не сваім оду­мам навед­валі­ся ў пуш­чу, а з даз­во­лу паноў.

Князь Баг­ры­ноўскі Дзмітр Адзін­ц­э­віч памёр, най­больш вера­год­на, у пачат­ку 1599 г. Аб гэтым свед­ча­ць дра­ма­тыч­ныя пад­зеі, якія, пас­ля яго смер­ці, рас­па­чалі­ся вакол застаў­на­га імен­ня Ста­рае Сяло, якое і сён­ня зна­ход­зіц­ца на захад ад Мен­ска 188. Сяло спрад­ве­ку зна­ход­зіла­ся ў вало­дан­ні кня­зёў Слуц­кіх Алель­каві­чаў і зем­лі ў яго ваколі­цах, за вялікую пазы­ку, былі застаў­ле­ны Дзміт­ру Іванавічу.

Хут­ч­эй за ўсё пазы­ка так і не была вер­ну­та. Спра­ву прыш­ло­ся вес­ці з самім Героні­мам Хад­кеві­чам, каш­та­ля­нам вілен­скім, ста­рас­там берас­цей­скім, апе­ку­ном кня­зёў­ны Зафеі Юр’еўны Слуц­кай, што не даз­ва­ля­ла спад­зя­вац­ца на поспех у гэтай спра­ве. Пас­ля смер­ці Адзін­ц­э­ві­ча, Геронім Хад­кевіч пас­пра­ба­ваў вяр­ну­ць пад сваю юры­зды­цыю застаў­нае сяло і даб­іў­ся ў судах княст­ва адпа­вед­на­га дэкр­эта ў сваю кары­с­ць. 30 снеж­ня 1599 г. мен­скі воз­ны, Давыд Рыго­равіч, з тры­мя шлях­ці­ча­мі: Кузь­мой Ратам­скім, Міка­ла­ем Багу­ш­э­ві­чам і Янам Чар­ноц­кім пас­пра­ба­ваў пра­вес­ці ўвя­занне зем­ляў у вало­данне кня­зёў­ны Слуц­кай. Кня­гі­ня Пала­нея Шалушан­ка Дзмітра­вая Адзін­ц­э­ві­ча­вая, “моц­на барані­ла зем­лі” і на гэты раз не дапус­ці­ла воз­на­га пера­да­ць іх у вало­данне раней­шым гас­па­да­рам. Хут­ч­эй за ўсё спра­ва не скон­чы­ла­ся ў 1599 г. і мела пра­цяг. Пала­нея Шалушан­ка выроз­ні­ва­ла­ся ваяўнічым харак­та­рам і ў межах Мен­ска­га паве­та павод­зі­ла сябе не лепш, чым муж­чы­ны на вайне. 1 сакавіка 1600 г. яна, сабраў­шы вялікі натоўп пад­да­ных і слуг, са збро­яй напа­ла на Ста­рое Сяло, якое ужо перай­шло ў вало­данне кня­зёў­ны Зафеі Слуц­кай і яе апе­ку­ноў 189. Слу­га каш­та­ля­на вілен­ска­га, Васіль Шыкі­ра, скард­зіў­ся на вялікія стра­ты, якія панес­ла гас­па­дар­ка кня­зёў­ны Зафеі Слуц­кай у выніку “сва­воль­ных дзе­ян­няў Пала­неі Шалушан­кі”. Вядо­ма аб нара­дж­эн­ні ў шлю­бе Пала­неі Шалушан­кі з кня­зем Дзмітрам Адзін­ц­э­ві­чам сына Давы­да і дач­кі — Аляксандры.

Дру­гі шлюб Пала­нея Кан­стан­ці­наў­на ўзя­ла з Себасты­я­нам Свяц­кім. На нашу дум­ку гэта адбы­ло­ся пас­ля 1598 г. Яшчэ 6 студ­зе­ня 1595 г. Себасты­ян Свяц­кі не зна­ход­зіў­ся ў шлю­бе з Шалушан­кай. У гэты дзень Жыгі­монт ІІІ надае Свяц­ка­му пры­вілей на пажыц­цё­вае кары­станне зем­ля­мі мает­на­сці Гарад­зец, што зна­ход­зіла­ся ў межах Аршан­ска­га паве­та 190. Пры атры­ман­ні такіх пры­віле­яў, асо­бы, якія зна­ход­зілі­ся ў шлю­бе, звы­чай­на даб­і­валі­ся каб дажы­вот­ны­мі пра­ва­мі на кары­станне такі­мі лен­ны­мі зем­ля­мі маглі кары­стац­ца і іх жон­кі. Аднак аб пра­дастаў­лен­ні такіх пра­воў Свяц­кі зга­д­вае толь­кі каля 20 жніў­ня 1601 г. Ён звяр­та­ец­ца да Жыгі­мон­та ІІІ з прось­бай аб пашы­р­эн­ні пра­воў кары­стан­ня імен­нем і на жон­ку, Пала­нею Шалушан­ку. У жніўні 1601 г., па прось­бе вель­мі заслу­жа­на­га перад кара­лём і Рэч­чу Пас­палітай Себасты­я­на Свяц­ка­га, кароль пад­пі­свае даз­вол на дажы­вот­нае кары­станне зем­ля­мі Гарад­ца і Пала­неі Шалушанцы.
Ціка­ва, што перад кара­лём аб зада­валь­нен­ні прось­бы Свяц­ка­га хадай­ні­чаў сам Лявон Сапе­га, канц­лер ВКЛ. Гэта можа свед­чы­ць аб зна­ход­жан­ні Свяц­ка­га на служ­бе ў гэта­га выдат­на­га літоўска­га паліты­ка. Як заў­ва­жа­на, канц­лер заў­сё­ды пад­т­рым­лі­ваў асо­баў, якія зна­ход­зілі­ся ў яго пад­па­рад­ка­ван­ні і добра вызна­чы­лі­ся пад час міну­лых ваен­ных дзе­ян­няў. Пры­чым Лявон Сапе­га пад­т­ры­маў свай­го слу­гу яшчэ і ў 1595 г., калі Свяц­ка­му ўсту­паў сваё наданне ў Мен­скім паве­це кан­цы­лярый­скі слу­га Уры­яш Бялін­скі. Себасты­ян Свяц­кі пры­маў акты­ў­ны ўдзел у вайне з Мас­коўс­кай дзяр­жа­вай, якая вяла­ся Рэч­чу Пас­палітай у пачат­ку XVII ст. На нашу дум­ку ён ставіў вялікі почт у харугву Яну­ша Ску­мі­на Тыш­кеві­ча, ста­рас­ты судо­ва­га браслаўска­га 191. Вера­год­на заслу­гі Свяц­ка­га былі настоль­кі вялікі­мі, што ста­рас­та браслаўскі да 6 кра­савіка 1611 г. адмо­віў­ся ад пра­ва на пажыц­цё­вае трынне Цырын­ска­га ста­ро­ства, якое было раз­меш­ча­на ў межах Нава­га­род­ска­га ваявод­ства, і ўсту­піў яго ў кары­станне сва­я­му баяво­му паплеч­ніку. Себасты­ян Свяц­кі і Пала­нея Шалушан­ка зга­д­ва­юц­ца яшчэ і ў 1609 г. 192. 15 ліпе­ня гэта­га года яны пара­зу­мелі­ся з Янам Гара­бур­дам і яго жон­кай, Мары­най Лаўры­наў­най Ратам­скай, аб про­да­жы 6 служб пад­да­ных у сяле Гарад­зец Мен­ска­га паве­та. Апош­нія гады сва­я­го жыц­ця Пала­нея Шалушан­ка пра­вя­ла ў Нава­га­род­скім паве­це, у імен­ні зяця. Яна памер­ла 8 чэрве­ня 1622 г. на некаль­кі меся­цаў раней за зыход з гэта­га све­ту сва­ёй дач­кі 193. Паха­ванне цёш­чы лад­зіў яе зяць, Павел Уніхоўскі.

Ж., ПАЛА­НЕЯ КАН­СТАН­ЦІ­НАЎ­НА ШАЛУ­ХА, доч­ка Кан­стан­ці­на Андр­эеві­ча Шалу­хи и Рай­ни Алёх­нов­ни Мялешкі.

КНЖ. ТОМИ­ЛА ИВА­НОВ­НА ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГ­РИ­НОВ­СКАЯ (1559)

W 1559 r. kniahinia Iwanowa Bahrinowska Hanna Hlebowicza Jesmanowna, ngkarża kniazia Andrzeja Odyncewicza, iż dnia 18 Marca 1559 r. napadł zbrojnie na majątek Bahrinowski, na któryin nieboszczyk mąż jej kniaź Iwan Bahrinowski, zapisał jej wiano, a zabrawszy tak ją, jako i syna starszego kniazia Semena i córki Tomiłę i Bohdane, oraz wszystkie ruchomości, odesłał ich najprzód do Myszkowicz, a potem do Repuchowa, gdzie ich okrutnie więził, syna Semena niewiadomo gdzie podział, córkę starszą Tomiłę shanbił, a na niej wymógł zapis, którym wyrzekła się wiana swego na Bahrinowie, poczein dopiero ją i dwie córki zbitychi poranionych wypuścił 194

КНЖ. БОГ­ДА­НА ИВА­НОВ­НА ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГ­РИ­НОВ­СКАЯ (1559)

W 1559 r. kniahinia Iwanowa Bahrinowska Hanna Hlebowicza Jesmanowna, ngkarża kniazia Andrzeja Odyncewicza, iż dnia 18 Marca 1559 r. napadł zbrojnie na majątek Bahrinowski, na któryin nieboszczyk mąż jej kniaź Iwan Bahrinowski, zapisał jej wiano, a zabrawszy tak ją, jako i syna starszego kniazia Semena i córki Tomiłę i Bohdane, oraz wszystkie ruchomości, odesłał ich najprzód do Myszkowicz, a potem do Repuchowa, gdzie ich okrutnie więził, syna Semena niewiadomo gdzie podział, córkę starszą Tomiłę shanbił, a na niej wymógł zapis, którym wyrzekła się wiana swego na Bahrinowie, poczein dopiero ją i dwie córki zbitychi poranionych wypuścił 194

Ян і Баг­да­на Адзін­ц­э­ві­чаў­на Пет­раш­кавічы паз­валі 3 люта­га 1600 г. у Мен­скі грод­скі суд сваіх сусед­зяў: Яку­ба і Мары­ну Невельш­чан­ку, невы­клю­ча­на, што кроў­ную Даро­ты Невельш­чан­кі Фёда­ра­вай Шалушы­най, хару­жы­ны мен­скай, Вадвін­скіх 195. Яшчэ ў міну­лым год­зе пад­да­ныя Вадвін­скіх зра­білі імг­нен­ны наезд на сена­жа­ці ў Заазер’і, якія нале­жалі Пет­раш­каві­чам, і звез­лі каля 10 вазоў сена. Тых жа пад­да­ных, якія пас­пра­ба­валі бараніц­ца, напас­нікі моц­на збілі.

М., ЯН ПЕТРАШКЕВИЧ

19.13. КН. ДМИТ­РИЙ ДАНИ­ЛО­ВИЧ ДРУЦ­КИЙ ГОЛЬ­ЦОВ­СКИЙ (1552,1603)

1С:Дан.Анд.Дм-ча; литвин-дворов.сын-боярск. помещ.-Кострома-у.; князь, сын бояр­ский и голо­ва, затем вое­во­да, единств сын кн. Д. А. Друц­ко­го. Кня­зья Друц­кие Федор и Юрий Дани­ло­вы дети 12 апре­ля 1566 г. с детьми бояр­ски­ми пору­чил­ся в 15 тыс. руб. по кня­зе М. И. Воро­тын­ском в его вер­но­сти 196. В 1575- 1576 слу­жил на Мыше­ге голо­вой в пол­ку пра­вой руки у вое­во­ды Б. В. Шеи­на. В сент. 1577 направ­лен голо­вой к Колы­ва­ни со сто­ро­же­вым пол­ком под коман­дой вое­во­ды кн. Г. А. Кура­ки­на. В 1585 — голо­ва «для горо­до­во­го дела» в Тороп­це у намест­ни­ка и вое­во­ды кн. В. К. Прон­ско­го. Выбор­ный дво­ря­нин из Костро­мы с окла­дом в 600 чет­вер­тей в 1588/89 гг., в 1602/03 гг. 197. Ока­зав­шись в рядах про­вин­ци­аль­но­го дво­рян­ства, он был пис­цом Дерев­ской пяти­ны (1588/89 г.) и Суз­даль­ско­го уез­да (1594/95 г.). В 1591 «с сере­до­хре­стья» при­слан в Вели­кие Луки голо­вой вме­сто С. Пуш­ки­на. В 1592-1594 — вое­во­да в Тороп­це. Во вре­мя похо­да (1598) царя Бори­са Году­но­ва к Сер­пу­хо­ву про­тив крым. хана Казы-Гирея Боры остав­лен на слу­чай оса­ды в Москве, «в новом деря­вя­ном горо­де от Твер­ские ули­цы да за Яузу и до Моск­вы реки и до ново­го камен­но­во горо­да… у бежи». В том же 1598 г. он слу­жил вое­во­дой в Тем­ни­ко­ве. В 1601 — 1-й объ­ез­жий голо­ва «на Москве… от Покров­ские ули­цы до Яузы». В 1602 — вое­во­да в Козмодемьянске.

1589 г. фев­ра­ля 17, отдель­ная выпись пис­цов кн. Дмит­рия Дани­ло­ви­ча Друц­ко­го, Кузь­мы Оси­по­ви­ча Без­об­ра­зо­ва и дья­ка Леон­тия Резан­це­ва кн. Васи­лию Алек­се­е­ву сыну Нары­мо­ва на пустт. Боч­ки, Дол­гу­ша (Обро­си­мо­во), Любе­нец и др. в Наво­лоц­ком пого­сте Дерев­ской пяти­ны 198. 1598г. июля 31. — Указ­ная гра­мо­та ц. Бори­са Федо­ро­ви­ча (при­ка­за Казан­ско­го и Мещер­ско­го двор­ца) в Тем­ни­ков вое­во­де кн. Дмит­рию Дани­ло­ви­чу Друц­ко­му об отка­зе кн. Кулун­ча­ку Ени­ке­е­ву в поме­стье пуст. Пер­газ­ноль и иг. Рож­де­ствен­ско­го Пур­ды­шев­ско­го м-ря Или­нар­ху д. Малые Пур­дыш­ки в Тем­ни­ков­ском у. 1598, октяб­ря 1, отдель­ная («раз­дель­ная») выпись тем­ни­ков­ско­го вое­во­ды кн. Дмит­рия Дани­ло­ви­ча Друц­ко­го кн. Кулун­ча­ку Ени­ке­е­ву на пуст. Пер­газ­ноль и иг. Рож­де­ствен­ско­го Пур­ды­шев­ско­го м-ря Или­нар­ху на д. Малые Пур­дыш­ки в Тем­ни­ков­ском у.

Вла­дел в Вяц­ком стане Костром­ско­го уез­да в поме­стье сель­цом Уша­ко­во 199. За кня­зем Силой Гун­до­ро­вым в стане Ста­ро­дуб Ряпо­лов­ский Суз­даль­ско­го уез­да в вот­чине было сель­цо, что была дерев­ня Горш­ко­во с дерев­ней и 7 пусто­ша­ми (200 чет­вер­тей), а так­же сель­цо, что была дерев­ня Мях­кое (75 чет­вер­тей), кото­рые затем были даны в поме­стье кня­зю Дмит­рию Дани­ло­ву сыну Друц­ко­му 200.

Потом­ства не оста­вил 201.

хх.13. КН. ФЕДОР ДАНИ­ЛО­ВИЧ ДРУЦ­КИЙ (1566)

2С:Дан.Анд.в 1566 помещ.

хх.13. КН. ЮРИЙ ДАНИ­ЛО­ВИЧ ДРУЦ­КИЙ (1566)

3С:Дан.Анд.в 1566 помещ. Кня­зья Друц­кие Федор и Юрий Дани­ло­вы дети 12 апре­ля 1566 г. с детьми бояр­ски­ми пору­чил­ся в 15 тыс. руб. по кня­зе М. И. Воро­тын­ском в его вер­но­сти 196.

20.15. БОГ­ДАН ИВА­НО­ВИЧ (1560)

в 1560 помещ. С:Ив.Анд. ?

КНЯЗЬ АНДРЕЙ АНДРЕ­ЕВИЧ ОДИНЦЕВИЧ

ста­рас­ці­чу аршан­скім, зышоў­шым з гэта­га све­ту ў 1581 г.Захавалася некаль­кі паве­дам­лен­няў пра стар­эй­ша­га сына кара­леўска­га мар­шал­ка. Да пачат­ку верас­ня 1580 г. Андр­эй Андр­эевіч дасяг­нуў “гадоў зуполь­ных” і атры­маў ад апе­ку­ноў у сваё ўла­данне ўсе тыя зем­лі, рухо­мас­ць і гро­шы, якія пакі­нуў яму яго баць­ка. У квіта­цый­ным ліс­це, выда­ным ім апе­ку­нам з наго­ды атры­ман­ня баць­коўс­кай спад­чы­ны, ста­рос­ціч аршан­скі выказ­вае вялікіе жалье, што застаў­ся ў дзі­цячым узрос­це без моц­най баць­коўс­кай пад­т­рым­кі і шмат гадоў пра­жыў у сіроц­тве. У Дзяр­эчыне 3 верас­ня 1580 г. Андр­эй Андр­эевіч Адзін­ц­э­віч скла­дае прызнанне аб атры­ман­ні ім ад апе­ку­ноў баць­коўс­кай спад­чы­ны. Пры гэтым ён боль­шую част­ку сваіх добраў, якія зна­ход­зілі­ся ў Аршан­скім, Ковен­скім, Мен­скім, Полац­кім і Слонім­скім паве­тах ВКЛ, пера­дае ў дажы­вот­нае кары­станне маці, якая на гэты час ўжо была ў дру­гім шлю­бе за Міха­лам Вало­ві­чам. Віда­ць, што паміж сынам і маці, няг­лед­зячы на яе ўступ­ленне ў новы шлюб, заха­валі­ся вель­мі доб­рыя адно­сі­ны. Праў­да кары­стац­ца доў­га баць­коўскі­мі набыт­ка­мі ста­рос­ціч аршан­скі не змог. 20 кра­савіка наступ­на­га 1581 г. у Дзяр­эчыне Андр­эй Андр­эевіч Адзін­ц­э­віч скла­дае тэс­та­мент, у якім выказ­вае сваю апош­нюю волю, і просі­ць паха­ва­ць яго у той жа царкве, дзе паха­ва­ны яго баць­ка. Усю сваю маё­мас­ць ён пакі­дае маці 177. Не выклю­ча­на, што Андр­эй Адзін­ц­э­віч, пас­ля дасяг­нен­ня паў­на­лец­ця, пры­маў удзел у адной з ваен­ных экс­пе­ды­цый вой­скаў ВКЛ, які­мі так бага­та была гісто­рыя дру­гой пало­вы XVI ст., атры­маў цяж­кія пара­нен­ні, не сумяш­чаль­ныя з жыц­цём і памёр.

XII генерація от Рюрика

КН. ДАВЫД ДМИТ­РИ­Е­ВИЧ ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГ­РИ­НОВ­СКИЙ (1599)

Яшчэ 11 чэрве­ня 1599 г. склад­зе­на прад­шлюб­ная дамо­ва кня­зя Давы­да і яго маці Пала­неі Адзін­ц­э­ві­чаў з баць­ка­мі няве­сты, Даро­ты Пара­су­коў­ны 202. Павел Іва­навіч Пара­су­коў Вуг­лоўскі, пад­су­дак зем­скі Аршан­ска­га паве­та, пагад­зіў­ся з дова­да­мі буду­ча­га зяця і прызна­чыў вясел­ле на 20 верас­ня гэта­га ж года. Хут­ч­эй за ўсё маці няве­сты, пані Люд­мі­ла зыш­ла з гэта­га све­ту, бо на гэты час і сам пад­су­дак зем­скі аршан­скі шукаў для сябе нявесту.

КНЖ. АЛЕК­САНДРА ДМИТ­РИ­ЕВ­НА ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГ­РИ­НОВ­СКАЯ (* око­ло 1600, умер­ла в 9 июля 1622)

«З волі маці і вот­чы­ма», 29 чэрве­ня 1609 г. узя­ла шлюб з Паў­лам Рыго­раві­чам Уні­хоўскім, зямяні­нам Нава­га­род­ска­га ваявод­ства 203. У гэтым шлю­бе нарад­зіла­ся некаль­кі дзя­цей, сярод якіх асаб­лівую ўва­гу гісто­ры­каў пры­ця­г­вае асо­ба Героні­ма Уні­хоўска­га, вой­ска­га нава­га­род­ска­га. Аляк­сандра Адзін­ц­э­ві­чаў­на зыш­ла з гэта­га све­ту 15 каст­рыч­ніка 1622 г.

М., ПАВЕЛ ГРИ­ГО­РЬЕ­ВИЧ УНИХОВСКИЙ

КНЖ. МАРИ­НА [……] ОДИН­ЦЕ­ВИЧ БАГРИНОВСКАЯ

Ян Сасін Калечыц­кі памёр да 1609 г. а яго жон­ка яшчэ ў 1620 г. вяла судо­вую спра­ву з патом­ка­мі Андр­эя Заві­шы, было­га ваяво­ды мен­ска­га 204. Вера­год­на яна была апош­няй з Адзін­ц­э­ві­чаў, бо зга­д­ва­ец­ца пані Мары­на яшчэ і ў 1632 г.

М., ЯН САСІН КАЛЕЧЫЦКІ.

Інші персони

Один­це­вич N Семе­нов­на (ур.Дашковна) кнг. (1500?) ~к.Богд.Фед. Один­це­вич, Д:: Сем. ДАШКОВИЧ.

Один­це­вич Ана­ста­сия Михай­лов­на (ур.кнж.Сангушко) кнг. (1511,—1559) ~к.Сем.Богд. Один­цев­на ,1Д:Мих.Алдр. :Анна. КОПАК.

Один­це­вич Бог­дан Федо­ро­вич Один­це­вич кн. (1497,1528) посад.чел.?-Смоленск-у. ~N.Сем. Д:Сем.Григ. ДАШ­КО­ВИЧ ,1С:Фед.Анд. :Ксения.Анд. МЕЗЕЦКАЯ.

Один­це­вич Ека­те­ри­на кнг. (1490?,1500?) вотч. в Лит­ве ~к.Сем.Ив. Один­це­вич, Д:Сем.Ив.

IV. Скрипторій.

№ 1

Радас­лоўе кня­зёў Адзінцэвічаў

[арк. 1-а] Кня­зя Миха­и­ла чер­ни­гов­скии, его же заму­чил царь Батыи за вѣру хре­стьян­скую, и c ним заму­чил бояри­на его Хве­до­ра. A тот князь Миха­и­ло создал храм в Чер­ни­го­ве свя­то­го Спа­са, што и ныне­че сто­ит. A кня­зя Миха­и­лов сыно­вА, князь Юрьи, остал­ся и оста­вил отчи­ну свою пусто, и при­шол в Тарус, и в Тару­се гос­по­да­рыл и родил сынов пять: стар­ша­го зва­ли Оре­хва, a про­зви­ще ему было Все­во­лод, a дру­гии был сын Семен, a тре­тии Миха­и­ло, a чет­вер­тыи Иван, a пятыи Костян­тин. И роз­де­лил им после сво­е­го живо­та отчи­ну. Стар­шо­му, Все­во­ло­ду, Тару­су, Семе­ну Канинь, Миха­и­лу Мыша­гу, a Ива­ну Вол­ко­на, a Костян­ти­ну Обо­ле­не­скь. Все­во­ло­дов сын князь Андреи Шути­ха, a брат его был князь Дмит­реи. Кня­зя Ондре­евы дѣти, Шути­хи­ны: князь Олек­сан­дро, a дру­гии кня[зь]Б Иван слеп от поро­же­ня родил­ся, a тре­тии [князь]В [арк. 1-а адв.] Хве­дор, чет­вер­тыи князь Роман, пятыи князь Иван. A доч­ки были три: пер­вая Маря, дру­гая Окси­нья, a тре­тяя Овдо­тя. Была Коноп­ли­на баб­ка, кня­зя Хве­до­ро­ва мат­ка. A кня­зя Олек­сан­дров сынов князь Лев. A кня­зя Лво­ва сын князь Иван.
A кня­зя Хве­до­ро­вы дети Один­цо­вы да Окси­ни­ны: князь Дмит­реи, князь Иван, князь Бог­дан a князь Гри­го­реи. A кня­зя Бог­да­нов сын князь Семен, кня­зя Хве­до­ро­ва сына стар­ша­го. У кня­зя Ива­на, y его детеи было: князь Гри­го­реи a князь Васи­леи. У кня­зя Ива­но­ва бра­та, y кня­зя Дмит­рея сынов было чоты­ри a двѣ доч­ки: князь Васи­леи a князь Иван, князь Оре­хва a князь Андреи; a доч­ка была одна, княж­на Хвед[ка]…Г У кня­зя Гри­го­ря сын князь [И]ванД, и понял собе жону y кня­зя Андрея Соко­лен­ско­го… ичаЕ доч­ку. A князь Дмит­реи понял y кня­зя [арк. 2] Семе­на Воло­ди­мѣро­ви­ча сест­ру. A князь Бог­дан понял y пана Сен­ка Гри­го­ре­ви­ча доч­ку, a князь Иван понял ис Смо­лен­ска Плюс­ко­вых доч­ку. A y кня­зя Семе­на сын Андреи, a доч­ки две: одна Mapa, a дру­гаа Анна. A князь Семен собе понял жону [у] кня­зя Миха­и­ла Сен­дюш­ко­ви­ча доч­ку Наста­сю.

Нача кня­жи­ти Русь
Князь Иван Оди­нец при­е­хал з Немец; пода­ва­ны ему име­ня у-во Друц­ку. Кня­зя Ива­нов сын князь Миха­и­ло. У кня­зя Миха­и­ла был сын князь Ондреи. У кня­зя Андрея был сын князь Федор a к[нязь]Ё Алек[сандр]Ж. A y кня­зя Олек­сандра был сын князь Гри­го­реи. Тот [князь]З [арк. 2 адв.] Олек­сан­дро и з сыном сво­им поехал до вели­ко­го кня­зя мос­ков­ско­го слу­жи­ти, a отчиз­ну свою Репу­хо­во и села иншии оста­вил у-во Друц­ку. Тепер отчиз­ну его дръ­жит пан Или­нич. Сест­ра их рожо­ная пошла за кня­зя вели­ко­го Жик­ги­мон­та. Князь вели­кыи при­об­рѣл c нею сына Миха­и­луш­ка. То ест род наш. A кня­зя вели­ко­го Жик­ги­мон­та заби­ли Чер­торыз­ские, так вели­ко­го кня­зя сын Миха­и­луш­ко втек до Моск­вы, и там окорм­лен и вмер.
Ніж­эй іншым почыр­кам і іншым атра­ман­там: Воло­ди­мер. Спа­си, гос­по­ди, люди своя и бла­го­сло­ви досто­я­нию тво­е­му. Побѣ­ды даруи гос­по­да­ру нашему.

А Так в руко­пи­си Б Край листа истлел; здесь и далее бук­вы в квад­рат­ных скоб­ках добав­ле­ны редак­ци­ей В Край листа истлел Г Край листа истлел Д Край листа истлел Е Край листа истлел.Ж Край листа истлел З Край листа истлел И Край листа истлел

На л. 173 име­ет­ся запись пере­пис­чи­ка тако­го содер­жа­ния: «Как зае­ць рад избе­гал тене­та, так же вся­ки мистр раду­ет­ся, свое дел­цо искон­чав. Испи­сан сии лето­пи­се­ць в лето 7028, луна 17 индик­та, 9 октяб­ря, на паметь свя­то­го апо­сто­ла Фомы замыш­ле­ни­емь бла­го­вер­но­го и хри­сто­лю­би­во­го кня­зя Сими­о­на Ива­но­ви­ча Один­це­ви­ча его мило­сти на здо­ро­ве и щастье и на жизнь веч­ную, на отпу­ще­ние гре­хов. Боже мило­сти­выи, их мило­сти дай его мило­сти кня­ги­ни Ека­те­рине, их мило­сти чадомь руко­де­лье. Мно­го­греш­но­го раба божи­его Гри­го­рия Ива­но­ви­ча богу в честь и во сла­ву во векы. Аминь».

НОТАТКИ
  1. Кузь­мин, А. В. Опыт ком­мен­та­рия к актам Полоц­кой зем­ли вто­рой поло­ви­ны ХIII – нача­ла XV в. / А. В. Кузь­мин // Древ­няя Русь. Вопро­сы меди­е­ви­сти­ки. – 2007. – № 2 (28) (нача­ло). – С. 33–42; № 4 (30) (окон­ча­ние). – C. 50–68., 2007, № 4 (30), с. 65–66; Одно­ро­жен­ко, О. Русь­кі королівсь­кі, гос­по­дарсь­кі та князівсь­кі печат­ки ХІІІ–ХVI ст. / О. Одно­ро­жен­ко. – Хар­ків, 2009б., с. 74.[]
  2. Niesiecki, 1738, т. II, s. 87[]
  3. Энцы­кла­пе­дыя Вялі­кае Княст­ва Літоўс­кае — Том 1, 2007 г.[]
  4. Шалан­да, А. Невя­до­мыя гер­бы мен­скай шлях­ты ў ХVІ ст. / А. Шалан­да // Мінск і мін­чане : дзе­ся­ць ста­годдзяў гісто­рыі (да 940-годдзя гора­да) : мат­э­ры­я­лы Між­нар. навук.-практ. канф., Мінск, 7–9 верас. 2007 г. / рэд­кал.: А. Кава­ле­ня [і інш.]. – Мінск: Бела­рус­кая наву­ка, 2008. – С. 142–149 с. 146–147.[]
  5. Цітоў, А. Пячат­кі ста­ра­жыт­най Бела­русі: Нары­сы сфра­гі­сты­кі / А. Цітоў. – Мінск : Полы­мя, 1993., с. 57, № 1; Одно­ро­жен­ко, 2009б, с. 74, 229, № 95.[]
  6. Wolff, J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku / J. Wolff. – Warszawa, 1895., 1895, s. 286[]
  7. НИАБ в Грод­но, ф. 1160, оп. 1, д. 49, л. 1 (1527 г.), 13 (1532 г.).[]
  8. НИАБ в Грод­но, ф. 1160, оп. 1, д. 49, л. 47–47 об.[][]
  9. НИАБ в Грод­но, ф. 1160, оп. 1, д. 49, л. 47.[]
  10. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego : spisy / red. A. Rachuby, oprac. H. Lulewicz, A. Rachuba, P. P. Romаniuk ; współpr. A. Haratym, A. Macuk, J. Aniszczankа. – Warszawa: Wyd. DiG, 2009. – T. ІІ : Województwo Trockie XIV–XVIII wiek. t. II, s. 252.[]
  11. Одно­ро­жен­ко, О. Русь­кі королівсь­кі, гос­по­дарсь­кі та князівсь­кі печат­ки ХІІІ–ХVI ст. / О. Одно­ро­жен­ко. – Хар­ків, 2009б. с. 74, 230, № 96[]
  12. Górzyński, S. Herby szlachty polskiej / S. Górzyński, J. Kochanowski. – Warszawa, 1992., s. 163.[]
  13. Semkowicz, W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 / W. Semkowicz // Lituano-Slavica Posnaniensia. – Poznań, 1989. – Studia Histori- Studia Histori-Studia Histori-ca. – T. III. – S. 7–139., т. III, s. 102.[]
  14. Semkowicz, W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 / W. Semkowicz // Lituano-Slavica Posnaniensia. – Poznań, 1989. – Studia Histori- Studia Histori-Studia Historica. – T. III. – S. 7–139., т. III, s. 103–105; Mienicki, R. Stanisław Dowojno wojewoda Połocki / R. Mienicki // Ateneum Wileńslie. – 1937. – R. XII. – S. 404–481., r. XII, s. 409–410[]
  15. Mienicki, R. Stanisław Dowojno wojewoda Połocki / R. Mienicki // Ateneum Wileńslie. – 1937. – R. XII. – S. 404–481.XII, s. 410–411.[]
  16. Wolff, J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku / J. Wolff. – Warszawa, 1895., s. 208; Mienicki, R. Stanisław Dowojno wojewoda Połocki / R. Mienicki // Ateneum Wileńslie. – 1937. – R. XII. – S. 404–481. r. XII, s. 420.[]
  17. Mienicki, R. Stanisław Dowojno wojewoda Połocki / R. Mienicki // Ateneum Wileńslie. – 1937. – R. XII. – S. 404–481.r. XII, s. 410.[]
  18. Friedberg, M. Klejnoty Długoszowe. Krytycznie opracował i na nowo wydał z 9 rycinami w tekscie / M. Friedberg // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego. – Rok 1930. – Kraków, 1931. – T. X. s. 70.[]
  19. ПСРЛ, 1980, т. 35, прил. III, с. 283.[]
  20. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.280[]
  21. Kojałowicz, W. W. Herbarz rycerstwa W. X. Litewskiego tak zwany Compendium czyli o klejnotach albo herbach których familie stanu rycerskiego w prowincyach Wielkiego Xięstwa Litewskiego zażywają. Kraków, 1897., s.187[]
  22. Lietuvos Metrika. Kn. 3 (1440-1498): Užrašmu knyga 3. V., 1998., с.26[]
  23. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.258[][][]
  24. ПСРЛ, т. XXXV, с. 283.[]
  25. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s. 61[]
  26. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.62[]
  27. Нацы­я­наль­ны гіста­рыч­ны архіў Бела­русі ў Мен­ску (далей – НГАБ). КМФ 18, воп. 1, спр. 4, арк.25, 33[]
  28. W Wilnie, Czerwca 12 ind. 2 (1499, Z.6 str. 265–266[][][][]
  29. Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy … S. 203 – 207[]
  30. W Smoleńsku Sierpnia 7 ind . 12 (Z.8 k . 282 od., dr. A. Z. R. Il 63–64).[]
  31. Hołoszewo i Hołoszewo, dwie wsie na drodze z Drucka do Orszy, Krzywa na północo -wschód od Dracka, Szyjka zioło włości Bobrskiej powiatu Sienneńskiego (Lubawski 253).[][]
  32. W Krakowie 1510 Maja 5 ind. 13 (Z. 81. 346 odw ., dr. Arch. Sław . III 76 —77).[]
  33. Z. 1 i 2 str.64, bez daty.[][]
  34. W Gdańsku 1527 Czerwca 16 ind . 11 (Z. 14 d. 34 k . 12 ).[]
  35. Нацы­я­наль­ны гіста­рыч­ны архіў Бела­русі ў Мен­ску (далей – НГАБ). КМФ 18, воп. 1, спр. 4., арк.25, 33[]
  36. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.282[][]
  37. Нар­бут, А.Н. Гене­а­ло­гия Бело­рус­сии. Выпуск 2 (XVI-XVIII вв.). М., 1994., с. 95[][]
  38. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. T. II. Województwo Trockie XIV-XVIII wiek / pod red. Andrzeja Rachuby. Warszawa, 2009., № 1668, s.257[]
  39. Lipca 20nd 9 (1521, Z. 11 k . 62).[]
  40. 1524 r. Października 15 (Z. 12 k . 191).[]
  41. P. 1 k . 8.[]
  42. Акты, отно­ся­щи­е­ся к исто­рии Запад­ной Рос­сии, собран­ные и издан­ные Архео­гра­фи­че­ской комис­си­ею. Т.1. 1340-1506. СПб., 1846., № 145, с.168[]
  43. Lietuvos Metrika. Kn. 12 (1522-1529): Užrašmu knyga 12. V., 2001., № 414, л.340[]
  44. ЭГБ. У 6 т. Т.1. Мн., 1993., с.233[]
  45. Lietuvos Metrika. Kn. 11 (1518-1523): Įrašų kn. 11. V., 1997., № 87, р.102[]
  46. Lietuvos Metrika. Kn. 9 (1511-1518): Užrašmu knyga 9. V., 2003., № 599, p.331[]
  47. Boniecki A. Ор. сit., з. 215.[]
  48. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.281[][][]
  49. W Wilnie,Czerwca 12 ind. 2 (1499, Z.6 str. 265–266[]
  50. Z. 3 k. 10.[]
  51. Родо­вод Один­це­ви­чей.[]
  52. РИБ. СПб., 1910, т. XXVII, стб. 198.[]
  53. Там же, стб. 20. Селе­ния При­ха­бы суще­ству­ют в насто­я­щее вре­мя в Белы­нич­ском рай­оне Моги­лев­ской обл., а так­же в Расон­ском и Сен­нен­ском рай­о­нах Витеб­ской, обл. (Жуч­кевш В. А. Указ, соч., с, 309).[]
  54. РИБ, т. XXVII, стб. 211.[]
  55. Ar. Sł. JII 24 7[]
  56. Z.8 k. 440 od. 8.[]
  57. (НИАБ в Грод­но, ф. 1160, оп. 1, д. 49, л. 1 (1527 г.).[]
  58. Z. 27 k . 107 od.[]
  59. ) S. 34 k. 104.[]
  60. S. 33 k. 665[]
  61. 1556 Marca 21 (Rumiancow 119–120).[]
  62. 1569 Stycznia 26 (Tamże 120).[]
  63. 1560 Marca 1 (S. 12 k. 172).[]
  64. W Witebsku 1530 Lutego 20 (Z. 16 k . 58).[]
  65. РИБ. Т.20. Мет­ри­ка Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. СПб., 1903., № 477, с.1187-1188[]
  66. 1640 (S. 6 k. 186 od . i 8. 9 k . 162), 1642 (Z. 27 k. 137).[]
  67. Z. 27 k. 68 od .[]
  68. S. 18 k . 113 od.[]
  69. S. 22 k. 262 od. d. 247.[]
  70. A. J. Z. R. I 128.[]
  71. S. 22 d . 320.[]
  72. 1555 Grudnia 10 (S. 38 k. 164 ).[]
  73. 1556 Lutego 26 (S. 33 k . 565 ).[]
  74. НИАБ в Грод­но, ф. 1160, оп. 1, д. 49, л. 47].[]
  75. S. 34 k . 104.[]
  76. Нар­бут, А.Н. Гене­а­ло­гия Бело­рус­сии. Выпуск 2 (XVI-XVIII вв.). М., 1994., с.95[][][]
  77. Lietuvos Metrika. Kniga 8 (1499-1514): Užrašmu knyga 8. V., 1995., № 410, p.309[]
  78. Lietuvos Metrika. Kniga 8 (1499-1514): Užrašmu knyga 8. V., 1995., № 481, р.350[]
  79. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.283[][][][][]
  80. W Krakowie 1510 Maja 5 ind. 13 (Z. 81. 346 odw ., dr. Arch. Sław . III 76-77).[]
  81. W Gdańsku 1527 Czerwca 16 ind. 11 (Z. 14 d. 34 k. 12 ).[]
  82. W Lublinie 7014 Marca 10 ind. (1506, 2. 6 str. 503–504).[]
  83. Z. 8 k. 119[]
  84. Arch. Sław . III 24 z mylną datą 1492.[]
  85. Lietuvos Metrika. Kniga 8 (1499-1514): Užrašmu knyga 8. V., 1995, № 410, p.309[]
  86. Lietuvos Metrika. Kniga 8 (1499-1514): Užrašmu knyga 8. V., 1995, № 481, р.350[]
  87. Lietuvos Metrika. Kniga 8 (1499-1514): Užrašmu knyga 8. V., 1995, № 558, р.407[]
  88. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. T. II. Województwo Trockie XIV-XVIII wiek / pod red. Andrzeja Rachuby. Warszawa, 2009., № 1617, s.252[]
  89. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 239., л.87[]
  90. РИБ. Т.20. Мет­ри­ка Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. СПб., 1903., № 95, с.660[]
  91. Lietuvos Metrika. Kniga 8 (1499-1514): Užrašmu knyga 8. V., 1995., № 156, р.163[]
  92. РИБ. Т.20. Мет­ри­ка Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. СПб., 1903., № 132, с.172-173[]
  93. Lietuvos Metrika. Kn. 9 (1511-1518): Užrašmu knyga 9. V., 2003., № 245, р.190[]
  94. Lietuvos Metrika. Kn. 9 (1511-1518): Užrašmu knyga 9. V., 2003., № 583, р.324[]
  95. РИБ. Т.20. Мет­ри­ка Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. СПб., 1903., № 178, с.237[]
  96. РИБ. Т.20. Мет­ри­ка Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. СПб., 1903., № 137, с.788[]
  97. РИБ. Т.20. Мет­ри­ка Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. СПб., 1903., № 188, с.1509[]
  98. РИБ. Т.20. Мет­ри­ка Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. СПб., 1903., № 491, с.1515[]
  99. РИБ. Т.20. Мет­ри­ка Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. СПб., 1903., № 192, с.1517[]
  100. РИБ. Т.20. Мет­ри­ка Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. СПб., 1903., № 150[]
  101. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku: spisy. T.1. Województwo wileńskie XIV.XVIII wiek. Warszawa, 2004., № 440, s.118[]
  102. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, с.242., арк.136 адв.[]
  103. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 14, арк.362[]
  104. Lietuvos Metrika. Kn. 15 (1528-1538): Užrašmu knyga 15. V., 2002., № 147, р.185[]
  105. Lietuvos Metrika. Kn. 225 (1528-1547). 6-oji Teismų bylų knyga. V., 1995., № 28, р.41[]
  106. Lietuvos Metrika. Kn. 225 (1528-1547). 6-oji Teismų bylų knyga. V., 1995., № 60, р.56[]
  107. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. T. II. Województwo Trockie XIV-XVIII wiek / pod
    red. Andrzeja Rachuby. Warszawa, 2009., № 2333, s.336[]
  108. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. T. II. Województwo Trockie XIV-XVIII wiek / pod
    red. Andrzeja Rachuby. Warszawa, 2009., № 1616, s.252[]
  109. Акты, изда­ва­е­мые Вилен­скою комис­си­ею для раз­бо­ра древ­них актов. Т.6. Виль­но, 1872., с. 189[]
  110. Lietuvos Metrika. Kn. 225 (1528-1547). 6-oji Teismų bylų knyga. V., 1995., № 197, р.141[]
  111. Lietuvos Metrika. Kn. 229 (1540-1541). 10-oji Teismų bylų knyga. V., 2003., № 75, р.49[]
  112. Lietuvos Metrika. Kn. 229 (1540-1541). 10-oji Teismų bylų knyga. V., 2003., № 107, р.73[]
  113. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 237., арк.208 адв.[]
  114. Lietuvos Metrika. Kn. 229 (1540-1541). 10-oji Teismų bylų knyga. V., 2003., № 104, р.72[]
  115. Lietuvos Metrika. Kn. 229 (1540-1541). 10-oji Teismų bylų knyga. V., 2003., № 127, р.78[]
  116. Lietuvos Metrika. Kn. 229 (1540-1541). 10-oji Teismų bylų knyga. V., 2003., № 161, р.103; № 164, р.104; № 166, р.105; № 174, р.109[]
  117. Lietuvos Metrika. Kn. 229 (1540-1541). 10-oji Teismų bylų knyga. V., 2003., № 196, р.125[]
  118. Lietuvos Metrika. Kn. 229 (1540-1541). 10-oji Teismų bylų knyga. V., 2003., № 210, р.131[]
  119. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 256, № 7, арк.54[]
  120. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 237., арк.108 адв.[]
  121. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, с.242., арк. 136 адв.[]
  122. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku: spisy. T.1. Województwo wileńskie XIV.XVIII wiek. Warszawa, 2004., s.702[]
  123. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, с.242., арк.193 адв.[]
  124. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, с.242., арк.195 адв.[]
  125. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 239., арк.87[]
  126. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 256, арк.278[][]
  127. 1541 Września 20 (S. 12 d. 156 k . 149).[]
  128. 1541 Lipca 5 (Z. 27 k. 68 od.).[]
  129. 1559 Maja 4 (s. 36 k . 695 od.).[]
  130. 1558 Maja 6 (S. 35 k . 67).[][]
  131. 1573 Listopada 7 (Kopia z dokum. oryg.).[]
  132. Тысяч­ная кни­га 1550 г. и Дво­ро­вая тет­радь 50-х годов XVI в. М.; Л., 1950. С. 150, 164[]
  133. Раз­ряд­ная кни­га 1475–1598 гг. М., 1966. С. 228[]
  134. Раз­ряд­ная кни­га 1475–1605 гг. Т. 2. Ч. 2. М., 1982. С. 223; Раз­ряд­ная кни­га 1475–1598 гг. М., 1966. С. 228[]
  135. Ф. 1209. Оп. 1. Кн. 210. Л. 1070 об., 1104[]
  136. Акты слу­жи­лых зем­ле­вла­дель­цев XV–начала XVII в. Т. 3. М., 2002. № 91; Т. 4. М., 2008. № 135[]
  137. Архив СПб ИИРАН. Ф. 29. Оп. 1. Д. 8. № 1529. Л. 2199-2200[]
  138. Анто­нов А.В. Клин­ские акты XV–XVI века// Рус­ский дипло­ма­та­рий. Вып. 4. М., 1998. № 34[]
  139. Скрын­ни­ков Р.Г. Цар­ство тер­ро­ра. СПб., 1992. С. 496, 497, 544[]
  140. Раз­ряд­ная кни­га 1475–1598 гг. М., 1966. С. 121[]
  141. Тысяч­ная кни­га 1550 г. и Дво­ро­вая тет­радь 50-х годов XVI в. М.; Л., 1950. С. 70[]
  142. Архив СПб ИИРАН. Ф. 29. Оп. 1. № 1089. Л. 1214-1215[]
  143. Нар­бут, А.Н. Гене­а­ло­гия Бело­рус­сии. Выпуск 2 (XVI-XVIII вв.). М., 1994, с.95[]
  144. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 41., арк.96 адв., арк. 98 адв.[]
  145. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 131., арк.2[]
  146. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 237., арк.325 адв.[]
  147. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 240., арк.219 адв.[]
  148. НГАБ. КМФ-18, воп. 1,спр. 37, арк.104[]
  149. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 238., арк.438[]
  150. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 237., арк.342 адв.[]
  151. ЭГБ. У 6 т. Т. 3. Мн., 1996., с.413[]
  152. Lietuvos Metrika. Kn. 229 (1540-1541). 10-oji Teismų bylų knyga. V., 2003., № 250, p.158[]
  153. Lietuvos Metrika. Kn. 230 (1542m.). 11-oji Teismų bylų knyga. V., 2001., № 44, р.50-52[][]
  154. Lietuvos Metrika. Kn. 12 (1522-1529): Užrašmu knyga 12. V., 2001., № 613, р.472[]
  155. НГАБ у Мін­ску. КМФ 18, воп. 1, спр. 235., арк.61 адв.[]
  156. Lietuvos Metrika. Kn. 229 (1540-1541). 10-oji Teismų bylų knyga. V., 2003., № 250, р.158[]
  157. Lietuvos Metrika. Kn. 229 (1540-1541). 10-oji Teismų bylų knyga. V., 2003., № 252, р.160[]
  158. НГАБ у Мін­ску. КМФ-18, воп. 1, спр. 233., арк. 103[]
  159. НГАБ у Мін­ску. КМФ-18, воп. 1, спр. 233, арк.103[]
  160. Нар­бут, А.Н. Гене­а­ло­гия Бело­рус­сии. Выпуск 2 (XVI-XVIII вв.). М., 1994., с. 75[]
  161. Нар­бут, А.Н. Гене­а­ло­гия Бело­рус­сии. Выпуск 2 (XVI-XVIII вв.). М., 1994., с.75, 111[]
  162. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.284[][][]
  163. НГАБ у Мін­ску. КМФ 18, воп. 1, спр. 233, арк.124[]
  164. НГАБ у Мін­ску. КМФ 18, воп. 1, спр. 235, арк.62 адв.[]
  165. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 237., арк. 330[]
  166. Lietuvos Metrika. Kn. 564 (1553-1567): Viešujų reikalų knyga 7. V., 1996., № 72, р.80[]
  167. Lietuvos Metrika. Kn. 564 (1553-1567): Viešujų reikalų knyga 7. V., 1996., № 87, р.95[]
  168. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 255., арк.345[]
  169. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.256[]
  170. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.284, 286, 287[]
  171. Нар­бут, А.Н. Гене­а­ло­гия Бело­рус­сии. Выпуск 2 (XVI-XVIII вв.). М., 1994., с.96[]
  172. НГАБ у Мін­ску. КМФ 18, воп. 1, спр. 266, арк.131 адв.[]
  173. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.285[][]
  174. РИБ. Т. 33. Мет­ри­ка Вели­ко­го кня­же­ства Литов­ско­го. Кн. пуб­лич­ных дел 1. СПб., 1915., с.459[]
  175. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s. 285[]
  176. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku: spisy. T.1. Województwo wileńskie XIV.XVIII wiek. Warszawa, 2004., № 2792, s.386[]
  177. НГАБ. Ф. 1785, воп. 1, спр. 6., арк.244 адв.[][][]
  178. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku: spisy. T.1. Województwo wileńskie XIV.XVIII wiek. Warszawa, 2004., № 1988, s.297[]
  179. Мет­ры­ка Вяліка­га княст­ва Літоўска­га. Кні­га № 28 (1522-1552). Кні­га запі­саў 28. Менск, 2000., № 123, с.97[]
  180. Wolff, J. Kniaziowie Litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895, s.181[]
  181. НГАБ. КМФ-18, воп. 1, спр. 239., арк.120[]
  182. НГАБ. Ф. 1785, воп. 1, спр. 12, арк.274-275[]
  183. НГАБ. Ф. 1785, воп. 1, спр. 9, арк.252-253[]
  184. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku: spisy. T.1. Województwo wileńskie XIV.XVIII wiek. Warszawa, 2004., № 1984, s.297[]
  185. НГАБ, кмф 18, воп. 1, с. 252., л.164 зв.[][]
  186. 1595 Lutego 28 (8.63 k . 445).[]
  187. Papiery Polubińskich., Sіgn. 132, s. 79.[]
  188. НГАБ, ф 1727, воп. 1, с. 1., л. 7[]
  189. НГАБ, ф 1727, воп. 1, с. 1., лл. 155-156 зв.[]
  190. НГАБ. КМф 18, воп. 1, с. 85, л. 134.[]
  191. НГАБ., КМФ 18, воп. 1, с. 89., л. 280 зв.[]
  192. НГАБ, кмф 18, воп. 1, с., л. 307[]
  193. Дзён­нік Уні­хоўскіх., лл. 332-339[]
  194. 1559 Maja 4 (s. 36) k . 695 od.).[][]
  195. НГАБ , ф 1727, воп. 1, с. 1., л. 73 зв.[]
  196. Анто­нов А.В. Поруч­ные запи­си 1527–1571 годов // Рус­ский дипло­ма­та­рий. Вып. 10. М., 2004. С. 58[][]
  197. Ста­ни­слав­ский А.Л. Тру­ды по исто­рии госу­да­ре­ва дво­ра в Рос­сии XVI–XVII веков. М., 2004. С. 221, 262[]
  198. РГА­ДА. Ф. 1209. Столб­цы по Нов­го­ро­ду, № 1556/43280. Д. 9. Л. 136. Спи­сок 1596 г.[]
  199. РГА­ДА Ф. 1209. Оп. 1. Кн. 209. Л. 169[]
  200. РГА­ДА. Ф. 1209. Оп. 1. Кн. 11320. Л. 797 об.-805 об.[]
  201. Лисей­цев Д.В. При­каз­ная систе­ма Мос­ков­ско­го госу­дар­ства в эпо­ху Сму­ты. М.; Тула, 2009. С. 194; АСЗ. T. II. № 213, 214. С. 197, 198; № 495. С. 424–425; Т. III. № 14. С. 13; № 189. С. 158; № 190. С. 159; T. IV. № 135. С. 99; РК 1475–1605. Т. II. Ч. II. С. 410, 425; Т. III. Ч. II. С. 61; T. IV. Ч. I. С. 29, 114, 134; Пав­лов A.П. Указ. соч. С. 138; Ста­ни­слав­ский A.Л. Указ. соч. С. 221, 262.[]
  202. Сліж Н. ІІ., л. 152[]
  203. Дзён­нік Уні­хоўскіх, лл. 332-339.[]
  204. НГАБ, ф 1727, воп. 1, с. 2., л. 1222[]