Друцкие–Горские, Дудаковские, Бурневские
Рис 1. Герб Друц­ких-Гор­ских 1642 г.

ДРУЦ­КИЕ-ГОР­СКИЕ, ДУДА­КОВ­СКИЕ и БУР­НЕВ­СКИЕ1 – кня­же­ский род гер­ба Друцк, ветвь кня­зей Друц­ких, полу­чив­ших про­зва­ние Гор­ских по име­нию Горы в Оршан­сом пове­те. Родо­на­чаль­ни­ком обыч­но счи­та­ет­ся Васи­лий Ива­но­вич, сын Ива­на Семе­но­ви­ча Путя­ты. Дети Ива­на Дуды назы­ва­лись кня­зья­ми Дуда­ков­ски­ми по име­нию Дуда­ко­ви­чи так­же в Оршан­сом пове­те. Гри­го­рий Фёдо­ро­вич и его сыно­вья назы­ва­лись кня­зья­ми Бур­нев­ски­ми по име­нию Бур­не­во.

В 1778 г. в свя­зи с тем, что со смер­тью Миха­и­ла-Анто­ния, род кня­зей Друц­ких-Гор­ских угас, король Поль­ши Ста­ни­слав-Август пере­дал его име­ние Сту­ко­ви­чи в Мин­ском повя­те Игна­тию Ива­нов­ско­му. Тем не менее в 1825 г. Иосиф, кав­каз­ский вице-губер­на­тор, назы­вав­ший­ся кня­зем Друц­ким-Гор­ским и гра­фом на Мыже и Пре­слав­ле подал про­ше­ние о при­зна­нии кня­же­ско­го и граф­ско­го титу­лов и о вне­се­нии потом­ков это­го рода и, в част­но­сти, потом­ков Геро­ни­ма в родо­слов­ную кни­гу Витеб­ской губ. Они были вне­се­ны в 5 часть в 1825 г. Одна­ко под­лин­ность пред­став­лен­ных доку­мен­тов не под­твер­ди­лась и про­ше­ние не было утвер­жде­но Пра­ви­тель­ству­ю­щим Сена­том.

Іко­ле­но Рюрик, князь Нов­го­род­ский
II коле­но Игорь Рюри­ко­вич, вели­кий князь Киев­ский +945
III коле­но Свя­то­слав I Иго­ре­вич, вели­кий Киев­ский 942-972
IV коле­но Вла­ди­мир I, вели­кий князь Киев­ский +1015
V коле­но ?
VI коле­но ?
VII коле­но ?
VIII коле­но ?
IX коле­но ?
X коле­но ?
XI коле­но ?
XII коле­но Дани­ло
XIII коле­но Миха­ил, князь Друц­кой
XIV коле­но Семен Михай­ло­вич, князь Друц­кой
XV коле­но Дмит­рий [Михайлович?Семенович], князь Друц­кой
XVI коле­но Семен Дмит­ри­е­вич, князь Друц­кой
XVII коле­но Иван Семе­но­вич Млад­ший Путя­та Друц­кий

XVIII коле­но

1. князь Васи­лий Ива­но­вич Путя­тич Друц­кий (ок.1440-до 1496)

князь Гор­ский
Звест­кі аб феадаль­ных сяд­зі­бах (“два­рах”) кня­зёў Друц­кіх ста­но­вяц­ца маса­вы­мі ў 16 ста­годдзі, калі іх род ужо моц­на раз­галі­на­ваў­ся, а част­ка маёнт­каў перай­ш­ла да іншых родаў. Аднак на пад­ста­ве гэтых зве­стак мож­на больш-менш даклад­на вызна­чы­ць склад вот­чын рода­па­чы­наль­нікаў. Най­больш поў­ныя звест­кі тычац­ца зем­леўла­дан­ня нашчад­каў Іва­на Пуця­ты – кня­зёў Гор­скіх і Шышаўскіх (Тала­чын­скіх). Яны група­валі­ся ў трох абша­рах – непа­ср­эд­на ў ваколі­цах Друц­ка (Тала­чын, Дуда­ко­вічы, Бур­неўка, Гар­ба­чо­ва, Ара­ва, Рад­ча, Ста­ра­сел­ле, Лагоўш­чы­на і інш.), за Дня­пром — у вяр­хоўях рэк Проні і Басі (Басея, Горы, Гор­кі, Шыша­ва, Чуры­ла­ва, Юрка­ва) [46], а так­са­ма на левым бера­зе Бяр­эзі­ны (Зар­эм­цы, Белі­ча­ны, Чар­невічы). Апош­ні з гэтых абша­раў (на тэры­то­рыі сучас­на­га Чэрвень­ска­га раё­на) у 1505 г. быў завеш­ча­ны сынам Іва­на Пуця­ты Дзміт­ры­ем, які не меў нашчад­каў, адна­му з буй­ней­шых пра­васлаў­ных цэн­траў ВКЛ – Кіе­ва-Пяч­эрска­му мана­сты­ру.

XIX коле­но

2/1. князь Иван Васи­лье­вич Дуда Гор­ский (ок.1470-1515)

Іван (стар­эй­шы), Алель­ка, Дзміт­ры і Міхаіл, якія суд­зілі­ся ў 1496 г. з Даб­ра­го­стам Нар­бу­то­ві­чам,
В 1497 г. род­ныя бра­ты: Алель­ка, Міхал, Іван Дуда і Дзміт­ры Васі­лья­вічы Гор­скія паклікалі ў палю­боў­ны суд сма­лен­ска­га мітра­паліта Іосі­фа. Няла­ды ўзніклі з-за пры­на­леж­на­сці чуры­лаўскіх зем­ляў “на Гарах”. Аляк­сандр Казі­міравіч, поль­скі кароль і вялікі князь літоўскі, пацверд­зіў пра­вы Іосі­фа на гэтыя зем­лі, няг­лед­зячы на тое, што на іх выка­за­лі сур’ёзныя прэт­эн­зіі Гор­скія, ліча­чы іх сваі­мі “атчыз­ны­мі”, атры­ма­ны­мі ад баць­кі, Васі­ля Іва­наві­ча Пуця­ты­ча. Сма­лен­скі мітра­паліт пас­кард­зіў­ся кара­лю на дзе­ян­ні бра­тоў, якія “не далі ўла­ды­цы зем­лі і вялікія кры­ў­ды яму чыня­ць”. Гор­скія ўзя­лі “з сва­ей рукі суддзя­мі намес­ніка сма­лен­ска­га Юрыя Гля­бо­ві­ча і кня­зёў Дзміт­рыя і Баг­да­на Адзін­ц­э­ві­чаў”. Мітра­паліт Іосіф запрасіў пры­ня­ць удзел у выра­ш­эн­ні спра­вы вопыт­ных і добра веда­ю­чых сут­на­сць спра­вы асо­баў: Даб­ра­го­ста Нар­бу­таві­ча, сма­лен­ска­га аколь­ні­ча­га, кня­зя Кан­стан­ці­на Гла­зы­ні­ча, сма­лен­ска­га аколь­ні­ча­га, Кан­стан­ці­на Кро­шын­ска­га, сма­лен­ска­га скарб­на­га, і Васі­ля Пол­це­ва, сма­лен­ска­га каню­ша­га. Суддзі пра­вя­лі межа­ванне зем­ляў мітра­паліта Іосі­фа і Гор­скіх і, пас­ля ста­ран­на­га вывуч­эн­ня гісто­рыі пытан­ня, пры­суд­зілі спр­эч­ныя зем­лі сма­ленска­му мітра­паліту.

ж1: N;

ж2: Ана­ста­сия. Ігу­мен­ня Прсв. Бага­ро­дзі­цы (Пра­чы­с­цен­ско­го) мона­сты­ря , пры­вілей кара­ля і вяліка­га кня­зя Жыгі­мон­та І Ста­ро­га Настас­сі Гор­скай на пра­ва заня­ць паса­ду полац­кай ігу­мен­ні быў выдад­зе­ны 17 чэрве­ня 1533 г., яшчэ пры жыц­ці яе папяр­эд­ні­цы – ігу­мен­ні Ана­стасіі (Калені­каві­чо­вай).2

3/1. князь Олель­ко Васи­лье­вич Гор­ский (?-п.1500)

4/1. князь Дмит­рий Васи­лье­вич Гор­ский (?-п.1500)

кн. Гор­ский.
Зга­да­ны як памер­лы ў мас­коўскім палоне, на што спа­сы­ла­ец­ца і Ю.Вольф. Павод­ле таго ж – Дзміт­ры быў сынам кня­зя Васі­ля Іва­наві­ча Пуця­ты­ча і N. Нарад­зіў­ся, лічым, не паз­ней за 1481 г. У 1495 г. быў свед­кам пры запі­се кня­зем Фёда­ра Фёда­раві­ча Друц­ка­га-Сакалін­ска­га Кана­плі. У 1496 г. разам з бра­та­мі Іва­нам і Алель­кам суд­зіў­ся з Даб­ра­го­стам Нар­бу­таві­чам з-за вало­дан­ня част­ка­мі ў маёнт­ках Гар­ба­ч­э­ве і Нава­сёл­ках. У 1497–1499 г. усе бра­ты – Іван, Алель­ка, Дзміт­ры і Міхаіл Васі­льевічы – суд­зілі­ся са сма­лен­скім ула­ды­кам Іосі­фам па спр­эч­ках у маёнт­ках Чуры­лавічы і Горы. У 1499 г. Дзміт­ры быў дзель­чым суддзёй паміж кня­зя­мі Тру­бяц­кі­мі. Мяр­ку­ем, што Дзміт­ры
тра­піў у палон пас­ля Вяд­ро­шы і, вера­год­на, памёр у Мас­кве, бо зве­стак аб яго вяр­тан­ні ў ВКЛ не адшу­ка­на. З жон­кай Васілі­сай N (Ю.Вольф пра яе не ведаў, яе імя бач­на са скар­гі Юрыя Шыш­эўска­га ў 1510 г.) меў сына Фёда­ра і дач­ку Мары­ну (заму­жам за Фёда­рам Пад­бі­пя­там).3 Шлюб Дзміт­рыя і нара­дж­энне яго дзя­цей адна­знач­на адбы­лі­ся да лета 1500 г.

Жена: Васи­ли­са ….

5/1. князь Миха­ил Васи­лье­вич Гор­ский (?-п.1500)

XX коле­но

6/2. княж­на Мари­на Ива­нов­на Дуда­ков­ская Гор­ская

10/5. князь Вла­ди­мир Ива­но­вич Дуда­ков­ский Гор­ский (*ок.1490-1545)

кн. Дуда­ков­ский.
кры­ні­цы. Маем іх у 8-й кні­зе запі­саў Мет­ры­кі ВКЛ, і гэта спі­сы «бая­раў» (і не толь­кі бая­раў), якія былі ў палоне ў Мас­кве. Пер­шы спіс дата­ва­ны 15 мая, індыкт 12 (1509 г.) і назы­ва­ец­ца: «В Кра­ко­ве дава­но жол­не­ром на Киев», а далей: «Бояромъ, тымъ кото­рыи на Москве седели»145. адпра­ве за 1509 г. зга­д­ва­ец­ца князь Валод­ка Іва­навіч. Яго про­звіш­ча не ўка­за­нае, але гэта несум­нен­на князь Друц­кі-Гор­скі. Ён сын Іва­на Васі­льеві­ча Друц­ка­га-Гор­ска­га (больш вядо­ма­га як Іван Дуда, засна­валь­нік Дуда­ко­віц­кай лініі) і N. Ю.Вольф не адшу­каў пра Валод­ку нія­кіх зве­стак раней за 1515 г., калі той быў назва­ны намес­ні­кам ашмянскім149. Пры­сут­на­сць Валод­кі ў зга­да­най адпра­ве (з улі­кам адсут­на­сці яго ж у раней­шых кры­ні­цах) даз­ва­ляе нам выка­за­ць мер­ка­ванне, што Валод­ка Іва­навіч разам з іншы­мі кня­зя­мі Друц­кі­мі і сваім род­ным дзяд­зь­кам Дзміт­ры­ем Васі­льеві­чам выправіў­ся на Вяд­ро­шу і потым сяд­зеў у палоне ў Мас­кве.

У 1515 р. наміс­ник оршансь­кий. На пачат­ку 16 ста­годдзя пача­ла­ся дзей­на­сць сама­га прык­мет­на­га з уну­каў Васі­ля Пуця­ці­ча – Улад­зі­мі­ра Іва­наві­ча Гор­ска­га. Ён нарад­зіў­ся каля 1490 г. і быў жана­ты са сва­ёй адда­ле­най рад­нёй – кня­зёў­най Дан­мітрай, адной з дачок Андр­эя Прых­аб­ска­га. Праз гэты шлюб ён набыў част­ку вот­чын згаслай галі­ны кня­зёў Прых­аб­скіх. У 1515 г. Улад­зі­мір атры­маў тую ж паса­ду, якую раней зай­маў яго цес­ць – намес­ніка ашмян­ска­га. На ёй ён пры­га­д­ва­ец­ца так­са­ма ў 1520 г. Памёр ён у 1545 г.

ж: Мари­на-Дони­мит­ра (?-п.1549), дочь кн. Андрея Кон­стан­ти­но­ви­ча Друц­ко­го-При­хаб­ско­го.
145. Lietuvos Metrika. Knyga Nr. 8 (1499–1514). Užrašzymų knyga 8. P. 413–415.
149 Lietuvos Metrika. Knyga Nr. 8 (1499–1514). Užrašzymų knyga 8. P. 415; Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca XIV wieku. S. 136, 137.

11/5. князь Фёдор Ива­но­вич Дуда­ков­ский (?-1530)

кн. Дуда­ков­ский
в 1524 г. князь Васи­лий Полу­бин­ский, на тот момент вла­де­лец Круг­ло­го, судил­ся с вла­дель­цем сосед­не­го име­ния Дуда­ко­ви­чи Фёдо­ром Ива­но­ви­чем Дуда­ков­ским за оби­ды, кото­рые он нанёс Круг­лян­ским под­дан­ным кня­зя Полу­бин­ско­го.

ж: Доб­рух­на, дочь кн. Мат­вея Ники­ти­ча Мики­ти­ни­ча-Ряпо­лов­ско­го.

12/5. князь Иван Ива­но­вич Дуда­ков­ский

Част­ку спад­чы­ны кня­зёў Крас­ных атры­малі праў­нукі Іва­на Пуця­ты – князі Гор­скія і Васіль Тала­чын­скі. У 1541 Іван Іва­навіч Гор­скі папра­каў свай­го стры­еч­на­га бра­та Фёда­ра Дзміт­ры­еві­ча Гор­ска­га ў тым, што той не пры­мае ўдзе­лу ў пра­ц­э­се з кня­зем Тала­чын­скім за спад­чы­ну Іва­на Крас­на­га.
кн. Дуда­ков­ский

13/5. княж­на Авдо­тья Ива­нов­на Дуда­ков­ская

Улад­зі­мір (каля 1490—1545) быу намес­ні­кам ашмян­скім (1515—20). Ён, яго бра­ты Фёдар (каля 1500—30) і Іван (каля 1500—пасля 1551) не мелі дзя­цей, спад­чы­на іх адыш­ла да сяст­ры Аудоц­ці (каля 1500—58), уда­вы Б. М.Храптовіча.тры сыны кня­зя Іва­на Гор­ска­га памер­лі ў пер­шай пало­ве XVI ст. без нашчад­каў. Спад­чын­ні­цай іх ула­дан­няў (у тым ліку і част­кі Гор­скай волас­ці з Чуры­лаві­ча­мі) ста­ла адзі­ная сяст­ра Аўдоц­ця — жон­ка пана Хра­б­то­ві­ча. Пас­ля яе смер­ці маён­так пад­ля­гаў роў­на­му пад­зе­лу паміж яе сынам і дач­кой у якас­ці «мацярын­ска­га». На прак­ты­цы, аднак, дач­ка Аўдоц­ці Баг­да­на са сваім мужам Ані­ке­ем Гар­на­ста­ем выку­пілі ў яе бра­та Пят­ра Хра­б­то­ві­ча яго долю маёнт­ка, аб’яднаўшы яе такім чынам са сва­ёй доляй.4

м: Бог­дан Мар­ти­но­вич Хреб­то­вич
Дети: Петр, Бог­да­на (за Ани­ке­ем Гор­но­ста­ем).

14/5. княж­на Мари­на Ива­нов­на Дуда­ков­ская
кнж. (1520?) помещ. 1Д:Ив.Вас. ДУДА. ГОР­СКИЙ.

15/6. князь Фёдор Дмит­ри­е­вич (о.1480-о.1540)

кн. Гор­ский, ад маёнт­ка Бур­не­ука пад Друц­кам назы­вай­ся кн. Бур­не­ускім. Вало­дау так­са­ма маёнт­кам Ара­ва, быужа­на­ты з далё­кай сва­яч­кай кня­зёу­най Ган­най Андр­эе­у­най Друц­кай-Прых­аб­скай.
Фёдар Дзміт­ры­евіч так­са­ма меў сяст­ру, але, паколь­кі ў яго засталі­ся два сыны, маён­так ады­шоў у спад­чы­ну да іх, сяст­ра ж атры­ма­ла гра­шо­вы пасаг. Пры пад­зе­ле паміж сына­мі Фёда­ра доля ў Горах цал­кам адыш­ла да малод­ша­га, Абра­га­ма. Яго брат Рыгор атры­маў на кошт сва­ёй долі іншыя маёнт­кі.
Под­твер­жде­ние запи­сан­но­го кня­зем Федо­ром Гор­ским на цер­ковь Св. Нико­лая в Орше еже­год­но­го взно­са трех пудов меда, сде­лан­ное доче­рью его Алек­сан­дрой, быв­шей в заму­же­стве за Львом Ив. Рос­ким [руко­пись] : спи­сок. — [Б. м.], 1522.

ж: Анна(?-ок.1543),дочь кн. Андрея Кон­стан­ти­но­ви­ча Друц­ко­го-При­хаб­ско­го.

16/6. княж­на Мария Дмит­ри­ев­на

м: Федор Михай­ло­вич Под­би­пя­та.

8/4. князь Фёдор Михай­ло­вич Гор­ский (1528)

XXII коле­но

17/14. князь Гри­го­рий Федо­ро­вич Бур­нев­ский (?-1560)

кн. Бур­нев­ский сын Федо­ра Дмит­ри­е­ви­ча, Рыгор (каля 1510—60), сын Фёда­ра; засна­валь­нік аліньї роду Д.-Г. Ула­даль­нік Бур­не­укі і част­кі маёнт­кау Ара­ва і Горы. Праз шлюб з кня­зёу­най Тамілай Баг­да­на­у­най Заслау­с­кай набыу Лошы­цу пад Менскам. Меу сыноу Пят­ра, Фёда­ра, Ста­фа­на і Яна.

Князь Гри­го­рий Друц­кий-Гор­ский вла­дел име­ни­ем Бур­нев­ка в 10 кило­мет­рах от Друц­ка, а после женить­бы стал вла­дель­цем доста­точ­но боль­шо­го коли­че­ства земель в Мин­ске и его окрест­но­стях. Пло­ды это­го вла­де­ния жите­ли Мин­ска могут уви­деть и по сей день! Так древ­ней­ший из сохра­нив­ших­ся мин­ских пра­во­слав­ных хра­мов – Пет­ро­пав­лов­ский собор на Неми­ге – был постро­ен на зем­ле кня­зей Заслав­ских, отдан­ных в при­дан­ное Гри­го­рию Друц­ко­му-Гор­ско­му. А пере­да­ла их в 1613 году пра­во­слав­ной общине горо­да Мин­ска, в свою оче­редь, его дочь Авдо­тья Гри­го­рьев­на Друц­кая-Гор­ская (в заму­же­стве Стет­ке­вич).

~ ж: Томи­ла (?-1560), дочь кня­зя Бог­да­на Ива­но­ви­ча Заслав­ско­го. Кры­штоф Стэц­кевіч паход­зіў з вель­мі ўплы­во­ва­га ў ВКЛ роду, які выка­ры­стоў­ваў герб Кас­це­ша. Пач­а­так замож­на­сці Стэц­кеві­чаў ідзе ад пад­скар­бія двор­на­га Жыгі­мон­та І – Іва­на Андр­эяві­ча. Сын Іва­на Віль­гельм Стэц­кевіч, мар­ша­лак Браслаўскі, ста­рас­та Кокен­гаўз­скі, кара­леўскі рот­містр, з-за маёнт­ка Завер­жа ў Браслаўскім паве­це мена­ва­ны Завер­скім, усту­піў у дру­гі шлюб з адной са шмат­лікіх дачок Рыго­ра Друц­ка­га Гор­ска­га Бур­неўска­га і Тамі­лы Заслаўс­кай – пані Аўдоц­цяй Друц­кай Гор­скай. У сям’і кня­зя Рыго­ра Бур­неўска­га нарад­зіла­ся дзе­вя­ць дзя­цей, з іх толь­кі дачок было пяць, і нівод­зін з нашчад­каў Рыго­ра і Тамі­лы Гор­скіх не застаў­ся без добра­га паса­гу. Нас ціка­вя­ць толь­кі тры асо­бы з гэтай вялі­кай сям’і: сын Пётр, дач­ка Раі­на і адна з самых малод­шых дачок Рыго­ра і Тамі­лы Друц­кіх Гор­скіх – Аўдоц­ця. Яны пад­зя­лілі паміж сабой вялікія абша­ры зямель, што некалі нале­жалі Заслаўскім – баць­кам пані Тамі­лы Гор­скай. У гэтай сям’і нарад­зілі­ся толь­кі чаты­ры дач­кі. Аднак у сувязі з тым, што толь­кі ў Тамі­лы нарад­зілі­ся дзе­ці, спад­чы­на яе бес­патом­ных сяс­цёр спа­ла на яе. Усе гэтыя зем­лі раз­меш­ча­ны на поўд­зень ад Мен­ска. Па сён­няш­нім часе яны абме­жа­ва­ны: з захаду – чыгун­кай на Брэст, з ухо­ду – аўта­ма­біль­най даро­гай на Магілёў. Лошы­ца, Міха­навічы, Мачуліш­чы з Каляд­зі­ча­мі і Новым Два­ром тра­пілі да адна­го з стар­эй­шых сыноў Гор­скіх – Пят­ра, які ўсту­піў у шлюб з Пала­не­яй Валад­ко­ві­чаў­най. Зем­лі вакол Сама­хва­лавіч і Стаў­бу­но­віч, атры­ма­ла Раі­на, пашлю­біў­шая баць­ку Пала­неі – Мар­ці­на Валад­ко­ві­ча, суддзю зем­ска­га Мен­ска­га. Нар­эш­це, самую заход­нюю част­ку былых вало­дан­няў кня­зёў Заслаўскіх, а потым і Гор­скіх атры­ма­ла ў якас­ці паса­гу Аўдоц­ця Баг­да­на­вая Іва­наві­ча­вая Стэц­кеві­ча­вая, мар­шал­ко­вая Браслаўская.
У Баг­да­на і Аўдоц­ці Стэц­кеві­чаў нарад­зілі­ся: дач­ка Мары­на, пай­шоў­шая за Луком­ска­га, і Віль­гельм, так­са­ма як і баць­ка, пра­фесій­ны ваяр.

18/14. князь Абрам Федо­ро­вич (*о.1520-1570)

сын Фёда­ра; засна­валь­нік асоб­най галіньї роду Д.-Г. Вало­дау част­кай маёнт­кау Горы і Ара­ва, якую яго уда­ва затым адда­ла у заклад Баг­да­нуДруц­ка­му-Саколінс­ка­му. Фёдар Дзміт­ры­евіч так­са­ма меў сяст­ру, але, паколь­кі ў яго засталі­ся два сыны, маён­так ады­шоў у спад­чы­ну да іх, сяст­ра ж атры­ма­ла гра­шо­вы пасаг. Пры пад­зе­ле паміж сына­мі Фёда­ра доля ў Горах цал­кам адыш­ла да малод­ша­га, Абра­га­ма. Яго брат Рыгор атры­маў на кошт сва­ёй долі іншыя маёнт­кі.

~ ж: Васи­ли­са, дочь кня­зя Юрия Тимо­фе­е­ви­ча Мосаль­ско­го († до 1571) (~ Мико­ла Єрмо­лич, ~ князь Абрам Федо­ро­вич Дру­ць­кий-Горсь­кий, ~ Ян Воло­се­ць­кий).
[Князі Масальсь­кі. Доку­мен­ти і матеріа­ли XVI ст. Випуск І /Упор. А. Ола­ну­ца, Д. Ващук. – К., 2007. – С. 142–143. Полі­щук В. Князі Масальсь­кі на Волині у XVI ст. за доку­мен­та­ми істо­рич­но­го архіву Лит­ви. – К., 2007. – С. 42.]

19/14. княж­на Алек­сандра Федо­ров­на

1567 — У попі­се пры­га­д­ва­юц­ца так­са­ма маёнт­кі, якія на той момант ужо вый­шлі з рук кня­зёў Друц­кіх. Так, кня­зёў­на Аляк­сандра Фёда­раў­на Гор­ская, жон­ка Льва Роска­га, выстаў­ля­ла са сваіх мацярын­скіх маёнт­каў Оба­ля, Мош­ка­ва і Сяль­ца (спад­чы­ны кня­зёў Прых­аб­скіх) 3 кон­нікаў, а саўла­даль­нік гэтай спад­чы­ны Станіслаў Гам­шэй спас­лаў­ся на тое, што яго маён­так Прых­а­бы быў спу­сто­ша­ны. przeżyła swego męża7. Nie była to jego pierwsza żona, gdyż wcześniej poślubił wdowę po Wasylu Misuniczu, która była siostrą biskupa żmudzkiego Mikołaja Wieżgajłowicza.

~ м: Лев Ива­но­вич Рос­кий.

J. Wolff, Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku, Warszawa 1895, s. 139

XXIII коле­но

20/17. княж­на Анна Гри­го­рьев­на

м: Лаврин Ратом­ский.

21/17. княж­на Бог­да­на Гри­го­рьев­на

м1: N Есь­ман;

м2: кн. Геро­ним Жижем­ский

22.17. князь Пётр Гри­го­рье­вич Бур­нев­ский Гор­ский (?-1582)

Opiekę nad dzieci brata Abrahama, Hrehorego: Jan, Stefan, Fedor, Piotr i cztery córki. (od 1561 roku) sprawował najpierw Hieronim Aleksandrowicz Chodkiewicz — kalwinista, a następnie Pa.weł Juriewicz Drucki-Sokoliński — także ewangelik. Nie wiadomo, czy przejęcie się ideologią reformacyjną zostało odziedziczone po ojcu, Hrehorym, czy decy.dujący wpływ na ich konfesję mieli opiekunowie. Najprawdopodobniej wszy.scy czterej bracia związali się z kalwinizmem. Piotr, zapewne także był ich współwyznawcą. Пётр (каля 1545— да 1582) быу спад­чь­ін­ні­кам Лошы­цы, яго род згас у 3-м калене у сярзд­зіне 17 ст. Мит­ро­по­лит Раго­за как архи­манд­рит мин­ско­го Воз­не­сен­ско­го мона­сты­ря имел тяж­бу с кня­зем Пет­ром Гор­ским из-за села Тро­стен­ца, кото­рое пода­ри­ла тому мона­сты­рю еще коро­ле­ва Еле­на, и король решил судеб­ное дело в поль­зу мит­ро­по­ли­та (28 мар­та 1597 г.).

~ Поло­нея Мар­ты­нов­на Волод­ко­ви­чов­на; 1582-вдо­ва.

23/17. КН. ФЁДОР ГРИ­ГО­РЬЕ­ВИЧ БУР­НЕВ­СКИЙ ГОР­СКИЙ ДРУЦ­КИЙ (*1550-е -+1615)

столь­ник полоцький10.
Фёдар, які нарад­зіў­ся ў 1550-я гады, быў удзель­ні­кам Інфлянц­кай вай­ны, а ў 1589 г. атры­маў на лен­ным пра­ве невя­лі­кае Цэль­скае ста­ро­ства са скла­ду коліш­няй Свіслац­кай волас­ці. Памёр ён у 1615 г. Фёдар (каля 1550—1615) — удзель­нік Інфлянц­кай вай­ны. У 1589 атры­мау на лен­ным пра­ве Цэль­ска­еста­раства (част­ка былой Свіслац­кай вол.), праз шлюб з кня­зёу­най Мары­яй Віш­ня­вец­кай набыу сусед­нія Багу­шзвічьі і Дзякш­ня­ны у Мен­скім пав.
Быў дэпу­та­там Галоў­на­га Тры­бу­на­ла ВКЛ ад Мен­ска­га ваявод­ства ў 1586, 1594, 1597, 1600, 1604 г., ад Віцеб­ска­га – у 1591 г., у тым ліку тры­бу­наль­скім мар­шал­кам мен­скай кад­эн­цыі – у 1586, 1591, 1597 г., а так­са­ма ў Нава­груд­ку – у 1604 г.[1].
brał udział w synodzie ewangelickim w 1595 roku [J. Wolff, Kniaziowie…s. 145].
Осно­вы­ва­ясь на архив­ных источ­ни­ках, мож­но ска­зать, что име­ние Лоши­ца упо­ми­на­ет­ся начи­ная с XVI в. В доку­мен­тах “Литов­ской мет­ри­ки” под 1557 г. речь идет о “Дво­ре Лошиц­ком” кня­зя Толо­чин­ско­го и “дво­ре Сухой Лоши­цы кня­зя Один­цо­ва” [2, л. 12–12об.]. Позд­нее оба эти име­ния пере­шли во вла­де­ние кня­зей Друц­ких-Гор­ских [2, л. 15об.].
Гра­мо­та, состав­лен­ная 13 мая 1582 года, сооб­ща­ет о том, что гра­ни­цы лошиц­ких земель с горо­дом Мин­ском опре­де­ля­ют уже кня­зья Друц­кие-Гор­ские, кото­рые на этот момент сре­ди про­чих сво­их поме­стий име­ли в общем вла­де­нии две Лоши­цы– Гор­но­ста­ев­скую и Одын­цов­скую. [“Актах Мин­ско­го Грод­ско­го суда” за 1582–1590 гг.].

Друцкие–Горские, Дудаковские, Бурневские
Рис. 11.11. Слож­ный герб кня­зя Фёдо­ра Гри­го­рье­ви­ча Друц­ко­го-Гор­ско­го. 1599 г.

Г е р б: щит раз­де­лен на четы­ре части. В пер­вой части – заост­рен­ный крест (меч ?) остри­ем вниз, по сто­ро­нам лез­вия кото­ро­го попар­но четы­ре полу­ме­ся­ца рога­ми к себе (родо­вой); во вто­рой части – иду­щий лев (мате­рин­ский); в тре­тьей и чет­вер­той частях фигу­ры затёр­ты, но извест­ны по пу-бли­ка­ци­ям: «Кори­бут» и «Кос­те­ша» соот­вет­ствен­но.
П е ч а т ь: № 2, выре­зан­ная в листе кусто­дия, 18 × 19 мм, сохран­ность пло­хая [НИАБ в Грод­но, ф. 1160, оп. 1, д. 60, л. 56].
П у б л и к а ц и и: Puzyna J. Niektóre pieczęcie litewskie z XVI i XVII w.
№ 4. S. 58. № 5. S. 74. Тabl. 5. Nr 18 (1600 г.); Цітоў А. Пячат­кі ста­ра­жыт­най Бела­русі. 1993. С. 93. № 221 (1602 г.); Одно­ро­жен­ко О. Русь­кі королівсь­кі, гос­по­дарсь­кі та князівсь­кі печат­ки ХІІІ–ХVI стст. С. 73, 229. № 89 (1600 г.) (см. рис. 11.11

В 1597 г. про­изо­шел раз­дел Лошиц­ко­го име­ния. Меж­ду кня­зя­ми Друц­ки­ми-Гор­ски­ми было достиг­ну­то согла­ше­ние “…июня 4-го дня 1597 г. в Мин­ском зем­ском суде, при­знан­ное во всех частях утвер­жден­ным, о согла­сии кня­зей и кня­гинь Гор­ских меж­ду выде­лен­ны­ми частя­ми раз­ных име­ний: кня­зю Федо­ру Гор­ско­му Лоши­цу Гор­но­ста­ев­скую и Саму­и­лу, Кон­стан­ти­ну и Симео­ну Пио­тро­ви­чам кня­зьям Друц­ким-Гор­ским Лоши­цу Один­цов­скую, назна­чая и одно­вре­мен­но обе­им сим Лоши­цы меж­ду собой раз­ме­же­вы­вая…” [2, л. 16]. Князь Федор Гор­ский зна­чи­тель­но уве­ли­чил свое име­ние за счет покуп­ки “грун­тов и сено­жа­тей оба­пол реки Свис­лочь”. Веро­ят­нее все­го, имен­но он в кон­це XVI – нача­ле XVII в. постро­ил на склоне у сли­я­ния рек Лоши­цы и Свис­ло­чи боль­шой уса­деб­ный дом, фраг­мен­ты фун­да­мен­тов кото­ро­го были выяв­ле­ны во вре­мя архео­ло­ги­че­ских иссле­до­ва­ний в 1988 г. После смер­ти Федо­ра в 1615 г. вла­дель­цем Лоши­цы стал его сын Гри­го­рий. Одна из таких немно­го­чис­лен­ных све­де­ний каса­ет­ся коп­но­го суда, кото­рый состо­ял­ся в апре­ле 1594 с осно­ва­ния кра­жи лоша­дей в селе Дубок Игу­мен­ско­го име­ния. В копне тогда участ­во­ва­ли Игу­мен­ский ста­рец, вой­ты сел колод­ца, Юрье­ви­чи и Мику­ли­чи, вхо­дя­щих в это же поме­стье, а так­же пред­ста­ви­те­ли сосед­них вла­де­ний — в основ­ном тех, тяну­щих­ся к севе­ро-восто­ку от ИГУ­МЕН­СКИЕ волость: Бели­ча­ны, Лаго, Жар­эм­цав и др.. Зем­ли этих сел выступ­ле­ни­ем дли­ной и шири­ной в 6 — 7 км уда­ва­лась в совре­мен­ный Чер­вен­ский рай­он меж­ду Юрье­вич и Рова­ни­чах, но посе­ле­ний на тер­ри­то­рии это­го выступ­ле­ния в то вре­мя еще не было. Как отме­ча­лось ранее, этот про­стор до 1506 при­над­ле­жал кня­зю Дмит­рию Пуця­ци­чу, а потом частич­но был пода­рен пра­во­слав­ной церк­ви. В даль­ней­шем дан­ни­ки с Бели­ча­ны и Жар­эм­цав ста­ли соб­ствен­но­стью пра­во­слав­ных, а после Брест­ской цер­ков­ной унии 1597 — уни­ат­ских мит­ро­по­ли­тов. Осталь­ная часть дан­ни­ков в Бели­ча­ны пере­шла к род­ствен­ни­кам Пуця­ци­ча кня­зей Друц­ких-Гор­ских, а часть Жар­эм­цав и Лаго — до кня­зя Семе­на Яман­то­ви­ча-Под­бе­рез­ско­му, после смер­ти кото­ро­го в 1540-е годы доста­лась детям его сест­ры боярам Яцка­ви­чам (отныне они упо­треб­ля­ли фами­лия Под­бе­рез­ский) . Еще одна доля в озна­чен­ном про­стран­стве была при­пи­са­на к име­нию Ворон­це­ви­чи непо­да­ле­ку от Друц­ка, кото­рый одним из кня­зей Пуця­ци­чав в нача­ле ХVI века был про­дан гос­по­ди­ном Ильи­ни­чем, а потом при­над­ле­жал Нико­лаю Юрье­ви­чу Рад­зи­ви­лу. Послед­ний в 1584 обме­нял Ворон­це­ви­чи вме­сте с при­су­щей к ним частью дан­ни­ков в лагам и др.. пану Оста­фий Воло­вич, от кото­ро­го они пере­шли к Мар­ти­ну Стра­вин­ско­го. Выезд­ной суд 1594 зафик­си­ро­вал то состо­я­ние силь­ной черес­по­ло­си­цы, обра­зо­вав­ший­ся в озна­чен­ных вла­де­ни­ях. На копне тогда при­сут­ство­ва­ли Бели­чан­ская ста­рец мит­ро­по­ли­та Миха­и­ла Раго­зы, так­же Бели­чан­ская ста­рец кня­зя Федо­ра Друц­ко­го-Гор­ско­го. Тре­тий ста­рец с Бели­ча­ны пред­став­лял вла­де­нии Кирил­ла Зубов­ский. Вме­сте с ними при­сут­ство­ва­ли Лагов­ский ста­рец Мар­ти­на Стра­вин­ско­го, Лагов­ский и жар­эмец­ки ста­рец гос­под Под­бе­рез­ский, а так­же ста­рец села Чер­не­ви­чи, что на самом Бере­зине. Кста­ти, на этом суде раз­би­ра­тель­ство дела закон­чи­лось срав­ни­тель­но мир­но — игу­мен­цы толь­ко само­воль­но аре­сто­ва­ли и изби­ли Чер­не­вич­ский стар­ца, кото­ро­го они обви­ня­ли в помо­щи пре­ступ­ни­кам пере­пра­вить­ся через Бере­зи­ну с кра­де­ны­ми лошадь­ми. В сле­ду­ю­щем XVII веке про­изо­шли сме­ны соб­ствен­ни­ков неко­то­рых дру­гих име­ний. Так, Горь­кий вме­сте с Гану­та и Богу­ше­ви­ча в нача­ле века при­над­ле­жа­ли кня­зьям Юрию и Миха­и­лу Михай­ло­ви­чем Виш­не­вец­ким. Они усту­пи­ли свои пра­ва в поль­зу сест­ры Мари­ны, кото­рая была заму­жем за кня­зем Федо­ром Гри­го­рье­ви­чем Друц­ким-Гор­ский (кото­ро­му, кста­ти, при­над­ле­жа­ла и доля в селе Бели­ча­ны). Они, как и мно­гие дру­гие пред­ста­ви­те­ли пра­во­слав­ной шлях­ты Вели­ко­го кня­же­ства, пере­шли в като­ли­че­ство. Като­ли­кам был, есте­ствен­но, и их сын Гри­го­рий Юрий Друц­кий-Гор­ский, ста­ро­ста оршан­ский. В 1644, испол­няя волю покой­ной мате­ри, он осно­вал в Богу­ше­ви­ча костел и запи­сал на поль­зу его насто­я­те­ля несколь­ко кре­стьян из Горок.

Сви­де­тель и печа­тарь листа Нико­лая Яро­ше­ви­ча Волч­ка от 28 нояб­ря 1599 г., писа­но­го в Край­ске5.

После смер­ти Гри­го­рия Юрия в 1659 име­ние пере­шло по наслед­ству к его един­ствен­но­го сына Тео­до­ра Коро­ля. Асноў­ным яго маёнт­кам пас­ля пад­зе­лу спад­чы­ны паміж бра­та­мі Гор­скі­мі ў 1597 г. была Лошы­ца Гар­на­ста­еўская з вёс­ка­мі Трас­ця­нец, Сіні­ла, Тыг­о­рак [2]. За Віш­ня­вец­кай Фёдар атры­маў пасаг, а 26 снеж­ня 1594 г. мал­жон­кі набы­лі ў Мары­ні­ных бра­тоў Міхаі­ла і Юрыя Віш­ня­вец­кіх маён­так Дзяк­с­ня­ны [3].
Фёдар памёр у пер­шай пало­ве 1615 г.

ж: Мари­на († 1629), дочь кня­зя Миха­и­ла Алек­сан­дро­ви­ча Виш­не­вец­ко­го и Гальш­кі Юр’еўны Зяно­віч.
Дети: Гры­го­рый, Соф’я, Альж­бе­та і Еўдак­сія.

[1] Lietuvos Vyriausiojo Tribunolo sprendimai (1583–1655) / рar. V. Raudeliūnas, A. Baliulis. Vilni​.us, 1988. P. 62, 65, 90, 136, 173, 501, 502. Deputaci Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litew.skiego (1582–1696). Spisу / pod red.: A. Rachuby; oprac. H. Lulewicz, A. Rachuba. Warszawa, 2007.S. 70, 72, 82, 84, 94, 101, 103, 113, 121, 124.
[2] НГАБ у Гродне. Ф. 1664. Воп. 1. Спр. 808. Арк. 6.
[3] Яко­вен­ко Н. Українсь­ка шлях­та з кін­ця XIV – до сере­ди­ни XVII століт­тя: Волинь і Цен­траль­на Украї­на. Київ, 2008. С. 337.

24/17. княж­на Раи­на (Реги­на, Ири­на) Гри­го­рьев­на

м: Мар­тин Волод­ко­вич, гер­бу «Рад­ван» (? — да 1592). Жана­ты: 1) з Люд­мілай Есма­ноў­най; 2) з Раі­най кн. Друц­кай-Гор­скай (не паз­ней за 1560 г.). Маг­чы­ма, паход­зіў з баяр Руда­мін­ска­га паве­та ці Віцеб­ска­га ваявод­ства. Пер­шая згад­ка пра ней­ка­га Мар­ці­на Валад­ко­ві­ча дату­ец­ца 1520 г., калі ён высту­паў суддзёй пры раз­гляд­зе спра­вы пра збіц­цё маці сынам, гл.: РИБ. Т. ХХ. Стб. 1481. № 162. Тры­маў ад кня­зёў Слуц­кіх маён­так Савічы, гл.: AGAD. AR. Dz. X. Akta niesygnowa​.ne. Papiery ks. Słuckich. На служ­бе ў сыноў кня­зя Юрыя Сямё­наві­ча Слуц­ка­га пас­ля 1551 г. не зна­ход­зіў­ся. У 1558 г. быў улас­ні­кам маёнт­ка Вялі­кае Гро­за­ва, што межа­ваў з ула­дан­ня­мі кня­зёў Слуц­кіх, і зямель у маёнт­ку Грэск, гл.: Мин­ская ста­ри­на. Вып. 4. Минск, 1913. С. 1. З 1565 г. (?) з’яўляўся мен­скім зем­скім піса­рам, з 1577 г. мен­скім зем­скім суддзёю. Пад­ра­бяз­ней гл.: Рада­ман А., Галу­бо­віч В., Вілі­мас Д. Зем­скія ўрад­нікі Мен­ска­га паве­та ў дру­гой пало­ве (дру­гая пало­ва XVI — пер­шая пало­ва XVII cтст.) // Commentarii Polocenses Historici = Полац­кія гіста­рыч­ныя запіскі. T. III. 2006. С. 66, 67; Рада­ман А. Ста­ту­то­вая комис­сия, создан­ная на грод­нен­ском сей­ме 1568 г., в кон­тек­сте раз­ра­бот­ки кон­цеп­ции тре­тьей коди­фи­ка­ции пра­ва Вели­ко­го Кня­же­ства Литов­ско­го, Рус­ско­го и Жемайт­ско­го (у дру­ку); Ragauskienė R. Du žinomi nežinomi 1566 m.Antrojo Lietuvos Statuto rengimo komisios nariai — Povilas Ostrovickis ir Martynas Volodkevičius // Florilegium Lithuanum. In honorem eximii professoris atque academici Lithuani domini Eugenii Jovaiša anniversarii sexagesimi causa dicatum. Vilnius, 2010. Р. 223—227.

25/17. княж­на Але­на (Еле­на) Гри­го­рьев­на

м1: Мате­уш Тыш­ке­вич;

м2: Лаврин Ратом­ский.

26/17. княж­на АВДО­ТЬЯ ГРИ­ГО­РЬЕВ­НА ГОР­СКАЯ (1562, †1616/1618)

У сям’і кня­зя Рыго­ра Бур­неўска­га нарад­зіла­ся дзе­вя­ць дзя­цей, з іх толь­кі дачок было пяць, і нівод­зін з нашчад­каў Рыго­ра і Тамі­лы Гор­скіх не застаў­ся без добра­га паса­гу. Нас ціка­вя­ць толь­кі тры асо­бы з гэтай вялі­кай сям’і: сын Пётр, дач­ка Раі­на і адна з самых малод­шых дачок Рыго­ра і Тамі­лы Друц­кіх Гор­скіх – Аўдоц­ця. Яны пад­зя­лілі паміж сабой вялікія абша­ры зямель, што некалі нале­жалі Заслаўскім – баць­кам пані Тамі­лы Гор­скай. У гэтай сям’і нарад­зілі­ся толь­кі чаты­ры дач­кі. Аднак у сувязі з тым, што толь­кі ў Тамі­лы нарад­зілі­ся дзе­ці, спад­чы­на яе бес­патом­ных сяс­цёр спа­ла на яе. Усе гэтыя зем­лі раз­меш­ча­ны на поўд­зень ад Мен­ска. Па сён­няш­нім часе яны абме­жа­ва­ны: з захаду – чыгун­кай на Брэст, з ухо­ду – аўта­ма­біль­най даро­гай на Магілёў. Лошы­ца, Міха­навічы, Мачуліш­чы з Каляд­зі­ча­мі і Новым Два­ром тра­пілі да адна­го з стар­эй­шых сыноў Гор­скіх – Пят­ра, які ўсту­піў у шлюб з Пала­не­яй Валад­ко­ві­чаў­най. Зем­лі вакол Сама­хва­лавіч і Стаў­бу­но­віч, атры­ма­ла Раі­на, пашлю­біў­шая баць­ку Пала­неі – Мар­ці­на Валад­ко­ві­ча, суддзю зем­ска­га Мен­ска­га. Нар­эш­це, самую заход­нюю част­ку былых вало­дан­няў кня­зёў Заслаўскіх, а потым і Гор­скіх атры­ма­ла ў якас­ці паса­гу Аўдоц­ця Баг­да­на­вая Іва­наві­ча­вая Стэц­кеві­ча­вая, мар­шал­ко­вая Браслаўская.

Кры­штоф Стэц­кевіч паход­зіў з вель­мі ўплы­во­ва­га ў ВКЛ роду, які выка­ры­стоў­ваў герб Кас­це­ша. Пач­а­так замож­на­сці Стэц­кеві­чаў ідзе ад пад­скар­бія двор­на­га Жыгі­мон­та І – Іва­на Андр­эяві­ча. Сын Іва­на Віль­гельм Стэц­кевіч, мар­ша­лак Браслаўскі, ста­рас­та Кокен­гаўз­скі, кара­леўскі рот­містр, з-за маёнт­ка Завер­жа ў Браслаўскім паве­це мена­ва­ны Завер­скім, усту­піў у дру­гі шлюб з адной са шмат­лікіх дачок Рыго­ра Друц­ка­га Гор­ска­га Бур­неўска­га і Тамі­лы Заслаўс­кай – пані Аўдоц­цяй Друц­кай Гор­скай.

Дру­гі, вядо­мы нам, шлюб Баг­дан Янавіч Стэц­кевіч узяў да 5 люта­га 1563 г. з Аўдо­цяй кня­зеў­най Друц­кай Гор­скай, дач­кой Рыго­ра Фёда­раві­ча кня­зя Друц­ка­га Гор­ска­га, яко­га гісто­ры­кі часта мяну­ю­ць Бур­неўскім, і Тамі­лы Баг­да­наў­ны Жаслаўс­кай.6 У гэтай сям’і нарад­зілі­ся сыны: Пётр, Фёдар, Стэфан і доч­кі: Ган­на, Баг­да­на, Алё­на і Аўдоц­ця7 Пас­ля смер­ці Рыго­ра Друц­ка­га Гор­ска­га і яго жон­кі, Тамі­лы Жаслаўс­кай, іх дзе­ці пад­зя­лілі бага­тую спад­чы­ну і ўзя­лі шлюб. На імен­ні памер­лых Друц­кіх Гор­скіх звяр­нулі ўва­гу і іх кроў­ныя і крэды­то­ры. Павел Юр’евіч Друц­кі Сакалін­скі, кроў­ны памер­ла­га Рыго­ра Друц­ка­га Гор­ска­га і апе­кун яго дзя­цей, паз­ваў 5 люта­га 1563 г. у суд зяцёў Рыго­ра Друц­ка­га Гор­ска­га Бур­неўска­га: Баг­да­на Стэц­кеві­ча і яго жон­ку Аўдоц­цю, Мар­ці­на Валад­ко­ві­ча, піса­ра Міка­лая Рад­зіві­ла Чор­на­га, ваяво­ды вілен­ска­га і канц­ле­ра ВКЛ, і яго жон­ку Раі­ну, Паў­ла Гле­баві­ча Есма­на, дзяр­жаў­цу дзі­сен­ска­га і мей­ша­голь­ска­га, і яго жон­ку Баг­да­ну.6 Іх абві­на­ва­цілі ў без­праў­ным захопе, пас­ля неча­ка­най смер­ці 29 снеж­ня 1560 г. Рыго­ра і Тамі­лы Друц­кіх Гор­скіх, усіх іх ула­дан­няў. На дум­ку Друц­ка­га Сакалін­ска­га: Пры­лукі, два сяла і Снак­са­раўскі і Сол­кінікскі два­ры павін­ны былі прый­с­ці на сяст­ру памер­лай Тамі­лы з кня­зёў Заслаўскіх Рыго­ра­вай Друц­кай Гор­скай, менавіта на Мары­ну Гаўры­ла­вую Гар­на­ста­е­вую, ваявод­зі­ну нава­га­род­скую, пад­скар­бі­ну ВКЛ.

Шва­грам прыш­ло­ся ўсту­пі­ць нава­га­родска­му ваявод­зе част­ку спад­чы­ны па кня­зях Друц­кіх Гор­скіх. Гаўры­ла Гар­на­стай атры­маў па сва­ёй апош­няй жон­цы зем­лі ў Аршан­скім паве­це: долю ў Друц­ку, Басеі, Гарах, Ста­ра­сел­лі і Талочыне.8 Пры­лукі і дво­ры: Снак­са­раўскі і Сол­кінікскі, якія зна­ход­зілі­ся ў Вілен­скім і Мен­скім паве­тах, засталі­ся ў вало­дан­ні Баг­да­на Іва­наві­ча Стэц­кеві­ча. Стэц­кевічы абралі для сябе мес­ца пас­та­ян­на­га пра­жыц­ця ў Пры­лу­ках і іх імё­ны і про­звіш­чы вель­мі часта сустра­ка­юц­ца ў судо­вых спра­вах з мяс­цо­вы­мі зямя­на­мі. Адра­зу ж пас­ля атры­ман­ня сяла ў вало­данне ў Стэц­кеві­чаў уста­ля­валі­ся жорст­кія адно­сі­ны да боль­шас­ці сусед­зяў. Зда­ец­ца, што нівод­зін год не пра­ход­зіў без таго, каб у Мен­скі грод­скі суд не прых­од­зілі скар­гі мяс­цо­вых зямян на напа­ды і насіл­ле, якія чынілі Стэц­кевічы і іх слу­гі і пад­да­ныя. У чэрвені 1582 г. люд­зі Баг­да­на Стэц­кеві­ча зня­нац­ку напалі на Звя­роўш­чы­ну, якая нале­жа­ла Фла­ры­я­ну Мар­марска­му і ўчы­нілі сапраўд­ны пагром ў гэтым сяле.9

Не змяні­ла Аўдоц­ця Друц­кая Гор­ская сва­ёй пас­та­вы да сусед­зяў і пас­ля смер­ці мужа. Дзей­ні­ча­ла яна вель­мі жорст­ка і не дава­ла ніко­му маг­чы­мас­ці на здзяйс­ненне насіл­ля ў адно­сі­нах да яе слуг і пад­да­ных. 17 снеж­ня 1592 г. на яе пас­кард­зіў­ся Вой­цах Празд­зец­кі, зямянін Мен­ска­га ваявод­ства.10 Яго пад­да­ныя моц­на пацяр­пе­лі ў Дуб­ро­вах ад яе слуг. Боль­шая част­ка зем­ляў у гэтым сяле нале­жа­ла Празд­зец­ка­му, аднак пані мар­шал­ко­вая браслаўская, палічы­ў­шы, што Празд­зец­кі заха­піў яе грун­ты, насла­ла слуг каб пра­вучы­ць захопніка. 13 каст­рыч­ніка 1595 г. на яе скард­зіц­ца Мацвей Лем­жын­скі.11 Яго пад­да­ныя пад час побы­ту ў Нава­сель­скім два­ры былі збіты яе слу­га­мі і пад­да­ны­мі. 24 чэрве­ня 1594 г. на яе пас­кард­зіў­ся Станіслаў Паня­тоўскі.12 Пані мар­шал­ко­вая пазы­чы­ла гро­шы, абя­ца­ла вяр­ну­ць сво­е­ча­со­ва і з пра­ц­эн­та­мі. Прай­шло шмат часу, а Аўдоц­ця Друц­кая Гор­ская і не пом­ні­ла аб неаб­ход­на­сці вяр­тан­ня пазы­кі.

Баг­дан Янавіч Стэц­кевіч, мар­ша­лак Браслаўска­га паве­та, памёр каля 26 кра­савіка 1586 г.13 Яго жон­ка, Аўдо­ця з кня­зёў Друц­кіх Гор­скіх Баг­да­на­вая Стэц­кеві­ча­вая, мар­шал­ко­вая браслаўская, пры­ма­ла ўдзел у раз­гляд­зе судо­вай спра­вы 28 верас­ня 1596 г.14 Як паве­дам­ляе Юзаф Вольф, Аўдоц­ця Друц­кая Гор­ская зга­д­ва­ец­ца яшчэ і ў 1616 г.15 Памер­ла мар­шал­ко­вая браслаўская да 1618 г.

В 1611 г., 23 нояб­ря жена мар­шал­ка Бог­да­на Стец­ке­ви­ча Евдо­кия Гри­го­рьев­на, рож­ден­ная княж­на Друц­кая-Гор­ская, пода­ри­ла в самом Мин­ске три лежав­шие вме­сте на Юрьев­ской ули­це пла­ца со все­ми построй­ка­ми и ого­ро­да­ми на них како­му-то игу­ме­ну Пав­лу Дом­жи­ву и его ино­кам, с тем а) что­бы на тех пла­цах устро­ен был мона­стырь обще­жи­тель­ный по уста­ву свя­то­го Васи­лия Вели­ко­го во имя свя­тых апо­сто­лов Пет­ра и Пав­ла и состо­ял веч­но и неот­ступ­но под бла­го­сло­ве­ни­ем Царе­град­ско­го пат­ри­ар­ха; б) что­бы этот мона­стырь был соеди­нен с вилен­ским брат­ским Свя­то-Духов­ским мона­сты­рем, имел с ним оди­на­ко­вое внут­рен­нее устрой­ство и нахо­дил­ся все­гда в пол­ном под­чи­не­нии насто­я­те­лю вилен­ско­го брат­ско­го мона­сты­ря и в) что­бы на пер­вых порах новый мона­стырь отдан был в управ­ле­ние игу­ме­ну Пав­лу Дом­жи­ву, кото­рый бы ввел в нем обще­жи­тель­ный поря­док. Опе­ку над вновь устро­ен­ным мона­сты­рем жерт­во­ва­тель­ни­ца пору­чи­ла сво­е­му сыну Виль­гель­му Стец­ке­ви­чу, под­ко­мо­рию брац­лав­ско­му, бра­ту сво­е­му кня­зю Федо­ру Друц­ко­му-Гор­ско­му и четы­рем сво­им пле­мян­ни­кам по сест­ре, а так­же кня­зю Ива­ну Огин­ско­му и всем пра­во­слав­ным обы­ва­те­лям вое­вод­ства Мин­ско­го, про­ся их и устро­ить мона­стырь, и быть все­гда его защит­ни­ка­ми и попе­чи­те­ля­ми. По это­му пово­ду в сле­ду­ю­щем году пра­во­слав­ные дво­ряне и зем­ские врад­ни­ки вое­вод­ства Мин­ско­го, рав­но и дру­гих пове­тов, собрав­шись в Мин­ском зам­ке, соста­ви­ли пись­мен­ный акт, в кото­ром сви­де­тель­ство­ва­ли, что они, при­няв с древ­них вре­мен в лице пред­ков сво­их свя­тую веру, кре­ще­ние, пас­ты­рей духов­ных и все цер­ков­ные поста­нов­ле­ния от Царе­град­ско­го пат­ри­ар­ха, не могут ныне по сове­сти при­нять унии с Рим­ским папою, но желая оста­вать­ся навсе­гда и неиз­мен­но в сво­ей ста­ро­жит­ной вере, соору­ди­ли в Мин­ске на сво­ей шля­хет­ской зем­ле сво­им шля­хет­ским пра­вом пра­во­слав­ную цер­ковь во имя свя­тых апо­сто­лов Пет­ра и Пав­ла, и при ней зало­жи­ли мона­стырь вме­сте с шко­лою, и обра­зо­ва­ли цер­ков­ное брат­ство, с тем что­бы мона­стырь этот нахо­дил­ся веч­но под вла­стию и бла­го­сло­ве­ни­ем Кон­стан­ти­но­поль­ско­го пат­ри­ар­ха. Акт под­пи­са­ли пять­де­сят два лица, в том чис­ле кня­зья Бог­дан, Иван и Алек­сандр Огин­ские, Юрий Ску­мин-Тыш­ке­вич (пле­мян­ник вое­во­ды ново­груд­ско­го Ску­ми­на-Тыш­ке­ви­ча), Алек­сандр и Адам Триз­ны, Иван, Сте­фан и Мар­тин Раго­зы, Бог­дан и Иван Стец­ке­ви­чи, Алек­сандр Кос­сов, Андрей Селя­ва.

Муж: БОГ­ДАН ЯНО­ВИЧ СТЕТ­КЕ­ВИЧ
Дети: На гэты час вядо­ма аб нара­дж­эн­ні каля 1562 г., у шлю­бе Баг­да­на Стэц­кеві­ча з Аўдоц­цяй Друц­кай Гор­скай, толь­кі сына Віль­гель­ма. На нашу дум­ку ў гэтым шлю­бе нарад­зіла­ся і дач­ка, якую назвалі, як і пер­шую жон­ку кара­леўска­га мар­шал­ка, так­са­ма Мары­най.

27/17. КНЯЗЬ СТЕ­ФАН ГРИ­ГО­РЬЕ­ВИЧ БУР­НЕВ­СКИЙ ГОР­СКИЙ ДРУЦ­КИЙ

Stefan związkom z kalwinizmem dał wyraz w swym testamencie.16

28/17. князь Ян Гри­го­рье­вич Бур­нев­ский Гор­ский Друц­кий (1566-1619)

Адзі­ны з бра­тоў ён зай­маў даволі знач­ную паса­ду — з 1605 г. да сва­ёй смер­ці ў 1619 г. быў аршан­скім мар­шал­кам.
Jan był uczestnikiem zjazdu kalwinistów z prawosławnymi w 1599 roku (jako protestant).17

29/18. княж­на Доро­та Абра­мов­на

м1: Нико­лай Виль­чек;

м2: Ян Дзе­воч­ка;

м3: N Чер­нев­ский.

30/18. князь Юрий Абра­мо­вич Гор­ский Друц­кий (1582, †1609)

овру­ць­кий зам­ко­вий писар, сын Абра­ма.
Kniaź Abraham Fedorowicz osierocił wcześnie dwoje dzieci: córkę Dorotę i syna Jurija. Ich opiekunem został Ostafij Wołłowicz [J. Wolff, Kniaziowie… s. 139], ewangelik i nieformalny zwolennik antytrynitarzy. Mimo tej opieki, Jurij wyznawał prawosławie. Protestował przeciwko zawarciu unii brzeskiej (szlachta prawosławna zobowiązała go w 1596 roku do wniesienia jej protestacji do ksiąg grodzkich warszawskich [RBN, f. 971, sygn. 158, k. 9]), brał udział w zjeździe prawosławnych z ewangeli.kami w 1599 roku, podpisał także (w 1601 roku) postanowienie o obronie brac.twa lubelskiego.18
Юрый у час Інфлянц­кай вай­ны 1558—82 тра­піу у палон, у якім заста­ва­у­ся яшч­эу 1583. У1596 набы­уу сау­ла­даль­ніка Гор Л. Сапе­гі част­ку маёнт­ка, якую, нап­эу­на, паз­ней пра­дау яму ж. Має­мо ще дея­ку інфор­ма­цію про наших героїв. У 1851 р. була над­ру­ко­ва­на “Судеб­ная
явка” від 27 берез­ня 1597 р. королівсь­ко­го воз­но­го Мак­си­ма Коз­ловсь­ко­го про зізнан­ня поло­не­но­го коза­ць­ко­го ватаж­ка Семерія Нали­вай­ка у погра­бу­ван­ні в Моги­леві під час похо­ду 1595 р. речей кня­зя Юрія Дру­ць­ко­го-Горсь­ко­го: “Иж дей вой­ско мое мает­ность твою побра­ли и мне при­нес­ли рад и палаш и шаб­лю сереб­ром оправ­ле­ные, золо­ти­стые, а иную мает­ность вашу вой­ско мое побрали”39. Тро­хи піз­ні­ше озна­че­ний князь зі свої­ми людь­ми опи­ни­вся у війсь­ку Нали­вай­ка і, схо­же, остан­ній таки не повер­нув йому пограбованого.У 1600 пра­дау част­ку Ара­вы стры­еч­на­му бра­ту Фёда­ру. Зап’нуу у час вай­ны Рэчы Пас­палітай з Расіяй 1609—18 пры абло­зе у 1609 Троіц­кай лау­ры. Нашчад­кау не пакі­нуу.
В 1585 г.(?) Кміта-чор­но­бильсь­кий назна­ча­ет опе­ку­на­ми сво­их детей кня­зя Юрия Друц­ко­го-гор­ско­го , канц­ле­ра Лео­на и Лука­ша Сапи­гив. Име­ния на г. Сни­во­да опе­ку­ны про­да­ли в 1603 г. кня­зьям Острозьким.Пикив (Pikow). «Пикив заме­чек и местеч­ко гос­по­ди­на Фило­ни Кми­ти­ча, ста­ро­сты оршан­ско­го, поч­ва того зам­ка и горо­да аж по Чер­ный путь…» (1, С. 227). Пикив после смер­ти Фило­ни Кми­ти Чер­но­быль­ско­го был пере­дан в руки опе­ку­нов мало­лет­них детей (деву­шек) зна­ме­ни­то­му в Лит­ве роду Сапег (10, S. 388).
Опе­ку­ном Лазар­ця Кми­ти (в 1594 г.) был назна­чен­ный князь Юрий Друц­кий-гор­ский . в 1594 году Пикив отстра­и­ва­ет­ся, сюда убе­га­ют под­дан­ные дру­гих вла­дель­цев (10, S. 393, 405, 415). Бог­да­на и София Кми­ти­чан­ки в 1596 году были при­зна­ны наслед­ни­ца­ми пикив­ских почв (10, S. 402, 413). Ерих Лясо­та, посол немец­ко­го циса­ря, писал, что после Хмель­ни­ка, «через дубо­вый лес к Пико­ва (доста­точ­но боль­шой ого­ро­жен­ный город с зам­ком внут­ри, что при­над­ле­жит како­му-то литов­ско­му гос­по­ди­ну» (5, С. 194). Инте­рес­ный доку­мент за 1602 год, где князь Друц­кий-гор­ский позы­ва­ет Ход­ке­вич-корец­ку за то, что при­сво­и­ла его чело­ве­ка из Пико­ва (10, S. 75). Почти 10-лет­няя вой­на меж­ду кня­зем Юри­ем Друц­ким-гор­ским и ста­ро­стой мос­ков­ским закон­чи­лась про­да­жей г. Пико­ва и почв кня­зю Острозь­ко­му в 1603 году.про що гово­рить запис у книзі корон­но­го три­бу­на­лу від 17 черв­ня 1603 р. [Доку­мен­ти Брац­лавсь­ко­го воє­вод­ства 1566–1606 років / Упор. М. Кри­кун, О. Під­дуб­няк;
Вступ. ст. М. Кри­ку­на. – Львів, 2008. – 1220 с. , c. 837–840]. Инвен­тарь м. Вeлед­никъ и при­над­ле­жа­щихъ къ нему селъ, состав­лен­ный при отда­чѣ это­го имѣнія кня­ги­ней Бог­да­ной Фило­нов­ной Друц­кой-Гор­ской въ залогъ мужу сво­е­му, кня­зю Юрію Друц­ко­му-Гор­ско­му, 1595, іюня 17. https://books.google.com.ua/bo…mp;f=false1598 года июля 20 дня. Судеб­ный про­цесс меж­ду кня­зем Юри­ем Друц­ким-Гор­ским и Ста­ни­сла­вом Вили­мон­том, слу­гой его, о взя­тье этим слу­гой доку­мен­тов ори­ги­наль­ных на село Суща­ны, ист­цу слу­жа­чие. (Źródła dziejowe, Т. XXI, Warszawa, 1897, стр. 27) Как извест­но, князь Юрий Друц­кий-Гор­ский женат был на Бог­дане Фило­новне Кмит­чан­ке Чер­но­быль­ской, вла­де­ли­це Велед­ник. (Źródła dziejowe, Т. XXI, Warszawa, 1897, стр. 31). Так вот как Вили­мон­ты ока­за­лись в Лев­ко­ви­чах! Они слу­жи­ли сосе­ду и так вышло, что вра­гу Лев­ков­ских-Невмер­жиц­ких, кня­зю Друц­ко­му-Гор­ско­му, вла­де­дель­цу Велед­ник по запи­си сво­ей жены и одно­вре­мен­но доче­ри Фило­на Кми­ты Чер­но­быль­ско­го — Бог­да­ны Фило­нов­ны Кмит­чан­ки Чер­но­быль­ской, пере­шед­шее на нее по смер­ти ее род­но­го бра­та Лаза­ря Кми­ты (кста­ти, герб имен­но это­го Лаза­ря — Рад­ван двой­ной хоругвь, где в нашлем­ни­ке 5 стра­у­си­ных перьев и 6-конеч­ная звез­да ) видел на его гро­бу сво­и­ми гла­за­ми гераль­дик Коя­ло­вич в чер­но­быль­ской церк­ви, о чем сам писал и об этом же пере­ска­зы­вал Несец­кий: «Кojalowícz ín MS. widzial na trumnie Lazarza Kmity Filonowego syna».https://books.google.com.ua/bo…mp;f=false Ясно, что при таких отно­ше­ни­ях (вспом­ним наезд на Лев­ко­ви­чи еще за жиз­ни само­го Фило­на Кми­ты), неуди­ви­тель­но, что это закон­чи­лось убий­ством Дмит­рия Гри­го­ро­ви­ча Лев­ков­ско­го в 1604 году слу­га­ми кня­зя Юрия Друц­ко­го-Гор­ско­го — шлях­ти­ча­ми Вили­мон­та­ми. Но, ока­за­лось, что нача­ло этой кро­ва­вой исто­рии было еще рань­ше, когда
3. Года 1600 меся­ца июня 22 дня состо­ял­ся судеб­ный про­цесс меж­ду Лаври­ном и дру­ги­ми Вили­мон­та­ми ист­цы, а Сте­фа­ном и дру­ги­ми Нев­ми­риц­ки­ми ответ­чи­ки, об убий­стве Яна Вили­мон­та в селе Нев­ми­ри­чи, ехав­ше­го до Норин­ска, добр Аксака.(Źródła dziejowe, Т. XXI, Warszawa, 1897, стр. 58). Нам хоро­шо извест­но о про­ти­во­сто­я­нии наших пред­ков и потом­ков Фило­на Кми­ты. При­ве­ду еще пару доку­мен­тов, до это­го неиз­вест­ных нам:
4. Года 1624 авгу­ста 5 дня. Меж­ду Иво­нем и дру­ги­ми Нев­ми­риц­ки­ми ист­цы, а Лука­шем и Зофия з Чар­но­быль­ских Сапе­га­ми ответ­чи­ки, о поби­тье сынов ист­цов за зво­зе­нье сена з грун­тов Нев­ми­риц­ких ист­цов влас­ных, людь­ми велед­ниц­ки­ми — декрет. Меж­ду теми же сто­ро­на­ми о пере­кры­тии доро­ги ист­цам с при­ви­ле­я­ми Нев­ми­риц­ки­ми до коро­ля еду­щих, в добрах капи­ту­лы вилен­ской каме­нец­ких, зва­ных Руд­ня Озе­рян­ская (Źródła dziejowe, Т. XXI, Warszawa, 1897, стр. 352). Обра­ти­те вни­ма­ние, по какой доро­ге езди­ли наши пред­ки в Вар­ша­ву к коро­лю — через вла­де­ния не толь­ко капи­туль­ные, но и через зем­ли, как Сол­та­нов, так и Неми­ри­чей (Олев­ских), зна­чит так было без­опас­нее. По той же доро­ге к коро­лю езди­ли и Лев­ков­ские о чем сви­де­тель­ству­ет доку­мент от 24 июля 1624 года, где ска­за­но, что Супру­ну Лев­ков­ско­му пытал­ся пере­крыть доро­гу в той же Рудне Озе­рян­ской до добр Каме­нец­ких нале­жа­чой, некий Ян Скло­тов­ский. (Źródła dziejowe, Т. XXI, Warszawa, 1897, стр. 334). Похо­же, что мсти­ли за Лев­ков­ских-Невмер­жиц­ких и их соро­ди­чи Сол­та­ны, о чем гово­рит доку­мент, где они не толь­ко пере­ма­ни­ва­ли под­да­ных кня­зя Друц­ко­го-Гор­ско­го, но и отби­ра­ли скот и др. речи в его под­да­ных:
5. Года 1609 меся­ца авгу­ста 11 дня. Меж­ду кня­зем Друц­ким-Гор­ским истец, а Васи­ле­вой Шаш­ке­ви­че­вой Федо­ра Сол­та­нов­на хорун­жан­кой брац­лав­ской и сына­ми ее ответ­чи­ки, о выда­нье под­да­ных из с. Велед­ни­ки и Суща­ны до мает­но­сти ответ­чи­ков с. Воня­ков, в вое­вод­стве Киев­ском лежа­чем збег­лых — декрет.
Меж­ду теми же сто­ро­на­ми о гра­бе­же быд­ла и рухо­мо­сти у под­да­ных ист­цов велед­ни­цих на хуто­ре неда­ле­ко реч­ки Жере­ва на уро­чи­щу Низ­би­цах под­да­ны­ми ответ­чи­ков из с. Вой­ня­ков и Нова­ков. (Źródła dziejowe, Т. XXI, Warszawa, 1897, стр. 131).
1600 мар­та 25 — При­вілей потверд­ний Сиґіз­мун­да ІІІ кня­зю Федо­ру Дру­ць­ко­му-Горсь­ко­му на маєт­ність Орів Оршансь­ко­го повіту від 25 берез­ня 1600 року.Тым часам адным з саўла­даль­нікаў сусед­няй Гор­скай волас­ці стаў стар­эй­шы сын Іва­на Сапе­гі і Баг­да­ны Друц­кай Леў Сапе­га — будучы канц­лер Вяліка­га княст­ва і адзін з яго най­бо­лыы тале­навітых дзе­я­чаў. Пры пад­зе­ле мацярын­с­кай спад­чы­ны ён атры­маў апра­ча інша­га ўсю яе долю ў Гор­ках, Шыша­ве і Басеі [Sapiehowie, materyaly historyczno-genealogiczne i majatkowe. T. 1. Petersburg, 1890. S. 144.], астат­нім бра­там дасталі­ся іншыя маёнт­кі. Саўла­даль­ні­ка­мі Льва Сапе­гі на той момант былі сын кня­зя Абра­га­ма Гор­ска­га Юрый, унук Іва­на Гар­на­стая Геранім і вера­год­ны сын Улья­ны Пад­бяр­эз­с­кай Андр­эй Цеха­на­вец­кі.
Най­больш знач­ным кіеўскім зямель­ным багац­цем рас­па­ра­джаў­ся Філон Кміта, які ў 1566 г. атры­маў „на веч­на­сць” Чар­но­быль і пры­лег­лыя да яго тэры­то­рыі, у дад­а­так да чаго меў ва ўласна­сці вялікую волас­ць Вялед­нікі і некаль­кі вёсак. Памер маё­мас­ці ставіў Кміту на трэц­юю пазі­цыю ў спі­се мяс­цо­вых зем­леўла­даль­нікаў (1581). Кміта­ва сяд­зі­ба мес­ціла­ся ў Чар­но­бы­лі, на што ўказ ваў допіс да яго­на­га про­звіш­ча — Кміта-Чар­но­быль­скі. Пры гэтым ён выкон­ваў функ­цыі аршан­ска­га ста­рас­ты (з 1566 г.), а з 1579 г. — ваяво­ды сма­лен­ска­га, што звяз­ва­ла яго з ВКЛ. Сам ён выраз­на лічыў сябе ліцві­нам. Памёр Кміта ў 1587 г., пакі­нуў­шы пас­ля сябе непаў­на­га­до­вых сыноў, з якіх толь­кі Лазар „дас­пеў” да сама­стой­на­га ўзрос­ту, але ўсё роў­на памёр мала­дым і без нашчад­каў у 1595 г. Назва­ныя зем­лі перай­шлі ў спад­чы­ну яго сёст­рам. Пас­ля смер­ці свай­го бра­та Лаза­ра Соф’я, жон­ка Лука­ша Сапе­гі, і з ёю Баг­да­на Друц­кая — абед­зве дач­кі Кміты — пад­зя­лілі баць­ка­ву спад­чы­ну такім чынам, што пер­шай заста­ла­ся Чар­но­быль­ская волас­ць, дру­гой жа Вялед­ніц­кая з некаль­кі­мі мен­шы­мі маёнт­ка­мі (Замыс­ло­вічы, Ракіт­нае, Анто­наў, Мака­левічы, Веп­рын, пера­на­зва­ны паз­ней у Лука­шаў). Друц­кія, аднак, не пры­жы­лі­ся на Кіеўш­чыне. Калі ў 1609 г. Юры Друц­кі-Гор­скі загі­нуў пад Мас­квой, уда­ва пера­пі­са­ла сваю част­ку баць­ка­вай спад­чы­ны на сяст­ру і яе сямей­ства. Такім чынам, у 1613 г. Лукаш Сапе­га стаў улас­ні­кам усіх кіеўскіх зем­ляў Кмітаў.

ж: Бог­да­на Фило­нов­на Кмит, доч­ка Філо­на Кміти-Чор­но­бильсь­ко­го.
[Litwin H. Napływ szlachty polskiej na Ukrainę 1569–1648. Warszawa, 2000. S. 26. ; Eberle J. Kmita Czarnobylski Filon // PSB. T. 13. S. 88–89.; Lulewicz H. Gniewów o unię ciąg dalszy. Stosunki polsko-litewskie w latach 1569–1588. Warszawa, 2002. S. 107–108. AP Kraków, Archiwum Młynowskie Chodkiewiczow, N. 972; Опись акто­вой кни­ги… T. 13. C. 87; Ukraina (Kijów — Bracław)… Dz. II. S. 205.Metryka Ruska… Op. cit. S. 690, 707, 712, 727, 728.Акты, отно­ся­щи­е­ся к исто­рии Запад­ной Рос­сии, собран­ные и издан­ные архео­гра­фи­че­скою комис­си­ею. – СПб.: Тип. Эду­ар­да Паца, 1851. – Т. 4: 1588–1632. – С. 173. 40 Леп’явко С. Коза­ць­кі вій­ни кін­ця XVI ст. в Україні. – Чер­ні­гів, 1996. – С. 188, 231. Яко­вен­ко Н. Нари­си історії серед­ньо­віч­ної та ран­ньо­мо­дер­ної Украї­ни. – К., 2006. – С. 268.]

XXIV коле­но

31/22. князь Кон­стан­тин Пет­ро­вич (?-1664)

Осно­вы­ва­ясь на архив­ных источ­ни­ках, мож­но ска­зать, что име­ние Лоши­ца упо­ми­на­ет­ся начи­ная с XVI в. В доку­мен­тах “Литов­ской мет­ри­ки” под 1557 г. речь идет о “Дво­ре Лошиц­ком” кня­зя Толо­чин­ско­го и “дво­ре Сухой Лоши­цы кня­зя Один­цо­ва” [2, л. 12–12об.]. Позд­нее оба эти име­ния пере­шли во вла­де­ние кня­зей Друц­ких-Гор­ских [2, л. 15об.]. В “Актах Мин­ско­го Грод­ско­го суда” за 1582–1590 гг. име­ние Лоши­ца упо­ми­на­ет­ся как “Гор­но­ста­ев­ская” или как “Вели­кая” [3].

В 1597 г. про­изо­шел раз­дел Лошиц­ко­го име­ния. Меж­ду кня­зя­ми Друц­ки­ми-Гор­ски­ми было достиг­ну­то согла­ше­ние “…июня 4-го дня 1597 г. в Мин­ском зем­ском суде, при­знан­ное во всех частях утвер­жден­ным, о согла­сии кня­зей и кня­гинь Гор­ских меж­ду выде­лен­ны­ми частя­ми раз­ных име­ний: кня­зю Федо­ру Гор­ско­му Лоши­цу Гор­но­ста­ев­скую и Саму­и­лу, Кон­стан­ти­ну и Симео­ну Пио­тро­ви­чам кня­зьям Друц­ким-Гор­ским Лоши­цу Один­цов­скую, назна­чая и одно­вре­мен­но обе­им сим Лоши­цы меж­ду собой раз­ме­же­вы­вая…” [2, л. 16].

32/22. князь Семён Пет­ро­вич

33/22. князь Саму­ель Пет­ро­вич

Войт мен­ский.
У 1605, 1609, 1611 гг. выбіраў­ся дэпу­та­там Тры­бу­на­ла ВКЛ ад Мсціслаўска­га ваявод­ства, а ў 1617 г. вера­год­на ад Мен­ска­га паве­та (Deputaci Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego. 1582–1696. Spis. S. 38, 40, 124, 138, 144, 162). Пасол на кра­каўскі сойм 1603 г. з сой­міка Мен­ска­га паве­та Мен­ска­га ваявод­ства. Пра яго гл.: Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895. S. 143–144, 149; Галу­бо­віч В., Рыб­чо­нак С., Шалан­да А. Князі Друц­кія-Гор­скія ў Вялікім Княст­ве Літоўскім у XV–XVIII ст. Мір, 2016. С. 112–119.

После смер­ти Матея Сухо­доль­ско­го его вдо­ва Алек­сандра Дубов­ская выхо­дит повтор­но замуж за кня­зя Саму­э­ля Пет­ро­ви­ча Дру­цо­го-Гор­ско­го и 23 мар­та 1596 года князь полу­чил пожа­ло­ва­ние от коро­ля на 20 служб (1 служба=2-3 дво­ра­ми) в дерев­нях Хат­сла­ви­чах (Хисла­ви­чах), Мик­ши­но, Лиз­ки Хисла­вич­ский рай­он), Дуди­но (Мона­стыр­щин­ский рай­он), Баби­ни­чи (Шумяч­ский рай­он), кото­ры­ми ранее Алек­сандра Дуб­ров­ская вла­де­ла вме­сте с мужем.
В кон­це 16 века хозя­и­ном Кух­ти­чей стал Ян Кове­чин­ский – сын кого-то из этих трёх бра­тьев, — а после него Кри­стоф Кове­чин­ский. Криштоф повто­рил судь­бу Нико­лая Рад­зи­вил­ла Сирот­ки: рож­дён­ный в про­те­стан­тиз­ме он стал вер­ным като­ли­ком, осно­ва­те­лем като­ли­че­ских мис­сий и костё­лов в сво­их вла­де­ни­ях. Сбор в Кух­ти­чах Кри­стоф Кове­чин­ский при­ка­зал освя­тить как като­ли­че­скую часов­ню. У Кришто­фа Кове­чин­ско­го была сест­ра Бар­ба­ра Кон­стан­ция, кото­рая вышла замуж за кня­зя Саму­э­ля Друц­ко­го-Гор­ско­го . Бог даро­вал ей дол­гий век жиз­ни, и ей было суж­де­но стать послед­ней вла­де­ли­цей Кух­ти­чей из Кове­чин­ских. В 1690 году от Бар­ба­ры Друц­кой-Гор­ской усадь­ба пере­шла к Апол­ло­нии Зави­ше, и теперь на несколь­ко сто­ле­тий ста­ли родо­вым поме­стьем этой шля­хет­ской фами­лии гер­ба «Лебедь».

В “Актах Мин­ско­го Грод­ско­го суда” за 1582–1590 гг. име­ние Лоши­ца упо­ми­на­ет­ся как “Гор­но­ста­ев­ская” или как “Вели­кая”. В 1597 г. про­изо­шел раз­дел Лошиц­ко­го име­ния. Меж­ду кня­зя­ми Друц­ки­ми-Гор­ски­ми было достиг­ну­то согла­ше­ние “…июня 4-го дня 1597 г. в Мин­ском зем­ском суде, при­знан­ное во всех частях утвер­жден­ным, о согла­сии кня­зей и кня­гинь Гор­ских меж­ду выде­лен­ны­ми частя­ми раз­ных име­ний: кня­зю Федо­ру Гор­ско­му Лоши­цу Гор­но­ста­ев­скую и Саму­и­лу, Кон­стан­ти­ну и Симео­ну Пио­тро­ви­чам кня­зьям Друц­ким-Гор­ским Лоши­цу Один­цов­скую, назна­чая и одно­вре­мен­но обе­им сим Лоши­цы меж­ду собой раз­ме­же­вы­вая…” [2, л. 16]. В XVII в. име­ние “Лоши­ца Один­цов­ская” после смер­ти “…Саму­и­ла-Федо­ра отца и сына его Кон­стан­ти­на-Иоси­фа Друц­ких-Гор­ских по при­род­но­му наслед­ству пере­шло в вот­чи­ни­че­ство един­ствен­ной доче­ри Саму­и­ла и сест­ры Кон­стан­ти­на, Еле­ны Гор­ской, по мужу Луком­ской… кото­рая в асси­стен­ции мужа сво­е­го, про­дав вот­чи­ни­че­ство сего же име­ния Лоши­цы Анто­нию Кост­ро­виц­ко­му, вну­ку сво­е­му, пра­вом сво­им веч­ным 1690 года апре­ля 3-го дня сему же Кост­ро­виц­ко­му выдан­ном…” [2, л. 17об.].

~ ж1: N;

~ ж2: Алек­сандра Дыбов­ская;

~ ж3: Бар­ба­ра Каве­чин­ская.

34/22. княж­на Ева Пет­ров­на Гор­ская

35/23. княж­на Софья Федо­ров­на

Амаль адна­ча­со­ва з фун­да­цы­яй кля­шта­ра бер­нард­зі­нак вілен­скім каноні­кам Вой­це­хам Сяля­вам быў засна­ва­ны ў Мен­ску на Збо­ра­вай вулі­цы кля­штар бене­дык­ты­нак. У 1633 г. ён адку­піў у Саму­э­ля Друц­ка­га-Гор­ска­га і Аляк­сандра Сакалін­ска­га два дамы “з будын­ка­мі, пля­ца­мі, гаро­да­мі і полем” на вулі­цы Збо­ра­вай і пера­да­ваў іх як фун­душ бене­дык­тын­кам [23]. 14 ліпе­ня 1633 г. гэты фун­душ быў пацвер­джа­ны пры­віле­ем кара­ля Улад­зі­сла­вам IV, а потым зацвер­джа­ны вілен­скім біску­пам Абра­га­мам Вой­нам. Пер­шыя манаш­кі пера­ся­лілі­ся ў Мінск з Нясві­жа. Дзя­ку­ю­чы нама­ган­ням В. Сяля­вы былі пабу­да­ва­ны драў­ля­ныя будын­кі кля­шта­ра і кас­цё­ла Свя­то­га Вой­це­ха біску­па-Мучаніка. Наступ­ныя фун­да­та­ры вілен­скі ваяво­да Кры­штаф Хад­кевіч і яго жон­ка Софія, княж­на Друц­кая-Гор­ская рас­па­чалі будаўніцтва нова­га мура­ва­на­га кас­цё­ла. 1 снеж­ня 1647 г. Хад­кевіч пад­пі­саў кан­тракт з магістрам муляр­ска­га рамя­ст­ва Андр­эем Кро­ме­рам на будаўніцтва нова­га мура­ва­на­га кас­цё­ла бене­дык­ты­нак. Кро­мер да гэта­га пабу­да­ваў зна­ка­міты кас­цёл у Буд­сла­ве. Павод­ле кан­трак­та ён паві­нен быў цал­кам закон­чы­ць будаўніцтва кас­цё­ла ў 1649 г. Новы кас­цёл у Мен­ску быў асве­ча­ны біску­пам Міка­ла­ем Слуп­скім [24].
Источ­ник: http://niab.by/stat/dzianisau_kascioly/Национальный исто­ри­че­ский архив Бела­ру­си.

Муж 1-й: Бал­та­зар Стра­вин­ский [1], цівун і гарад­нічы троц­кі (зга­д­ва­ец­ца ў 1596), ста­ро­ста­ма­зыр­скі (1607—1620), каш­та­лян берас­цей­скі (1624—1627) і сма­лен­скі (1627—1631), ваяво­да мен­скі (з 1631).

Муж 2-й: Кри­стоф Ход­ке­вич [2], вілен­скім ваяво­дам (1642–1652).
1 Lulewicz H. Strawiński Baltazar (Balcer) // PSB. T. XLIV. Z. 4. Warszawa; Kraków, 2006–2007. S. 275–279.
2 Mienicki R. Chodkiewicz Krzysztof // PSB. T. III. Z. 4. Kraków, 1937. S. 369–370.

36/23. княж­на Альж­бе­та-Евдо­кия Федо­ров­на

Маён­так Гол­да­ва (Олда­ва) у кан­цы XVI ст. купіў ў Чар­та­рый­скіх кара­леўскі два­ранін Ян Рыго­равіч Трызна. У 1613 г. яго сыны Адам і Аляк­сандр (будучы лід­скі пад­ка­мо­ры) пад­зя­лілі паміж сабой баць­коўскія ўла­дан­ні. Пер­ша­му дастаў­ся маён­так Лябё­да (зараз вёс­ка ў Лід­скім раёне), дру­го­му — маён­так Гол­да­ва. Гол­да­ва, акра­мя пан­ска­га маёнт­ка, было тады мяст­эч­кам з пра­васлаў­най царквой Св. Спа­са, якую засна­валі і над­зя­лілі фун­ду­ша­мі прод­кі бра­тоў Трызнаў. У 1633 г. Аляк­сандр Трызна засна­ваў пры Гол­даўс­кай царкве пра­васлаў­ны мана­стыр. Памі­ра­ю­чы бязд­зет­ным, ён запі­саў маён­так Гол­да­ва ў пажыц­цё­вае вало­данне сва­ёй жон­цы Хры­с­ціне Швяй­коўс­кай. У 1634 г. маён­так Гол­да­ва выку­піў брат нябож­чы­ка Адам Трызна разам са сва­ёй жон­кай, княж­ной Альж­бе­тай Друц­кай-Гор­скай. У пачат­ку 1660-х г. Гол­да­вам вало­даў іх сын Казі­мір Кры­штаф Трызна, які раз­вёў­ся са сва­ёй жон­кай Ган­най Лом­скай і, стаў­шы мана­хам, узна­чаліў Свя­та-Духаў мана­стыр у Віль­ні, а ў 1680 г. быў абра­ны пра­васлаў­ным епіска­пам. У мана­стве ён вядо­мы як Кле­менс (Кле­мент) Трызна.
Памер­ла пас­ля 1635 г.19

м: Адам Яно­вич Триз­на.

37/23. княж­на Евдо­кия- Кри­сти­на Федо­ров­на (?-1647)

памер­ла да студ­зе­ня 1647 г.[1]

м1: Ян Исай­ков­ский [2]

м2: с 1632 Мат­вей Водо­рад­ский [3]

[1] Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 146. UWKL. T. II: Województwo Trockie. XIV–XVIII wiek /
oprac. H. Lulewicz, A. Rachuba, P. Romaniuk, A. Haratym. 2009. S. 361.
[2] Kojałowicz Wijuk W. Compendium. S. 242; Idem. Nomenclator. S. 137.
[3] Niesiecki K. Herbarz Polski. Т. ІX. Lipsk, 1841. S. 378.

38/23. князь Гри­го­рий-Ежи Федо­ро­вич (ок.1595/98-1659)

Мсціслаўский ваяво­да.
Пер­шая згад­ка Гры­го­рыя ў кры­ні­цах адно­сіц­ца да 1616 г., калі ён разам з маці пра­ц­э­с­а­ваў са свя­та­ром Юза­фам Кун­ц­э­ві­чам [1]. У 1619 г. Гры­го­ры пра­цяг­нуў судо­вую спра­ву (яе рас­па­чаў яшчэ яго баць­ка Фёдар) супра­ць
Міка­лая Янаві­ча Гля­бо­ві­ча наконт вало­дан­ня част­кай Заслаўскіх маёнт­каў, а ў 1620 г. разам са стры­еч­ным бра­там Саму­элем Пятро­ві­чам Гор­скім атры­маў у Мен­скім зем­скім суд­зе адпа­вед­ны дэкр­эт [2]. Потым ён разам з маці суд­зіў­ся з Дуб­роўскі­мі па маёнт­ках Багу­ш­э­вічы і Гану­та ў Мен­скім і Востра­ва ў Аршан­скім паве­тах (1626 г.) [3].
Гры­го­ры Гор­скі ўзяў шлюб з Капа­цёў­най не паз­ней за 1626 г. (калі ўзя­ць за асно­ву ўзрост стар­эй­ша­га сына). Нап­эў­на, тады ж, а можа і раней, ён перах­ры­с­ціў­ся з каль­ві­наў у католікі. Мы веда­ем, што яго маці перай­ш­ла ў каталіцтва (гэта адбы­ло­ся нап­эў­на пас­ля смер­ці мужа), бо запі­са­ла фун­да­цыі Багу­ш­э­віц­ка­му кас­цё­лу (павод­ле Н. Яка­вен­ка, Мары­на з Віш­ня­вец­кіх Гор­ская памер­ла пас­ля 1629 г. [4]), якія выка­наў ужо сын. Часта, пры­ма­ю­чы каталіцтва, асо­бы атрым­лі­валі дру­гое імя: так Гры­го­ры атры­маў імя Юрый, а, прыкла­дам, яго сяст­ра Еўдак­сія ста­ла Еўдак­сіей Кры­с­ці­най. Па нашым мер­ка­ван­ні, пры­няц­це каталіцтва так­са­ма ста­ла для Гры­го­рыя Гор­ска­га штурш­ком у кар’еры.
Сваю палітыч­ную кар’еру Гры­го­ры Гор­скі рас­па­чаў як пасол ад Мен­ска­га ваявод­ства на сойм 1626 г. Сойм адбы­ў­ся ў Вар­ша­ве з 27 студ­зе­ня да 10 сакавіка 1626 г. Там Гры­го­ры Гор­скі быў абра­ны ў спе­цы­яль­ную камісію па адшу­кан­ні нявы­пла­ча­ных падат­каў, так зва­ны Вілен­скі Тры­бу­нал. Камісія павін­на была рас­па­ча­ць пра­цу 22 ліпе­ня 1626 г. у Віль­ні і зася­да­ць 4 тыд­ні, каб раз­гляд­зе­ць спра­вы ўсіх, хто не выпла­ціў падат­кі [5]. Мож­на мер­ка­ва­ць, што Гор­скі пры­няў удзел у пра­цы камісіі. Вялікі роз­га­лас мела спра­ва Мары­ны, маці, і Гры­го­рыя Юрыя, сына, Гор­скіх з Мен­скім магістра­там. Горад аспр­эч­ваў вало­данне памеж­ны­мі зем­ля­мі, на якіх былі доб­рыя сена­жа­ці, млы­ны і рыб­ныя ловы на рацэ Свісла­чы, а так­са­ма пэў­ны­мі пля­ца­мі ў Мен­ску. Пер­шы дэкр­эт па спра­ве быў выдад­зе­ны
яшчэ ў 1620 г., і ў рэш­це рэшт спра­ва дай­ш­ла да раз­гля­ду ў кара­леўскім суд­зе. У 1629 г. манарх выдаў дэкр­эт, якім пры­суд­зіў усе спр­эч­ныя зем­лі і маё­мас­ць гора­ду [6]. 13 чэрве­ня 1631 г. князь Гры­го­ры Юрый Друц­кі Гор­скі, два­ранін КМ, з жон­кай Ган­най Капа­цёў­най атры­малі ад Жыгі­мон­та ІІІ Вазы пры­вілей на Цэль­скае ста­раства ў Мен­скім ваявод­стве [7]. Гэта невя­лі­кае тры­манне ўклю­ча­ла вёс­ку Цэль пад Баб­руй­с­кам. Дар­эчы, раней цэль­скім ста­рас­там быў баць­ка Гры­го­рыя Фёдар, які тры­маў ста­раства з 1589 г. да смер­ці ў 1615 г. 29 студ­зе­ня 1635 г. новы кароль Улад­зіслаў IV прызна­чыў кня­зя Гры­го­рыя Юрыя Гор­ска­га на Аршан­с­кае ста­раства [8]. Аршан­скім ста­рас­там Гор­скі быў да студ­зе­ня 1650 г., калі з даз­во­лу кара­ля пера­даў урад свай­му стар­эй­ша­му сыну Міха­лу. Аршан­с­кае ста­раства было, зра­зу­ме­ла, не толь­кі больш даход­ным мес­цам, але і вель­мі адказ­ным ура­дам, бо зна­ход­зіла­ся бліз­ка ад небяс­печ­най усход­няй мяжы ВКЛ. У Оршы Гор­скі адра­зу пачаў навод­зі­ць пара­дак. У тым жа 1635 г. ён паклікаў у суд Казі­мі­ра Лео­на Сапе­гу з-за невы­пла­ты апош­нім з маёнт­ку Ста­ра­сел­ле падат­ко­вых пабо­раў, ухва­ле­ных для аба­ро­ны Аршан­ска­га паве­та [9].
Асноў­ным ула­дан­нем Гор­ска­га ў Мен­скім ваявод­стве была Лошы­ца, якая межа­ва­ла з маёнт­кам вен­д­эн­ска­га ваявод­зі­ча Рафа­ла Слуш­кі. Маё­мас­ныя кан­флік­ты паміж сусед­зя­мі былі вель­мі характ­эр­ны для таго часу. Як кажу­ць, пакуль паны спра­ча­юц­ца, у сялян чубы траш­ча­ць. Перад 1638 г. пад­да­ныя Гры­го­рыя Гор­ска­га нанеслі сяля­нам зга­да­на­га Слуш­кі роз­ныя кры­ў­ды і шко­ды. Кня­зю ўда­ло­ся выра­шы­ць спр­эч­ку з сусе­дам палю­боў­на, і 11 чэрве­ня 1638 г. Гор­скі выдаў Рафа­лу Слуш­ку свой квіта­цый­ны ліст аб саты­с­фак­цыі шко­даў і завяр­ш­эн­ні раз­лікаў [10]. Вера­год­на, для раз­лікаў са Слуш­кам Горска­му спатр­эбілі­ся наяў­ныя гро­шы, таму ён аддаў у арэн­ду менска­му жыду Зель­ма­ну Іза­каві­чу свой фаль­ва­рак Гранічы (з маёнт­ка Дзяк­с­ня­ны) у Мен­скім паве­це на 3 гады за 1800 поль­скіх зло­тых (запіс выда­ны ў Мен­ску 17 кра­савіка 1638 г.) [11]. Неў­за­ба­ве праз некаль­кі год аршан­скі старa­ста абві­на­ва­ціў мен­скіх жыдоў у забой­стве ней­ка­га дзі­ця­ці. Па гэтай спра­ве былі прызна­ча­ны тры след­ст­вы, якія нія­кіх пэў­ных вынікаў не далі. Пада­з­ра­ва­ныя пры­неслі пры­ся­гу аб сва­ёй нявін­на­сці. 23 люта­га 1641 г. спра­ву раз­гля­даў на сакр­эт­най рад­зе сам манарх. Канц­ле­ру ВКЛ кня­зю Аль­бр­эхту Стані­сла­ву Рад­зіві­лу яна запом­ніла­ся, бо ён запі­саў у сваім дыяры­ушы: «…jednak w sumieniu niewinnie cierpieli zniewagę i ja też nie byłem wolny od fałszywego podejrzenia» [12].
Хут­ка пас­ля гэтых пад­зей давя­ло­ся Гры­го­рыю Юрыю Горска­му паха­ва­ць сваю жон­ку, дар­эчы, з нова­на­род­жа­ным сынам. Напа­чат­ку памер­ла дзі­ця, потым маці. Адбы­ло­ся гэта ў 1642 г. (больш даклад­най даты, на жаль, не веда­ем, пра што можам даве­дац­ца з пане­гіры­ка, склад­зе­на­га сына­мі Гры­го­рыя – Міхаі­лам і Стэфа­нам на ўша­на­ванне памя­ці маці. Сыны вучы­лі­ся тады ў Вілен­скай езуіц­кай ака­д­эміі. Пане­гірык быў над­ру­ка­ва­ны пад тыту­лам «Głosy Synow Żałosne przy pogrzebie Wielmożney Iey Mośći Paniey P. Anny Kopćiowny Druckiey Horskiey Starosciney Orszanskiey…» пэў­на ў Віль­ні ў тым жа 1642 г.[13] З гэтай кры­ні­цы, між іншым, добра бач­ны склад сям’і Гры­го­рыя Юрыя Гор­ска­га.
11 сакавіка 1644 г. Гры­го­ры Юрый выка­наў даруч­энне сва­ёй маці Мары­ны з Віш­ня­вец­кіх, якая збу­да­ва­ла кас­цёл у Багу­ш­э­ві­чах Мен­ска­га паве­та, і запі­саў хра­му вёскі Гор­кі і Запол­ле, а так­са­ма засна­ваў пры ім пля­банію [14].
Аршан­с­кае ста­раства так­са­ма зай­ма­ла час. Гры­го­ры Юрый Гор­скі быў дыр­эк­та­рам (стар­шы­нёй) рэля­цый­на­га сой­міка шлях­ты і абы­ва­це­ляў Аршан­ска­га паве­та, які сабраў­ся 6 ліпе­ня 1647 г. у Вор­шы. На сой­міку было пас­та­ноў­ле­на: сабра­ць гро­шы для пабу­до­вы ў горад­зе мура­ва­на­га будын­ка архі­ва для бяс­печ­на­га заха­ван­ня судо­вых грод­скіх і зем­скіх кніг. Такі ляў­дум пры­няў яшчэ папяр­эд­ні Аршан­скі сой­мік, а Вар­шаўскі трох­тыд­нё­вы сойм 1647 г.
яго зацверд­зіў. Пер­шым зга­да­ную пас­та­но­ву пад­пі­саў Гры­го­ры Юрый Гор­скі, ста­рас­та аршан­скі як дыр­эк­тар сой­міка (і заў­ва­жым, без тыту­ла – князь) [15].
1648 г. пры­нёс у дзяр­жа­ву неча­ка­ныя пад­зеі. Выбух­ну­ла казац­кае паўстанне на Украіне пад кіраўніцтвам Баг­да­на Хмяль­ніц­ка­га. Летам 1648 г. паўстанне рас­паў­сюд­зіла­ся на паўд­нё­выя зем­лі Бела­русі. Рэгу­ляр­на­га вой­ска (най­мітаў) у ВКЛ прак­тыч­на не было, таму супра­ць­ста­я­ць каза­кам маглі толь­кі поча­ты бага­тых паноў і пас­палітыя руш­эн­ні ў паве­тах. Пра акты­ў­ны ўдзел кня­зя Гор­ска­га ў бара­ць­бе з каза­ка­мі пер­шым зга­даў яшчэ В. Кая­ло­віч. Даклад­на гэта пра­гу­ча­ла так: у 1648 г. на пачат­ку казац­ка­га паўстан­ня муж­на павя­то­вы­мі харуг­ва­мі разам з сынам Міха­лам непры­я­це­ля ад свай­го паве­та адга­няў. К. Нясец­кі про­ста паўта­рыў сло­вы В. Кая­ло­ві­ча. Най­больш пра ўдзел Гор­ска­га ў вайне з каза­ка­мі напі­саў Э. Кат­лу­бай у пра­цы «Жыц­цё Яну­ша Радзівіла»[16]. Гісто­рык, дар­эчы, выка­ры­стаў шмат кры­ніц з нясвіж­ска­га архіву Рад­зівілаў. Звест­кі Э. Кат­лу­бая корат­ка пера­ка­заў Ю. Бар­та­ш­э­віч, толь­кі што на Кат­лу­бая не спас­лаў­ся [17]. З нядаўніх прац успом­нім арты­ку­лы В. Мялеш­кі пра анты­фе­адаль­ную вай­ну 1648–1651 г., у іх так­са­ма зга­д­ва­ец­ца князь Гры­го­ры Гор­скі, хаця спа­сыл­кі на Кат­лу­бая няма [18]. Апош­нім пра вай­ну Гор­ска­га напі­саў В. Бяр­нац­кі. Ён, як разу­ме­ем, пас­пра­ба­ваў уда­клад­ні­ць хра­на­ло­гію важ­ней­шых пад­зей гэтай вай­ны, хаця даклад­ных спа­сы­лак шмат у якіх мес­цах не пазна­чыў [19]. Некаль­кі вель­мі ціка­вых зга­дак пра наша­га Гор­ска­га ў час казац­ка-сялян­скай вай­ны нядаў­на адшу­каў і апуб­лі­ка­ваў украін­скі даслед­чык Ю. Мыцык. Праў­да, у яго пуб­ліка­цыі Гор­скі час­цей фігу­руе без імя, про­ста як ста­рас­та аршан­скі (аб гэтым далей) [20]. У выніку напі­са­на пра тую казац­ка-сялян­скую вай­ну мно­га, але ў літа­ра­ту­ры сустра­ка­ем роз­ныя трак­тоўкі пад­зей, а гэта зна­чы­ць, што да сён­ня мы не веда­ем даклад­на пра пад­зеі 1648–1651 г. на Бела­русі. І, зда­ец­ца, спра­ва не толь­кі ў тым, што пач­а­так казац­ка­га паўстан­ня сла­ба адлюстра­валі­ся ў пісь­мо­вых кры­ні­цах, бо нека­то­рыя даку­мен­ты загі­нулі ці пакуль невя­до­мы гісто­ры­кам. Маж­лі­ва, ура­жан­ні былі такі­мі моц­ны­мі, што нават у кры­ні­цах пера­мя­шалі­ся (бо ў памя­ці люд­зей пера­мя­шалі­ся) і адзна­ча­ны не зусім хра­на­ла­гіч­на. Мы наколь­кі маг­чы­ма пас­пра­ба­валі спраўд­зі­ць дзе­ян­ні Гры­го­рыя Юрыя Гор­ска­га ў гэты час.

Павод­ле апош­ніх дасле­да­ван­няў, каза­кі заха­пілі Гомель у кан­цы чэрве­ня 1648 г. (да 27 чэрве­ня даклад­на, як свед­чы­ць кры­ні­ца), адкуль пачалі рас­сы­ла­ць заго­ны па нава­кол­лі [21]. Да Ста­ра­ду­ба тады каза­кі не дай­шлі, пра што свед­чы­ць ліст ста­ра­дуб­ска­га пад­ста­рас­ты Рафа­ла Уей­ска­га да труб­чаўска­га ваяво­ды Нікі­фа­ра Наш­чо­кі­на, дата­ва­ны 21 ліпе­ня 1648 г. [22] Тым не менш Ста­ра­дуб быў узя­ты каза­ка­мі, віда­воч­на, на пачат­ку жніў­ня 1648 г. (да 10 жніў­ня) [23]. 4 жніў­ня па ста­рым кален­да­ры (14 жніў­ня па новым) вязем­скія ваяво­ды паве­дам­ля­лі цару, што каза­кі заха­пілі гара­ды Ста­ра­дуб, Почап, Ноў­га­рад-Север­скі і Чач­эрск [24]. За Ста­ра­дуб тады вялі­кай біт­вы не было. Адбы­ло­ся, пэў­на, дроб­нае сутык­ненне з мяс­цо­вай шлях­тай, павод­ле кры­ні­цы, пад Неві­за­ра­вым, у 2 мілях ад Ста­ра­ду­ба. Тады ж загі­нуў ней­кі пан Стравін­скі. На нашу дум­ку, гэта быў Караль Стравін­скі, пад­ка­мо­ры ста­ра­дуб­скі [25]. Пра гэта свед­чы­ць апо­вед Мар­ці­на Рыль­ска­га, які ў той суты­ч­цы быў пара­не­ны, уцёк у Труб­чаўск, адкуль вяр­нуў­ся толь­кі праз год (каля 7 ліпе­ня 1649 г.) [26]. Бара­ць­бу з каза­ка­мі ў ВКЛ узна­чаліў не вялікі гет­ман Януш Кіш­ка, які быў вель­мі хво­ры, але амбіт­ны поль­ны гет­ман (прызна­ча­ны ў кра­савіку 1646 г.) [27] – князь Януш Рад­зівіл, які раза­слаў адпа­вед­ныя паве­дам­лен­ні панам і ў паве­ты [28]. Быхаў і Шклоў барані­ла дывізія, якую за свае гро­шы наняў Казі­мір Леон Сапе­га, пад­канц­лер ВКЛ. Гры­го­ры Юрый Гор­скі, ста­рас­та аршан­скі, на чале Аршан­ска­га павя­то­ва­га руш­эн­ня, так­са­ма стаў на аба­ро­ну ВКЛ ад казац­кіх напа­даў. Павод­ле В. Бяр­нац­ка­га, пас­палітае рушанне на чале з Гор­скім 2 жніў­ня 1648 г. прый­шло ў лагер Сапе­гі пад Магілё­вам [29].

У сяр­эд­зіне жніў­ня 1648 г. Гор­скі пера­мяс­ціў­ся пад Новы Быхаў, дзе злучы­ў­ся з дзвю­ма харуг­ва­мі пад кіраўніцтвам Яна Паца (гэта Ян Саму­эль Пац, хару­жыч ВКЛ, † 1654) [30]. Аб’яднаныя аддзе­лы раз­мяс­цілі­ся або­зам пад Рага­чо­вам, адкуль мелі частыя выпра­вы супра­ць каза­каў. Павод­ле Э. Кат­лу­бая, 29 жніў­ня атрад пад кіраўніцтвам сына Гры­го­рыя Гор­ска­га Міха­ла раз­біў казац­кі загон, які кіра­ваў­ся з Гоме­ля да Быха­ва, а неў­за­ба­ве харуг­ва Міла­доўска­га пабі­ла паўстан­цаў пад Стр­э­шы­нам. Лагер пад Рага­чо­вым зна­ход­зіў­ся аднак у няз­руч­ным мес­цы, яго аду­сюль ата­чалі баг­ны і лясы, што ўсклад­ня­ла дастаўку правіян­ту. Таму ў сяр­эд­зіне верас­ня 1648 г. Пац і Гор­скі пера­мяс­цілі­ся і сталі або­зам паміж Ста­рым і Новым Быха­вам [31]. Ней­кі час аддзел пад нача­лам Гор­ска­га пра­ця­г­ваў зна­ход­зіц­ца пад Быха­вам, баро­нячы лінію Дня­п­ра. Гор­скі высы­лаў рэй­ды ўніз і ўверх па рацэ, але каза­кі суты­чак паз­бя­галі [32]. Поль­ны гет­ман Януш Рад­зівіл 24 верас­ня 1648 г. ста­яў або­зам пад Пухаві­ча­мі [33]. Тым часам 22–23 верас­ня 1648 г. адбы­ла­ся бітва пад Піляў­ца­мі, у якой вой­ска Рэчы Пас­палітай прак­тыч­на збег­ла з поля бою. Неў­за­ба­ве, згод­на з Э. Кат­лу­ба­ем (ён нія­кай даклад­най даты не назы­вае), каза­кі на чале з Кры­ва­шап­кам неча­ка­на пера­правілі­ся праз Сож і заха­пілі Чэры­каў. Было забіта мно­га жыдоў і шлях­ты [34]. Павод­ле В. Бяр­нац­ка­га, гэта адбы­ло­ся на пра­васлаў­нае свя­та Пакро­ва, і каза­кі ска­ры­сталі нераз­бярыху ў базар­ны дзень (гэта зна­чы­ць, каля 1 каст­рыч­ніка па ста­рым кален­да­ры і 10 – па новым) [35]. Даве­даў­шы­ся аб напад­зе Гор­скі папрасіў дапа­мо­гі ў пад­канц­ле­ра Сапе­гі. Апош­ні пры­слаў Горска­му на дапа­мо­гу част­ку быхаўска­га гар­ні­зо­на на чале з Гіляры­ем Чыжом (500 кава­ле­рыі, 300 пяхо­ты і 2 пуш­кі). Спа­сыл­ку Э. Кат­лу­бай тут пас­тавіў на рука­піс В. Кая­ло­ві­ча, маг­чы­ма, гэта: «De rebus gestis anno 1648 et sequenti contra Cosacos Zaporovios rebelles» (Vilnius, 1651). Далей Э. Кат­лу­бай паве­дам­ляў, што да Гор­ска­га далучы­лі­ся яшчэ поча­ты нава­груд­ска­га каш­та­ля­на Стат­кеві­ча (Баг­дан. – С. Р.), кня­зя Яна Сан­гуш­кі, рэгі­мен­та­ра Віцеб­ска­га ваявод­ства Агін­ска­га (В. Бяр­нац­кі назы­вае яго Аляк­сандрам. – С. Р.) і 300 пяхо­ты з шклоўска­га гар­ні­зо­на ад Сяняўскіх. Павод­ле В. Бяр­нац­ка­га, далучы­лі­ся так­са­ма магілёўскія харуг­вы на чале з Маце­ем Паў­пен­там. На чале ўсіх аб’яднаных атра­даў Гор­скі пай­шоў на Чэры­каў і 11 ліста­па­да 1648 г. вызваліў горад. Было забіта больш за 1500 паўстан­цаў, шмат з іх загі­ну­ла ў час адступ­лен­ня пры пера­пра­ве праз раку. Э. Кат­лу­бай пад­кр­эс­ліў, што Гор­скі хацеў пра­цяг­ну­ць наступ­ленне, але даве­даў­ся ад палон­ных, што каза­кі збі­ра­юц­ца вялікі­мі сіла­мі ата­ка­ва­ць Быхаў. Таму князь адпус­ціў жаў­не­раў з Быха­ва і Шкло­ва, а сам з рэшт­ка­мі свай­го атра­да стаў або­зам пад Бялы­ні­ча­мі, адкуль пра­ця­г­ваў рэй­ды на каза­каў і меў з імі сутык­нен­ні пад Паго­стам і Мак­сі­мо­ві­ча­мі [36]. У гэтым мес­цы Э. Кат­лу­бай не пас­тавіў нія­кай спа­сыл­кі, хаця мож­на мер­ка­ва­ць, што звест­кі ўзяў з выш­эйз­га­да­на­га рука­пі­са В. Кая­ло­ві­ча. Дату 11 ліста­па­да 1648 г. паўта­ры­лі В. Мялеш­ка і В. Бяр­нац­кі [37], і трэ­ба разу­ме­ць, абод­ва гісто­ры­кі ўзя­лі яе з пра­цы Э. Кат­лу­бая. Дар­эчы, пра бітву Гор­ска­га з каза­ка­мі за Чэры­каў заха­валі­ся і іншыя згад­кі. Адна з іх (без даты) даў­но дру­ка­ва­на і маец­ца ва ўспа­мі­нах фран­цу­за Шэва­лье (ён трохі змяніў про­звіш­ча кня­зя): «Горш, губер­на­тор оршан­ский, в Черес­ке раз­бил на части коза­ков 1500 чел. и про­гнал их от Быхо­ва прочь» [38].

Дру­гую згад­ку адшу­каў у польска­моў­най хроні­цы Саму­э­ля Грон­дзка­га «Historia belli cosacico​-poloni​.ci» і падаў у перак­лад­зе на ўкраін­скую мову Ю. Мыцык. Па-бела­рус­ку даклад­на яна гучы­ць так: Каза­кі і ў Чэры­ка­ве былі так­са­ма добра пабіты Гор­скім [39]. Яна, на жаль, не дадае нам хра­на­ла­гіч­най ясна­сці, бо побач зме­ша­на апі­сва­юц­ца пад­зеі 1648–1649 гг. Там жа зга­д­ва­ец­ца, што аршан­ская шлях­та (трэ­ба разу­ме­ць, руш­энне на чале з Гор­скім) па даруч­эн­ні Яну­ша Рад­зіві­ла барані­ла разам з іншы­мі атра­да­мі ад каза­каў Быхаўскі замак. Маг­чы­ма, дата 11 ліста­па­да зана­та­ва­на ў рука­пі­се В. Кая­ло­ві­ча. Пытанне, аднак, у яе даклад­на­сці. Павод­ле нашых дасле­да­ван­няў, 17 ліста­па­да князь Гры­го­ры Гор­скі з сынам Міха­лам былі ў Вар­ша­ве. Тут з 6 каст­рыч­ніка да 19 ліста­па­да 1648 г. пра­ход­зіў элек­цый­ны сойм, на якім кара­лём выбралі Яна Казі­мі­ра Вазу. І менавіта 17 ліста­па­да 1648 г. Гры­го­ры Юрый Гор­скі пад­пі­саў яго элек­цыю як пасол ад Аршан­ска­га паве­та. Выба­ры кара­ля пад­пі­саў і яго сын Міхал як ста­рас­та цэль­скі [40]. І, дар­эчы, яшчэ адзін удзель­нік пахо­ду на Чэры­каў – Баг­дан Стат­кевіч. Лічым, што дае­ха­ць з Чэры­ка­ва да Вар­ша­вы за 6 дзён нер­эаль­на. Таму хут­ч­эй за ўсё ў кры­ні­цы (у В. Кая­ло­ві­ча?) дата засвед­ча­на памыл­ко­ва. Па нашым мер­ка­ван­ні, бітва за Чэры­каў маг­ла адбыц­ца ў дру­гой пало­ве – кан­цы каст­рыч­ніка. Сцвяр­джа­ць нешта больш пэў­нае не прых­од­зіц­ца.
Пас­ля сой­ма Гор­скі вяр­нуў­ся да свай­го атра­ду, які ста­яў або­зам, маг­чы­ма, пад Бялы­ні­ча­мі. І, мяр­ку­ем, адра­зу даве­даў­ся пра абло­гу каза­ка­мі на чале з Гар­ку­шам і Падаб­ай­лам Быха­ва. Лічыц­ца, што каза­кі абклалі Быхаўскі замак у каст­рыч­ніку-ліста­пад­зе 1648 [41]. Больш вера­год­на, што абклалі як раз тады, калі Гор­скі пае­хаў на элек­цыю. Гры­го­ры Гор­скі выслаў на дапа­мо­гу аба­рон­цам зам­ку ар’ергард з харуг­ва­мі Яна Саму­э­ля Паца, а сам рушыў за ім. Тым часам каза­кі вель­мі няў­да­ла штур­ма­валі Быхаўскі замак, а яго аба­рон­цы рабілі нават вылаз­кі. Стра­ціў­шы шмат люд­зей, паўстан­цы выра­шы­лі запрасі­ць на пад­мо­гу пал­коўніка Гры­ць­ка Бута­га і 24 снеж­ня (гэту дату падае В. Бяр­нац­кі) аднаві­ць абло­гу Быха­ва. Але даве­даў­шы­ся, што на дапа­мо­гу аба­рон­цам Быха­ва ідзе князь Гор­скі з мно­гі­мі харуг­ва­мі, каза­кі выра­шы­лі адыс­ці з-пад зам­ку і накіра­валі­ся на Чач­эрск, каб заха­пі­ць яго з дапа­мо­гай імклі­ва­га напа­ду. Аднак іх ады­ход скон­чы­ў­ся неча­ка­най сустр­э­чай з Пацам пад Жлобі­нам. Напа­чат­ку каза­кі заселі ў мяст­эч­ку і ўпар­та баранілі­ся. Але хут­ка пады­шоў Гор­скі з асноў­ны­мі сіла­мі, пяхо­тай і невя­лікі­мі пуш­ка­мі. Жлобін быў узя­ты, каза­кі адсту­пілі. Гэтыя і далей­шыя пад­зеі даволі пад­ра­бяз­на пера­ка­заў В. Бяр­нац­кі, і галоў­най кры­ні­цай для яго стаў, лічым, выш­эйз­га­да­ны рука­піс В. Кая­ло­ві­ча (дар­эчы, аб гэтым жа толь­кі зусім сціс­ла ёсць і ў Э. Кат­лу­бая) [42].

Пас­ля гэта­га групоўка Гор­ска­га (агу­лам да 8000 жаў­не­раў) накіра­ва­ла­ся да Папо­вай Гары [43], дзе каза­кі пас­пра­ба­валі ўтва­ры­ць сабе пас­та­ян­ны ўма­ца­ва­ны лагер. Гэты лагер жаў­не­ры ўзя­лі штур­мам і пасек­лі там шмат паўстан­цаў. Астат­нія каза­кі на чале з Кры­ва­шап­кам адыш­лі да Бабо­ві­чаў [44]. Гор­скі рушыў на Бабо­вічы, але каза­кі, не чака­ю­чы яго паяў­лен­ня, адсту­пілі далей – у Ста­ра­дуб і Ноў­га­рад-Север­скі. У паго­ню за імі Гры­го­ры Юрый Гор­скі з Бабо­ві­чаў выправіў тры харуг­вы на чале з сваім сынам Міха­лам, Кры­што­фа Міла­доўска­га і Зда­но­ві­ча. Мэтай выпра­вы так­са­ма было вызва­ленне Ста­ра­ду­ба. Гэтыя харуг­вы раз­білі невя­лікі атрад каза­каў пад Топа­лем [45]і вызвалілі Ста­ра­дуб. Тым часам нады­ход­зіў тэр­мін выпла­ты жала­ван­ня жаў­не­рам. Не маю­чы маг­чы­мас­ці пакі­ну­ць у зам­ку гар­ні­зон (зало­гу), Міхал Гор­скі адсту­піў з Ста­ра­ду­ба ў Чач­эрск [46]. Пра выпра­ву Міха­ла Гор­ска­га на Ста­ра­дуб ёсць звест­кі і ў пане­гіры­ку, склад­зе­ным ксян­дзом І. Жукоўскім на смер­ць мало­до­га кня­зя († 1651). Гэты твор пад назвай «Wiara abo wiernosc prawdziwa…» быў дру­ка­ва­ны ў Віль­ні, мяр­ку­ем, у кан­цы 1651 г., бо ўра­чы­стае паха­ванне адбы­ло­ся 23 студ­зе­ня 1652 г. у Мін­ску [47]. І. Жукоўскі, між іншым, зга­даў, што ў Ста­ра­ду­бе Міхал Гор­скі вызваліў з пало­ну каля 80 чала­век шлях­ты (муж­чын і жан­чын) і вывеў іх у бяс­печ­нае мес­ца. Пац­вяр­дж­энне гэта­му знай­шоў Ю. Мыцык –даку­мент, дата­ва­ны 22 студ­зе­ня 1649 г.: спіс ста­ра­дуб­скай шлях­ты, вызва­ле­най харуг­вай пана Стані­сла­ва Аршан­ска­га [48]. Лічым, што даслед­чык неда­клад­на адчы­таў кры­ні­цу, там павін­на было быць – «пана ста­рос­ці­ца Аршан­ска­га», гэта зна­чы­ць Міха­ла Гор­ска­га.
Не можам не пры­вес­ці яшчэ адну згад­ку пра кня­зя Гры­го­рыя Гор­ска­га, якая даты­чы­ць менавіта гэтай выпра­вы на Папо­ву Гару. Тым больш, што гэта сло­вы сама­га кня­зя. Іх адшу­каў В. Бяр­нац­кі і змяс­ціў у сва­ёй пуб­ліка­цыі. Цыту­ем: «Каб да гэтай сва­ёй кон­ні­цы я меў крыху болей пяхо­ты, шмат добра­га мож­на было б учы­ні­ць. У гэтых харуг­вах, што пры мне былі, наліч­ва­ла­ся 8 тыс. чала­век, але гэта ўжо лас­цы Божай нале­жы­ць, чым нашай муж­на­сці і адва­зе» [49]. Мяр­ку­ем, што звест­кі пра выпра­ву Гор­ска­га на Ста­ра­дуб адлюстра­валі­ся і ў мас­коўскіх кры­ні­цах, але ў ска­жо­ным выгляд­зе. Ёсць запіска дзя­ка Гры­го­рыя Куна­ко­ва, які езд­зіў пас­лом цара ў РП. Кры­ні­ца зга­д­вае пра паход на Ста­ра­дуб кня­зя Луком­ска­га, які быў пара­не­ны ў суты­ч­цы з паўстан­ца­мі пад вёс­кай Млы­ні (?), уцёк у Бранск і вяр­нуў­ся адтуль у Оршу. А далей Куна­коў паве­дам­ляў: «Мар­та въ 20 день (1649 г., пэў­на, па ста­рым сты­лі.) ска­зы­ва­ли гон­цу въ Орше Оршан­ские мещане… и ныне де сби­ра­ют­ца Ляхи и гуль­тяй­ство мно­гое, а въ про­мыш­ле­ни­кехъ съ ними идетъ на Север­ские жъ места того Луком­ско­го кня­зя братъ мен­шой мстить то, что поби­ли бра­та его; а братъ де его въ Орше отъ раны боленъ» [50]. Маг­чы­ма, так люд­ская пага­лос­ка пера­на­зва­ла баць­ку і сына Друц­кіх Гор­скіх, бо пра ўдзел ней­кіх кня­зёў Луком­скіх у вайне з каза­ка­мі нічо­га невя­до­ма, і лічы­лі­ся, што князі Луком­скія так­са­ма паход­зячы­мі з Друц­кіх.

Ю. Мыцык адшу­каў яшчэ адзін даку­мент пра Гры­го­рыя Юрыя Гор­ска­га. Гэта ліст кня­зя Яну­ша Рад­зіві­ла да аршан­ска­га ста­рас­ты, піса­ны 7 ліпе­ня 1649 г. з Рэчы­цы. Поль­ны гет­ман паве­дам­ляў Горска­му пра ста­сун­кі нека­то­рых магілёў­цаў з каза­ка­мі, якія не толь­кі пера­да­ю­ць ім апош­нія наві­ны, у тым ліку пра пера­мяш­ч­энне войск, але і забяс­пе­ч­ва­ю­ць пора­хам. Адна­го магілёў­ца – баць­ку Антонія Кліку­на – гет­ман зага­д­ваў знай­с­ці і ўзя­ць пад ары­шт пад зару­ку ўся­го гора­да Яго Кара­леўс­кай Мілас­ці ў вялікую суму гро­шай. «Na co (jest) pewne dowody i codzienne tych, którzy na czaty i podjazdy z obozu wy.chodzą, świadectwa, lecz i w samym Mohilewie nie trudno o tym dowiedzić się
będzie…» [51].

Дру­гая кры­ні­ца, пры­вед­зе­ная Ю. Мыцы­кам, паве­дам­ляе нам пра ліст Гры­го­рыя Юрыя Гор­ска­га кня­зю Яну­шу Рад­зіві­лу. Гет­ман атры­маў яго ў або­зе пад Рэчы­цай 8 жніў­ня 1649 г. Аршан­скі ста­рас­та, між іншым, пісаў (ліст дата­ва­ны 14 ліпе­ня 1649 г. у Оршы), што абы­ва­целі Аршан­ска­га паве­та не ўхвалілі дадат­ко­ва­га падат­ку на жаў­не­раў, і дакла­д­ваў, што жада­ю­чых далучыц­ца да гет­ма­на мно­га, а попіс пас­палі­та­га руш­эн­ня паві­нен адбыц­ца 23 жніў­ня, пра што Гор­скі абя­цаў паве­да­мі­ць паз­ней [52]. 9 каст­рыч­ніка 1649 г. Гры­го­ры Юрый Гор­скі, віда­воч­на, як ста­рас­та аршан­скі, засвед­чыў, што гарад­нічы і намес­нік Аршан­ска­га зам­ку Якуб Казі­мір Вайдзевіч і яго жон­ка Мары­на Закр­эўская праў­ным ці закон­ным пра­ва­моц­ным чынам набы­лі ў аршан­ска­га зямяні­на Міхаі­ла Фёда­раві­ча Калад­зеж­ска­га яго дзед­зіч­ны зам­ка­вы пляц, зва­ны Хлу­со­ві­чаўскі. Ліст быў патр­эб­ны Вайдзеві­чу, каб атры­ма­ць у манар­ха даз­вол на будаўніцтва [53].

15 студ­зе­ня 1650 г. Гор­скі атры­маў зго­ду кара­ля Яна Казі­мі­ра Вазы на пера­да­чу Аршан­ска­га ста­раства сыну Міха­лу [54]. У пачат­ку мая 1650 г. рап­тоў­на памёр мсціслаўскі ваяво­да Фры­д­э­рык Сапе­га. Ян Казі­мір Ваза аца­ніў заслу­гі Гры­го­рыя Юрыя ў бара­ць­бе з казац­кі­мі наез­да­мі і 27 мая 1650 г. прызна­чыў яго новым мсціслаўскім ваяво­дам [55]. Маг­чы­ма, тут не абыш­ло­ся без пэў­най прат­эк­цыі з боку вілен­ска­га ваяво­ды Кры­шта­фа Хад­кеві­ча, жон­кай яко­га была род­ная сяст­ра Гор­ска­га Соф’я, і поль­на­га гет­ма­на ВКЛ Яну­ша Рад­зіві­ла, з якім Гор­скі не раз кан­так­та­ваў пад­час казац­ка-сялян­скай вай­ны.

У снеж­ні таго ж 1650 г. на вар­шаўскім сой­ме Гры­го­ры Юрый Гор­скі быў абра­ны пас­лом для пера­мо­ваў з каза­ка­мі Запа­рож­ска­га вой­ска [56]. На жаль, нічо­га не веда­ем, пра яго пасоль­ства. Звер­нем ува­гу на дру­гі ціка­вы момант. Утры­манне харуг­вы ў час вай­ны звы­чай­на рабіла­ся яе началь­ні­кам, най­час­цей з улас­ных коштаў. Гэтыя гро­шы вяр­талі­ся паз­ней са скар­бу Рэчы Пас­палітай са зго­ды сой­ма. Віда­ць, вай­с­ко­вы­мі патр­э­ба­мі тлу­ма­чыц­ца пазы­ка Гры­го­рыя Юрыя ў бага­та­га магілёўска­га мяш­чані­на Савелія Сафро­наві­ча 4000 поль­скіх зло­тых пад заклад свай­го маёнт­ка Караліш­чавічы. Невя­до­ма аднак, ці спа­г­налі нашчад­кі Сафро­наві­ча гэтыя гро­шы, бо ваяво­да мсціслаўскі памёр у 1659 г., а сам Сафро­навіч у 1661 г. яшчэ сяд­зеў у мас­коўскім палоне ў Сма­лен­ску, адкуль, маг­чы­ма, не вяр­нуў­ся [57].

У маі 1654 г. казац­кае паўстанне пера­рас­ло ў вай­ну Мас­коўс­кай дзяр­жа­вы з Рэч­чу Пас­палітай, якая зацяг­ну­ла­ся да 1667 г. Мсціслаўс­кае ваявод­ства апы­ну­ла­ся на шля­ху групоўкі кня­зя Тру­бяц­ко­га. 18 ліпе­ня 1654 г. Тру­бяц­кі абла­жыў Мсціслаў, а 22 ліпе­ня пас­ля чаты­рох штур­маў заха­піў замак. Павод­ле кры­ніц, былі забіты больш 15000 чала­век [58]. Мсціслаўска­га ваяво­ды кня­зя Гры­го­рыя Гор­ска­га там аднак не было. Да кан­ца 1655 г. прак­тыч­на ўся Бела­русь (за выклю­ч­эн­нем Берас­ця), а так­са­ма сталі­ца ВКЛ Віль­ня былі захопле­ны цар­скі­мі вой­ска­мі. У ліпе­ні 1655 г. вай­ну супра­ць Рэчы Пас­палітай рас­па­ча­ла і Шве­цыя. Прак­тыч­на за паў­га­ды шве­ды заня­лі ўсю Польш­чу, у тым ліку Вар­ша­ву і Кра­каў, і Жамой­ць. Але хут­ка сіту­а­цыя змяніла­ся. Зімой 1656 г. у Польш­чы выбух­ну­ла народ­нае паўстанне супра­ць шве­даў. Цар­скія вой­скі так­са­ма рых­та­валі­ся да вай­ны са Шве­цы­яй за Пры­бал­ты­ку. Гэта даз­волі­ла Рэчы Пас­палітай заклю­чы­ць з Расіяй 3 ліста­па­да 1656 г. Вілен­скае перамір’е: абод­ва бакі аба­вя­за­лі­ся не вая­ва­ць паміж сабой, але высту­пі­ць разам супра­ць Шве­цыі і Бран­д­эн­бур­га. Дзе ў гэты час зна­ход­зіў­ся і што рабіў мсціслаўскі ваяво­да Гры­го­ры Юрый Гор­скі, мы не веда­ем. Па нашым мер­ка­ван­ні, ён мусіў быць сярод шлях­ты, якая заха­ва­ла вер­на­сць Рэчы Пас­палітай. Маг­чы­ма, ён зна­ход­зіў­ся ў вой­ску на чале з віцеб­скім ваяво­дам і потым вялікім гет­ма­нам ВКЛ (прызна­ча­ны ў сакавіку 1656 г.) Паў­лам Янам Сапе­гам, які ў кан­цы 1655 г. ста­яў лаге­рам пад Берас­цем ці нед­зе побач. У вой­ску Сапе­гі, нап­эў­на, быў і яго сын Стэфан, які па звест­ках В. Кая­ло­ві­ча загі­нуў у бітве са шве­да­мі пад Вар­ша­вай. Сапраў­ды, кор­пус П. Я. Сапе­гі з кра­савіка 1656 г. быў пад Вар­ша­вай і пры­маў удзел у яе вызва­лен­ні ад шве­даў летам таго ж года [59].

Далей маем даклад­ныя звест­кі пра мсціслаўска­га ваяво­ду Гры­го­рыя Юрыя Гор­ска­га. 17 сакавіка 1657 г. ён пры­сут­ні­чаў на кан­ва­ка­цый­ным сой­ме ў Берас­ці, дзе сярод іншых пад­пі­саў пры­ня­тую ўхва­лу [60]. Гэты горад тады выгля­даў добраў­ма­ца­ва­ным зам­кам, таму шве­ды са сваім саюз­ні­кам сямі­грод­скім кня­зем Рака­чы рушы­лі на Берас­це. Берас­цей­скі гар­ні­зон на чале з каш­та­ля­нам Маль­хе­рам Савіц­кім не стаў барані­ць замак, і 7 мая 1657 г. здаў­ся на мілас­ць швед­ска­га кара­ля Кар­ла X. Швед­скі кароль пакі­нуў у Берас­ці свой гар­ні­зон і хут­ка ады­шоў у Памор’е, дзе супра­ць яго высту­пі­ла Данія [61]. З Расіяй, нага­да­ем, тады было перамір’е, таму 12 ліпе­ня 1657 г. ваяво­да мсціслаўскі Гор­скі заехаў у гос­ці да про­баш­ча гро­дзен­ска­га і біску­па вен­д­эн­ска­га Аляк­сандра Кры­шта­фа Хад­кеві­ча ў Адэльск (гэта непа­да­лё­ку ад Грод­на). Там ён, мяр­ку­ем, навед­ваў сяст­ру Соф’ю, уда­ву па ваявод­зе вілен­скім Кры­шта­фе Хад­кеві­чу, якая сха­ва­ла­ся ў часы ліха­лец­цяў у рад­ні мужа. І сво­е­ча­со­ва, бо 19 ліпе­ня 1657 г. пані Соф’я Хад­кеві­ча­ва, ваявод­зі­на вілен­ская, памер­ла [62].

Неў­за­ба­ве, 12 ліста­па­да 1657 г., сустра­ка­ем мсціслаўска­га ваяво­ду Гор­ска­га на вай­с­ко­вай нарад­зе ў Камян­цы. Там, між іншым, раз­гля­далі пытанне аб незра­зу­ме­лай зда­чы Берас­ця шве­дам, пра што заха­валі­ся згад­кі ў мему­а­рах Яна Антонія Хра­павіц­ка­га [63]. Пас­ля нара­ды ў Камян­цы адбы­ла­ся кан­ва­ка­цыя (з’езд) сена­та­раў і шлях­ты ВКЛ (яе іні­цы­я­та­рам быў дар­эчы Павел Ян Сапе­га, які тады кан­флік­та­ваў з кара­лём), на якой пас­лом да Яна Казі­мі­ра выбралі віцеб­ска­га ваяво­ду Улад­зі­сла­ва Вало­ві­ча і склалі для яго адпа­вед­ную інструк­цыю [64]. 18 ліста­па­да 1657 г. інструк­цыю сярод іншых пад­пі­саў і мсціслаўскі ваяво­да: у тэкс­це даку­мен­та літа­раль­на – «Юрый Друц­кі Гор­скі» [65]. Гэта апош­няя згад­ка пра Гор­ска­га ў кры­ні­цах, якую нам уда­ло­ся адшу­ка­ць.

Нічо­га пра кня­зя Гор­ска­га за 1658 г. пакуль невя­до­ма. Павод­ле В. Кая­ло­ві­ча, ён памёр у 1659 г. (больш даклад­най даты гісто­рык не ўка­заў) [66]. У сваю чар­гу К. Нясец­кі паўта­рыў гэтую дату [67]. Павод­ле Ю. Воль­фа, на ўрад­зе мсціслаўска­га ваяво­ды Гор­ска­га змяніў Міка­лай Цеха­на­вец­кі, мсціслаўскі старa­ста, віда­воч­на, з 1659 г. Ён так­са­ма спас­лаў­ся выключ­на на К. Нясец­ка­га і пры­вёў свед­чанне апош­ня­га, што Цеха­на­вец­кі ўжо быў ваяво­дам у 1660 г. (гэта зна­чы­ць, сваіх аргу­мен­таў не меў) [68]. Павод­ле апош­ніх зве­стак, адшу­ка­ных А. Раху­бам, Цеха­на­вец­кі ў чэрвені 1659 г. яшчэ не з’яўляўся ваяво­дам і даклад­на быў ім толь­кі ў каст­рыч­ніку таго ж года [69]. З гэта­га выні­кае прыб­ліз­ная дата смер­ці Гры­го­рыя Юрыя Гор­ска­га – лета 1659 г. (павод­ле зве­стак А. Раху­бы – да 20 ліпе­ня 1659 г.). Даклад­ных
свед­чан­няў, дзе і пры якіх абставі­нах памёр мсціслаўскі ваяво­да Гор­скі, пакуль не адшу­ка­на. Нап­эў­на, не быў з вой­скам ВКЛ у гэты час, мяр­ку­ю­чы па яго ўзрос­це. Менск, дзе была рода­вая кап­лі­ца Друц­кіх Гор­скіх, быў вызва­ле­ны толь­кі ў ліпе­ні 1660 г.[70]

Што тычыц­ца маг­чы­ма­га мес­ца паха­ван­ня ваяво­ды. Вера­год­на, што Гры­го­ры Юрый Гор­скі паха­ваў сваю жон­ку пры кас­цё­ле мен­скіх даміні­ка­наў. Даклад­на вядо­ма, што там быў паха­ва­ны стар­эй­шы сын Гры­го­рыя Міхал. Падоб­на на тое, што паз­ней на гэтым мес­цы дру­гі сын кня­зя Тэа­дор Караль збу­да­ваў кап­лі­цу Св. Троі­цы. Пры­нам­сі ў скле­пе пад гэтай кап­лі­цай прасіў паха­ва­ць сябе ўнук Гры­го­рыя і апош­ні князь Гор­скі –Міхал Антоні, які памёр у 1734 г. На нашую дум­ку, паз­ней тру­ну Гры­го­рыя Юрыя пераз­аха­валі ў гэтым жа мес­цы.

После смер­ти Федо­ра в 1615 г. вла­дель­цем Лоши­цы стал его сын Гри­го­рий. Блі­ж­эй да сяр­эд­зі­ны 17 ста­годдзя наступ­нае пака­ленне Гор­скіх дасяг­ну­ла пэў­ных вышынь. Сынам Фёда­ра быў Гры­го­рый Юрый (Грэ­гар Ежы), які нарад­зіў­ся каля 1585 г. і атры­маў пас­ля баць­кі лен­нае Цэль­скае ста­ро­ства. У 1635 г. ён быў прызна­ча­ны аршан­скім ста­ро­стам, а ў 1650 г. дасяг­нуў сена­тар­скай паса­ды – стаў ваяво­дам мсціслаўскім. Аршан­с­кае ста­ро­ства ён са зго­ды кара­ля састу­піў стар­ша­му сыну Міха­лу, які праз год памёр. Сам Грэ­гар Ежы памёр у 1659 г., пад час вялі­кай вай­ны з Расіяй, калі ўсе яго маёнт­кі былі заня­ты рус­кі­мі. Вое­во­да мсти­слав­ский и ста­ро­ста оршан­ский князь Гри­го­рий Ежи Федо­ро­вич Друц­кий-Гор­ский, похо­ро­нив в 1642 году свою кня­ги­ню, Анну из Коп­це­ви­чей, соста­вил теста­мент, соглас­но кото­ро­му наслед­ни­ком назна­чил пято­го сына – Тео­до­ра Каро­ля. И имел на то осно­ва­ния, посколь­ку сын Сте­фан погиб под Вар­ша­вой в бит­ве со шве­да­ми. Миха­ил, ста­ро­ста оршан­ский, с кото­рым князь во гла­ве повя­то­вых хоруг­вей муже­ствен­но отби­вал непри­я­те­ля от сво­их вла­де­ний во вре­мя казац­ких бес­по­ряд­ков 1648 года, умер моло­дым в 1651 году. Оче­вид­но, сыно­вьям Геро­ни­му, ста­ро­сте сураж­ско­му, и Нико­лаю так­же не суж­де­на была дол­гая жизнь.

В июне 1648 года казац­кий пол­ков­ник Пётр Гла­вац­кий (шлях­тич с Поле­сья) вошёл с отря­дом в зем­ли Кня­же­ства и взял Ста­ро­дуб, до 4 июля пал Гомель, потом Речи­ца, и угро­за навис­ла уже над Ста­рым Быхо­вом – част­ной кре­по­стью маг­нат­ско­го рода Сапег. По неиз­вест­ной при­чине отряд Гла­вац­ко­го был Хмель­ниц­ким ото­зван, но взрыв­ной про­цесс пока­за­чи­ва­ния уже начал­ся, и огнём вос­ста­ния ока­за­лись охва­че­ны ещё недав­но спо­кой­ные пове­ты Кня­же­ства. Боль­шая часть литов­ских кре­по­стей, деся­ти­ле­ти­я­ми не знав­ших вой­ны, нахо­ди­лась в неудо­вле­тво­ри­тель­ном состо­я­нии, так что брать их мог­ли даже отря­ды вче­раш­них кре­стьян и мещан. Отно­си­тель­но мощ­ны­ми укреп­ле­ни­я­ми мог­ли похва­стать раз­ве что маг­нат­ские кре­по­сти Быхов, Дуб­ров­но, Ляхо­ви­чи, Мир, Несвиж и Слуцк. Пока в Вар­ша­ве шли под­ко­вёр­ные игры, литов­ская шлях­та гото­ви­лась к обо­роне. Людей, умев­ших дер­жать саб­лю и нюхав­ших порох, в рядах шлях­ти­чей хва­та­ло, и сей­час они ста­ли пер­вым барье­ром на пути раз­го­ра­ю­ще­го­ся вос­ста­ния. Маг­на­те­рия за свой счёт выста­ви­ла несколь­ко хоруг­вей, кото­рые пове­ли в бой Гри­го­рий Друц­кий-Гор­ский, Вла­ди­слав Халец­кий, Ян Пац и Вла­ди­слав Воло­вич. Кро­ме того, неболь­шую армию нанял под­канц­лер литов­ский Кази­мир Лев Сапе­га. По тра­ди­ци­ям Кня­же­ства, сна­ча­ла вои­ны нани­ма­лись за лич­ные день­ги маг­на­тов, а со вре­ме­нем пере­хо­ди­ли на госу­дар­ствен­ный кошт и в под­чи­не­ние гет­ма­ну. Впро­чем, были и исклю­че­ния – так, пин­ская пове­то­вая хоругвь уже при най­ме была опо­ве­ще­на, что поки­дать пре­де­лы пове­та сол­да­там нель­зя (над­ле­жит обо­ро­нять толь­ко Пинск). Неко­то­рые хоруг­ви «вое­ва­ли» крайне стран­но – пока они нето­роп­ли­во шество­ва­ли к месту собы­тий, истёк срок их най­ма, и бра­вые вои­ны с чув­ством испол­нен­но­го дол­га разо­шлись по домам, даже не дой­дя до воен­но­го лагеря.Генеральная пере­пись в Смо­лен­ске, где собра­лись спеш­но набран­ные вой­ска, дала, по одним дан­ным, 5000 сол­дат, по дру­гим – все­го 1419 сол­дат и один отряд каза­ков. Эти­ми сила­ми и пред­сто­я­ло обо­ро­нять огром­ную стра­ну. Литов­ские силы раз­ме­сти­лись на двух стра­те­ги­че­ских направ­ле­ни­ях. Пер­вое вой­ско было наня­то Сапе­га­ми и соби­ра­лось обо­ро­нять их вла­де­ния – про­тив­ни­ка пла­ни­ро­ва­лось задер­жать, опи­ра­ясь на при­над­ле­жав­шие роду Сапег кре­по­сти Ляхо­ви­чи и Ста­рый Быхов. Извест­но, что в состав это­го вой­ска вхо­ди­ла оршан­ская шлях­та, при­ве­дён­ная кня­зем Гри­го­ри­ем Друц­ким-Гор­ским – 2 авгу­ста его части появи­лись в лаге­ре под Моги­лё­вом. Око­ло 10 октяб­ря 1648 года казац­кий пол­ков­ник Кри­во­шап­ка во гла­ве зна­чи­тель­но­го отря­да пере­пра­вил­ся через реку Сож и ворвал­ся в Чери­ков – каза­ки взя­ли город, вос­поль­зо­вав­шись нераз­бе­ри­хой в базар­ный день. Далее после­до­ва­ло тра­ди­ци­он­ное изби­е­ние евре­ев, шлях­ты и мно­гих мещан, кото­рые не поже­ла­ли под­дер­жать каза­ков. Зато мест­ные кре­стьяне во мно­же­стве пока­за­чи­лись и вли­лись в отряд Кри­во­шап­ки, обра­зо­вав вой­ско в несколь­ко тысяч чело­век. Отря­ды каза­ков и кре­стьян не огра­ни­чи­лись заня­ти­ем горо­да и отпра­ви­лись в Мсти­слав­ский повет, где «дво­ры и дома шля­хет­ские вне­зап­но под­жи­гать и раз­ру­шать нача­ли, жите­лей уби­ва­ли, где толь­ко мог­ли, не медля».Против бун­тов­щи­ков бро­си­ли энер­гич­но­го коман­ди­ра кня­зя Друц­ко­го-Гор­ско­го, в отря­де кото­ро­го были при­двор­ные роты Сапе­ги, моги­лёв­ские пове­то­вые хоруг­ви и 300 шклов­ских пехо­тин­цев. 11 нояб­ря литов­ский отряд неожи­дан­но подо­шёл к Чери­ко­ву и взял его так же вне­зап­но, как и каза­ки меся­цем ранее. Увлёк­шись гра­бе­жа­ми, повстан­цы, види­мо, осла­би­ли бди­тель­ность, и серьёз­но­го сопро­тив­ле­ния пра­ви­тель­ствен­ным вой­скам не ока­за­ли. Погиб­ло более 1500 чело­век, мно­гие уто­ну­ли в Соже, пыта­ясь скрыть­ся – коли­че­ство уто­нув­ших оце­ни­ва­лось в «несколь­ко сотен голов». Заняв Чери­ков, Друц­кий-Гор­ский не стал мед­лить – часть вой­ска под коман­до­ва­ни­ем сво­е­го сына Миха­ла он отпра­вил в рейд по окру­ге (доби­вать каза­ков), сам же ото­шёл к Белы­ни­чам и стал лаге­рем. Побе­да ока­за­лась пол­ной. За это Гри­го­рий полу­чил почёт­ную долж­ность мсти­слав­ско­го вое­во­ды – фак­ти­че­ски коман­ди­ра все­го шля­хет­ско­го опол­че­ния на совре­мен­ной Моги­лёв­щине. Его вое­вод­ству одно­му из пер­вых дове­лось при­нять на себя удар мос­ков­ских захват­чи­ков и узнать, и испы­тать истреб­ле­ние и разо­ре­ние, кото­рое нес­ли с собой воен­ные орды “госу­да­ря всея Руси”. К сча­стью, Гри­го­рий Друц­кий-Гор­ский уце­лел в этой мясо­руб­ке хоть и вре­мен­но поте­рял все свои вла­де­ния – и родо­вые, и при­об­ре­тён­ные. В даль­ней­шем он вое­вал на той же войне уже со шве­да­ми, решив­ши­ми в то же самое вре­мя напасть на Речь Поспо­ли­тую со сто­ро­ны Поль­ши. В сра­же­ни­ях со шве­да­ми под Вар­ша­вой.

Гри­го­рий Друц­кий-Гор­ский в 1656 году поте­рял сво­е­го сына Нико­лая. А дру­гой его сын Иеро­ним ока­зал­ся пре­да­те­лем и в 1658 году пере­шёл в стан мос­ков­ско­го непри­я­те­ля. Сам он умер в самый раз­гар этой вой­ны в 1659 году.

ж: Анна Копц (?-1642), стар­эй­шая дач­ка лід­ска­га мар­шал­ка Філо­на Васі­льеві­ча Коп­ця і Але­ны, дач­кі Ада­ма Храп­то­ві­ча, нава­груд­ска­га пад­ка­мо­ра­га, і нарад­зіла­ся яна ў 1605 г. [71].
Дети: Михал Юрий, Сте­фан, Мари­на Бяниг­на, Нико­лай, Кате­ри­на, Филон, Тео­дор Кароль.
1 Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 146.
2 Lietuvos Vyriausiojo Tribunolo sprendimai (1583–1655). P. 307–314.
3 Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 145.
4 Яко­вен­ко Н. Українсь­ка шлях­та з кін­ця XIV–до сере­ди­ни XVII століт­тя. С. 337.
5 Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 146; VL. T. IIІ. Petersburg, 1859. S. 238.
6 НГАБ. Ф. 1816. Воп. 1. Спр. 16. Арк. 732; Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 145.
7 Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 146.
8 Ibid.
9 Lietuvos Vyriausiojo Tribunolo sprendimai (1583–1655). P. 359–368; Kazimiero Leono Sapie.gos archyvo inventorinė knyga (1647/1648 m.) / Lietuvos istorijos institutas; parengė D. Antanavičius, A. Baliulis. Vilnius, 2014. P. 231.
10 Чар­няўскі Ф. В. Урад­нікі (паса­ды, тыту­лы) Мен­ска­га ваявод­ства XVI–XVIII ста­годдзяў: (бія­граф. давед.). Бара­навічы, 2007. (Вып. 1: Столь­нікі, пад­століі, лоўчыя, струк­ча­шыя Мін­ска­га ваяв.). С. 37.
11 АВАК. Т. XXVIII. Виль­на, 1901. С. 168–171.
12 Albrycht Stanisław Radziwiłł. Pamiętnik o dziejach w Polsce. T. 2. Warszawa, 1980. S. 236. Разу­ме­ем так: «… (ёсць) аднак у сум­нен­ні, (ці не) нявін­ныя цяр­пе­лі зня­ва­гу, і я так­са­ма не быў воль­ны ад фаль­шы­ва­га пада­з­р­эн­ня».
13 Głosy Synow Załosne przy pogrzebie Wielmożney J. M. Paney P. Anny Kopciowny Druckiey Horskiey Starościney Orszańskiey <…> 1642. Гл. Estrejcher K. Bibliografia Polska. T. XV. Kraków, 1897. S. 329–330.
14 Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 146.
15 ИЮМ. Вып. 10. Витебск, 1879. С. 214–215.
16 Kotlubaj E. Życie Janusza Radziwiłła. Wilno; Witebsk, 1859.
17 [Bartoszewicz J.] Horski (Grzegorz, Hrehor) // Encyklopedyja powszechna. T. 12. Warszawa, 1863. S. 154–156; Moraczewski A. Bartoszewicz Julijan (182–1870) // PSB. T. I. Z. 3. Kraków, 1935. S. 325–326.
18 Мялеш­ка В. Вой­ны сяр­эд­зі­ны XVII ст. Анты­фе­адаль­ная вай­на 1648–1651 гг. // Нары­сы гісто­рыі Бела­русі: у 2 ч. Ч. 1. / М. П. Кас­ц­юк, У. Ф. Іса­ен­ка, Г. В. Шты­хаў [і інш.]. Мінск, 1994. С. 201–208; Яго ж. Анты­фе­адаль­ная вай­на 1648–51 на Бела­русі // Вялі­кае княст­ва Літоўс­кае: энцы­кл.: у 2 т. Мінск, 2005. Т. 1. С. 229–232.
19 Бяр­нац­кі В. Паўстанне Хмяль­ніц­ка­га: ваен­ныя дзе­янь­ні ў Літве ў 1648–1649 г. // Arche. Пач­а­так. 2008. № 1–2 (64–65). С. 45–222. Ён нават вылучыў асоб­ны карот­кі разд­зел ІІ «Зімо­вы наступ кня­зя Друц­ка­га-Гор­ска­га», у якім апі­саў паход на Папо­ву Гару і Ста­ра­дуб (с. 68–69).
20 Дже­ре­ла з історіī Націо­наль­но-виз­воль­ноī вій­ни украīнсь­ко­го наро­ду 1648–1658 рр. Т. 1 (1648–1649 рр.) / упор. Юрій Мицик. Киīв, 2012.
21 Дже­ре­ла з історіī Націо­наль­но-виз­воль­ноī вій­ни украīнсь­ко­го наро­ду 1648–1658 рр. Т. 1. С. 78–80, 84–87; АЮЗР. Т. 3. СПб., 1862. С. 226–227.
22 АЮЗР. Т. 3. С. 227–228. UWKL. T. IV. Ziemia Smoleńska i województwo Smoleńskie. XIV–XVIII wiek / оprас. H. Lulewicz, A. Rachuba, P. Romaniuk. Warszawa, 2003. S. 282.
23 АЮЗР. Т. 3. С. 236.
24 Там­са­ма. С. 237.
25 UWKL. T. IV. S. 278.
26 Дже­ре­ла з історіī Націо­наль­но-виз­воль­ноī вій­ни украīнсь­ко­го наро­ду 1648-1658 рр. Т. 1. С. 283–284.
27 Urzędnicy centralni i dostojnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV–XVIII wieku. Spisy / оpr. H. Lulewicz, A. Rachuba. Kórnik, 1994. S. 46.
28 Rachuba A. Janusz Kiszka // Poczet hetmanów Rzeczypospolitej. Hetmani litewscy / рod red. M. Nagielskiego. Warszawa, 2006. S. 119.
29 Бяр­нац­кі В. Паўста­ньне Хмяль­ніц­ка­га: ваен­ныя дзе­янь­ні ў Літве ў 1648–1649 г. С. 58.
30 Kojałowicz-Wijuk W. Herbarz rycerstwa W. X Litewskiego tak zwany Compendium. S. 57; Wolff J. Pacowie. Materyały historyczno-genealogiczne. Petersburg, 1885. S. 193–194.
31 Kotlubaj E. Życie Janusza Radziwiłła. S. 115–116.
32 Бяр­нац­кі В. Паўста­ньне Хмяль­ніц­ка­га. С. 62.
33 Дже­ре­ла з історіī Націо­наль­но-виз­воль­ноī вій­ни украīнсь­ко­го наро­ду 1648–1658 рр. Т. 1. С. 139–140, 172–173.
34 Kotlubaj E. Życie Janusza Radziwiłła. S. 118.
35 Бяр­нац­кі В. Паўстанне Хмяль­ніц­ка­га. С. 65.
36 Вера­год­на, сён­ня гэта вв. Пагост у Бяр­эзін­скім р-не і Мак­сі­мавічы ў Клі­чаўскім р-не.
37 Мялеш­ка В. Вой­ны сяр­эд­зі­ны XVII ст. Анты­фе­адаль­ная вай­на 1648–1651 гг. // Нары­сы гісто­рыі Бела­русі: у 2 ч. Ч. 1. / М. П. Кас­ц­юк, У. Ф. Іса­ен­ка, Г. В. Шты­хаў [і інш.]. Мінск, 1994. С. 205; Бяр­нац­кі В. Паўста­ньне Хмяль­ніц­ка­га. С. 65.
38 Бело­рус­сия в эпо­ху фео­да­лиз­ма. Т. 2. Минск, 1960. С. 42.
39 Дже­ре­ла з історіī Націо­наль­но-виз­воль­ноī вій­ни украīнсь­ко­го наро­ду 1648–1658 рр. Т. 1. С. 593.
40 Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 146. Elektorów poczet którzy niegdyś głosowali na elek.tów Jana Kazimierza roku 1648, Jana III roku 1674, Augusta II roku 1697, i Stanisława Augusta roku 1764, najjaśniejszych królów polskich, wielkich książąt litewskich, i t. d. / ułożył i wydał Oswald Zap.rzaniec z Siemuszowej Pietruski. Lwów, 1845. S. 116; VL. T. IV. Petersburg, 1860. S. 108.
41 Majewski W. Podobajło (Pobodajło) Stefan (Stepan), (zm. 1654) // PSB. T. XXVII. Z. 2. Wrocław; Warszawa etc., 1983. S. 135–136.
42 Kotlubaj E. Życie Janusza Radziwiłła. S. 116; Бяр­нац­кі В. Паўста­ньне Хмяль­ніц­ка­га. С. 65–69.
43 Цяпер гэтае мяст­эч­ка вядо­ма як г. Крас­ная Гара – рай­ц­энтр у Бран­с­кай вобл. Расій­с­кай Фед­эра­цыі, зна­ход­зіц­ца на паў­ноч­ным захад­зе воб­лас­ці на адлег­лас­ці бліз­ка 15 км ад расій­ска­бе­ла­рус­кай мяжы. Вялі­кае княст­ва Літоўс­кае: энцы­кл. Дад­а­так. Мінск, 2010. Т. 3. С. 373.
44 Пэў­на, сён­ня в. Ста­рыя Бабо­вічы бліз­ка на паў­ноч­ны захад ад Нава­зыб­ка­ва.
45 Пэў­на, сён­ня в. Вялікая Топаль паміж Нава­зыб­ка­вам і Ста­ра­ду­бам.
46 Бяр­нац­кі В. Паўста­ньне Хмяль­ніц­ка­га. С. 66–69.
47 Wiara abo wiernosc prawdziwa przy pogrzebie Wielmożnego Iego Mośći Pana P. Michała Ier.zego Druckiego Horskiego… Vilnae, [1652].
48 Дже­ре­ла з історіī Націо­наль­но-виз­воль­ноī вій­ни украīнсь­ко­го наро­ду 1648–1658 рр. Т. 1. С. 184–186, 197.
49 Бяр­нац­кі В. Паўстанне Хмяль­ніц­ка­га. С. 68.
50 АЮЗР. Т. 3. С. 300.
51 «На гэта (ёсць) пэў­ныя дока­зы і штод­зён­ныя свед­чан­ні тых, якія выход­зя­ць з або­зу на чаты і раз’езды, але і ў самым Магілё­ве не цяж­ка буд­зе аб гэтым даве­дац­ца». З історіī
Націо­наль­но-виз­воль­ноī вій­ни украīнсь­ко­го наро­ду 1648–1658 рр. Т. 1. С. 283.
52 Дже­ре­ла з історіī Націо­наль­но-виз­воль­ноī вій­ни украīнсь­ко­го наро­ду 1648–1658 рр. Т. 1. С. 334–335, 341.
53 ИЮМ. Вып. 25. Витебск, 1894. С. 431–432.
54 Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 146.
55 Radziwiłł A. S. Pamiętnik o dziejach w Polsce. T. 3. Warszawa, 1980. S. 266; Wolff J. Senatoro.wie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego 1386–1795. Kraków, 1885. S. 31; Idem. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 146.
56 VL. T. IV. Petersburg, 1860. S. 152.
57 АВАК. Т. XXXIV. Виль­на, 1909. С. 196–197.
58 Мяцель­скі А. А. Мсціслаўс­кае княст­ва і ваявод­ства ў XII–XVIII стст. Мінск, 2010. С. 241.
59 Rachuba A. Sapieha Paweł Jan h. Lis (1609–1665) // PSB. T. XXXV. Warszawa; Kraków, 1994.
S. 140.
60 AZS. T. II. Okresy panowań królów elekcyjnych XVI–XVII wiek / оprас. H. Lulewicz. Warsza.wa, 2009. S. 358–363.
61 Паў­ноч­ная вай­на 1655–60 // Вялі­кае княст­ва Літоўс­кае: энцы­кл.: у 2 т. Мінск, 2006. Т. 2. С. 412.
62 Chrapowicki J. A. Diariusz / оprас. T. Wasilewski. Warszawa, 1978. Cz. 1. S. 128–129.
63 Ibid. Cz. 1. S. 141.
64 Rachuba A. Sapieha Paweł Jan h. Lis (1609–1665) // PSB. T. XXXV. S. 141.
65 AZS. T. II. S. 366–370.
66 Kojałowicz W. W. Compendium. S. 46.
67 Niesiecki K. Korona polska. T. IІ. Lwów, 1738. S. 373.
68 Wolff J. Senatorowie i dygnitarze. S. 31.
69 Dumin S., Rachuba A., Sikorska-Kulesza J. Ciechanowieccy herbu Dąbrowa. S. 56.
70 Грыц­кевіч А. Вай­на Расіі з Рэч­чу Пас­палітай 1654–67 // Вялі­кае княст­ва Літоўс­кае: энцы­кл.: у 2 т. Т. 1. Мінск, 2005. С. 376.
71 Boniecki A. Herbarz polski. T. XI. Warszawa, 1907. S. 116.

39/28. княж­на Анна Янов­на

40/28. князь Федор Яно­вич

41/28. князь Сте­фан Яно­вич

42/28. князь Юрий Яно­вич (1600-1643)

стар­шы сын Яна, народ­жа­ны каля 1600 г., з 1639 г. быў прызна­ча­ны харун­жым аршан­ска­га паве­та, а праз год атры­маў так­са­ма ста­ро­ства Упіц­кае ў Літве. Заў­час­ная смер­ць у 1643 г. пакла­ла канец яго кар’еры. Вало­дау част­кай маёнт­кау Ара­ва і Палес­се у Аршан­скім пав., якія пас­ля яго смер­ці перай­шлі да бра­та Ста­фа­на (псіхіч­на­хво­ра­га, апе­ку-намі яко­га бьілі сяст­ра Альж­бе­та і яе муж Ю. Лом­скі).

43/28. князь Алек­сандр Яно­вич

44/28. княж­на Але­на Янов­на

45/28. княж­на Альж­бе­та Янов­на

Маён­так Гол­да­ва (Олда­ва) у кан­цы XVI ст. купіў ў Чар­та­рый­скіх кара­леўскі два­ранін Ян Рыго­равіч Трызна. У 1613 г. яго сыны Адам і Аляк­сандр (будучы лід­скі пад­ка­мо­ры) пад­зя­лілі паміж сабой баць­коўскія ўла­дан­ні. Пер­ша­му дастаў­ся маён­так Лябё­да (зараз вёс­ка ў Лід­скім раёне), дру­го­му — маён­так Гол­да­ва. Гол­да­ва, акра­мя пан­ска­га маёнт­ка, было тады мяст­эч­кам з пра­васлаў­най царквой Св. Спа­са, якую засна­валі і над­зя­лілі фун­ду­ша­мі прод­кі бра­тоў Трызнаў. У 1633 г. Аляк­сандр Трызна засна­ваў пры Гол­даўс­кай царкве пра­васлаў­ны мана­стыр. Памі­ра­ю­чы бязд­зет­ным, ён запі­саў маён­так Гол­да­ва ў пажыц­цё­вае вало­данне сва­ёй жон­цы Хры­с­ціне Швяйкоўскай…У 1634 г. маён­так Гол­да­ва выку­піў брат нябож­чы­ка Адам Трызна разам са сва­ёй жон­кай, княж­ной Альж­бе­тай Друц­кай-Гор­скай. У пачат­ку 1660-х г. Гол­да­вам вало­даў іх сын Казі­мір Кры­штаф Трызна, які раз­вёў­ся са сва­ёй жон­кай Ган­най Лом­скай і, стаў­шы мана­хам, узна­чаліў Свя­та-Духаў мана­стыр у Віль­ні, а ў 1680 г. быў абра­ны пра­васлаў­ным епіска­пам. У мана­стве ён вядо­мы як Кле­менс (Кле­мент) Трызна. Маён­так Ара­ва ў 17 ста­годдзі заста­ваў­ся ўласна­сцю кня­зёў Друц­кіх-Гор­скіх. Князь Фёдар Рыго­равіч, што памёр у 1615 г., пакі­нуў сына Рыго­ра, які перай­шоў у каталіцтва і быў вядо­мы пад імем Гжэ­га­жа Ежы. Брат Фёда­ра Іван (Ян) памёр у 1619 г., пакі­нуў­шы сыноў Ежы, Ста­фа­на, Аляк­сандра і дач­ку Альж­бе­ту (Гальш­ку), якая ста­ла жон­кай Юрыя Лом­ска­га, які пра­даў Круг­лае Льву Сапе­гу. У 1642 г. Гжэ­гаж Ежы Гор­скі суд­зіў­ся са сваім стры­еч­ным бра­там за долю ў Ара­ве. У хут­кім часе двое з іх, Ежы і Аляк­сандр, памер­лі, а трэці брат Ста­фан быў псіхіч­на хво­ры. Кары­ста­ю­чы­ся гэтым, Гжэ­гаж Ежы заха­піў іх долю ў Ара­ве (у склад­зе якой было ў гэты час сяло Палес­се), за што ў 1664 г. іх сяст­ра са сваім мужам Юры­ем Лом­скім падалі на яго ў суд.

~ Юрий Лом­ский.

46/28. княж­на Реги­на Янов­на

47/30. князь Ян Юрье­вич

48/30. князь Фёдор Юрье­вич

XXV коле­но

49/33. княж­на Анто­нел­ла (Анто­ни­на) Саму­и­лов­на

В 1622 году после бра­ка Кришто­фа Ста­ни­сла­ва Цеха­но­вец­ко­го на Анта­не­ле Друц­кой-Гор­ской, Хисла­вич­ское ста­ро­ство пере­шло в руки Цеха­но­вец­ких, кото­рые дер­жа­ли его прак­ти­че­ски без пере­ры­ва до пер­во­го раз­де­ла Речи Поспо­лит­ной.

м: Нико­лай Цеха­но­вец­кий.

50/33. князь Фёдор Саму­и­ло­вич (?-1651)

ж1: Софья Тыш­ке­вич;

ж2: Анна Левонь

51/33. князь Ярош (Геро­ним) Саму­и­ло­вич

ста­ро­ста сураж­ский

Автор под-твер­ди­тель­но­го листа для отца Меле­тия Керс­нов­ско­го, стро­и­те­ля мин­ской церк­ви Свя­то­го Духа от 10 декаб­ря 1643 г., писа­но­го в Мин­ске20

Друцкие–Горские, Дудаковские, Бурневские
Рис. 11.12б. Гер­бо­вая печать кня­зя Геро­ни­ма Гор­ско­го-Друц­ко­го, 1643 г.

Г е р б: на кар­ту­ше изоб­ра­жен меч остри­ем вниз, по сто­ро­нам лез­вия кото­ро­го попар­но – четы­ре полу­ме­ся­ца рога­ми к себе, над щитом – ини­ци­а­лы: «Н[eronim]D[rucki]H[orski]».
П е ч а т ь: в листе выре­за­на кусто­дия, 12 × 14 мм, сохран­ность хоро­шая.
П у б л и к а ц и я: Шалан­да А. И. Гераль­ди­ка кня­зей Друц­ких в ХV–XVIII вв.: от гераль­ди­зи­ро­ван­ных зна­ков к гер­бу «Друцк» (рис. 11.12, б).

ж: Ека­те­ри­на Ста­ро­сель­ская

52/38. князь Миха­ил Юрий Гри­го­рье­вич (ок.1620-1651)

Миха­ил, ста­ро­ста оршан­ский, с кото­рым князь Гри­го­рий Гор­ский во гла­ве повя­то­вых хоруг­вей муже­ствен­но отби­вал непри­я­те­ля от сво­их вла­де­ний во вре­мя казац­ких бес­по­ряд­ков 1648 года, умер моло­дым в 1651 году.
паплеч­нік баць­кі ў 1648 г., ста­рас­та аршан­скі з 1650 г., памёр рап­тоў­на вяс­ной ці ў маі 1651 г., пане­гірык на яго смер­ць напі­саў ксён­дз мен­скіх даміні­ка­наў І. Жукоўскі ў 1652 г.21

53/38. князь Сте­фан Гри­го­рье­вич

па звест­ках В. Кая­ло­ві­ча, забіты ў бітве са шве­да­мі пад Вар­ша­вай вяс­ной-летам 1656 г.

54/38. княж­на Мари­на Бяниг­на Гри­го­рьев­на

ў пане­гіры­ку 1642 г. зга­да­на як манаш­ка фран­цы­с­кан­ска­га орд­эну.

55/38. князь Нико­лай (Михал Ежи) Гри­го­рье­вич (?-1656)

Пра лёс Міка­лая (зга­да­ны ў пане­гіры­ку 1642 г.) нічо­га не веда­ем. zmarł w 1652 roku jako katolik, bowiem autorem poświęconego mu panegiryku pogrzebowego był ksiądz Innocenty Żukowski, jezuita.

56/38. княж­на Кате­ри­на Гри­го­рьев­на

Пра Кацяры­ну (зга­да­на ў пане­гіры­ках 1642 і 1652 г. як дзяві­ца) зве­стак не адшу­ка­на.

57/38. князь Филон Гри­го­рье­вич

памёр праз некаль­кі дзён пас­ля нара­дж­эн­ня і быў паха­ва­ны разам з маці (1642 г.).

58/38. князь Тео­дор-Карол Гри­го­рье­вич (?- +12.03.1708/12.03.1709)

Пад­ка­мо­ры мен­скі.
в 1659 году Лоши­ца Гор­но­ста­ев­ская ста­ла частью обшир­ных вла­де­ний кня­зя Тео­до­ра Каро­ля Друц­ко­го-Гор­ско­го, под­ко­мо­рия мин­ско­го, кото­рый «имел добра свои Друцк, Ора­ва и Орав­ка в Оршан­ском пове­те; Лоши­ца, Богу­ше­ви­чи, Коро­ли­ще­ви­чи – в Мин­ском вое­вод­стве» и дру­гие. Надо пола­гать толь­ко, что князь и его наслед­ни­ки с тру­дом справ­ля­лись с хозяй­ствен­ны­ми забо­та­ми. Их иму­ще­ствен­ные дела пред­ста­ют весь­ма запу­тан­ны­ми настра­ни­цах судеб­ных актов, где, в част­но­сти, гово­рит­ся, что со вре­ме­нем Гор­ские «веч­ность добр Тро­стен­ца, Коро­ли­ще­вич, Горок» и дру­гих вла­де­ний утра­ти­ли. Тем не менее, кня­зю Тео­до­ру было еще что оста­вить в наслед­ство чет­ве­рым детям. В заве­ща­нии, состав­лен­ном 24 нояб­ря 1703 года, он рас­по­ря­дил­ся отно­си­тель­но всех сво­их име­ний, выде­лив опре­де­лен­ные части каж­до­му из наслед­ни­ков, назна­чив выпла­ты заи­мо­дав­цам и сред­ства на поми­но­ве­ние души, а сам до 1708 года пере­шел в пре­де­лы веч­ной жизни.Пераймаў паса­ду пад­ка­мо­ра­га мин­ска­го ў Кавячын­ска­га прад­стаўнік кня­жац­ка­га роду Друц­кіх Гор­скіх Тэа­дор Караль. Час заняц­ця ім паса­ды невя­до­мы, акра­мя таго, што 7 мая 1681 г. ён пра­вёў раз­ме­жа­ванне багніс­та­га ўрочыш­ча Шыро­кае ўнут­ры ўла­дан­ня Тара­са­ва памер­лай вілен­скай ваявод­зі­ны Сафіі Гор­скай Хад­кевіч і ўлас­на учы­ніў мяжу выд­зе­ле­на­га мес­ца з дапа­мо­гай пад­суд­ка і свай­го камор­ніка.22 Згод­на з запі­сам ад 12.03.1708 г. Т. К. Гор­скі пачаў суд­зіц­ца з ста­рас­ці­хай гор­баўс­кай Ган­най Гру­ш­эўс­кай Абор­скай адно­сна фаль­вар­ка Гор­кі, у якім пад­ка­мо­ры пад­бух­то­рваў сялян да непад­па­рад­ка­ван­ня гас­пады­ні, так што тыя два гады запар не пла­цілі ёй чын­шу. У наступ­ным год­зе пад­ка­мо­ры памёр, бо ста­рас­ці­ха 12.03.1709 г. апе­ля­ва­ла за прэт­эн­зія­мі у суд да нашчад­каў пад­ка­мо­ра­га Казі­мі­ра Міка­лая і Міхаі­ла Анто­на.23

ж: N Цеха­но­вец­кая

XXVI коле­но

59/50. князь Кон­стан­тин Юзеф Федо­ро­вич (?-1664)

60/50. княж­на Кон­стан­ция Але­на Федо­ров­на

м: кн. Тео­дор Луком­ский

61/58. княж­на Але­на Алек­сандра Тео­до­ров­на

62/58. князь Кази­мир Тео­до­ро­вич (?-до 1721)

ксендз Кази­мир, умер до 1721 года.

63/58. княж­на Ружа Тео­до­ров­на

64/58. князь Миха­ил-Анто­ний Тео­до­ро­вич (?-п.1721)

млад­ший сын кня­зя Тео­до­ра, Михал Анто­ний, под­ко­мо­рич мин­ский, «по выпо­са­же­нию сест­ры Анны», остал­ся пол­но­власт­ным и само­сто­я­тель­ным вла­дель­цем вот­чин­ных поме­стий. Одна­ко, судя по оби­лию иму­ще­ствен­ных тяжб, кото­рые вел князь Михал, в наслед­ство ему доста­лись не толь­ко зем­ли, но и мно­же­ство дол­гов. А необуз­дан­ный харак­тер спо­соб­ство­вал утра­те име­ний, достав­ших­ся от роди­те­ля. В 1718 году под­ко­мо­рич женил­ся на ясно­вель­мож­ной панне Мари­анне из дома Лахер­фельт, взяв 20 тысяч зло­тых приданого8. К тому вре­ме­ни он погряз в дол­гах и сутяж­ни­че­стве и зна­чи­тель­но умень­шил вот­чи­ну, про­да­вая поме­стья и закла­ды­вая зем­ли. Нако­нец, подо­шла оче­редь Лоши­цы, кото­рая на про­тя­же­нии послед­них соро­ка лет не име­ла посто­ян­но­го хозя­и­на, слу­жа кня­зьям Гор­ским в каче­стве зало­га и пере­хо­дя от одно­го вре­мен­щи­ка к дру­го­му. «В году 1719 меся­ца апре­ля 16 дня» супру­ги Гор­ские офор­ми­ли «пра­во веч­но­про­даж­ное на добра Лоши­цу со вся­ми, Лоши­ца, Обчак и Коле­ди­чи назы­ва­е­мы­ми, в Мин­ском вое­вод­ство рас­по­ло­жен­ны­ми… вме­сте с веч­ным вла­де­ни­ем той же маент­но­сти Лоши­цы… их мостям Ежи Анто­нию и Тере­зе из Ратом­ских Пру­шин­ским, край­чим мин­ским», за 80 тысяч злотых9. Ежи Анто­ний Пру­шин­ский, город­ни­чий оршан­ский, край­чий мин­ский, в то вре­мя уже вла­дел фоль­вар­ком Стай­ки, кото­рый до 1699 года при­над­ле­жал кня­зю Тео­до­ру Каро­лю. А к 1731 году он посте­пен­но ску­пил все (или почти все) зем­ли кня­зей Гор­ских, рас­по­ло­жен­ные в Мин­ском вое­вод­стве: Коро­ли­ще­ви­чи, Тро­сте­нец, Новый Двор, Лоши­цу с дерев­ня­ми, под­дан­ны­ми и всем инвен­та­рем.

65/58. княж­на Анна Тео­до­ров­на

м: Пётр Кор­сак, хорун­жий ново­груд­ский.

66/58. княж­на Биби­ан­на Тео­до­ров­на

умер­ла в авгу­сте 1710 года во вре­мя эпи­де­мии моро­вой язвы.

Лица не попав­шие в рос­пись

Усадь­ба и дерев­ня Воль­но в XVII веке при­над­ле­жа­ли роду Камин­ских. В 1632 году столь­ник ново­груд­ский Кры­штоф Камен­ский вме­сте с женой Еле­ной из кня­же­ско­го рода Друц­ких-Гор­ских ста­ли фун­да­то­ра­ми церк­ви в Воль­но, при кото­рой открыл­ся орден бази­ли­ан­цев. После Кры­што­фа Камин­ско­го вла­дель­цем усадь­бы был его сын Саму­ил и внук Юзо­фат, кото­рый и про­дал его в 1711 году за 20 тысяч зло­тых вме­сте с дру­ги­ми име­ни­я­ми и зем­ля­ми. От Камен­ских име­ние пере­шло к семье Домас­лов­ских.

Гор­ская Юлия кнж. (1650?)
~ Ян-Казимир.Ян. БРО­СТОВ­СКИЙ Д:: ГОР­СКИЙ

Скрип­то­рий

№ 1

При­вілей потверд­ний Сиґіз­мун­да ІІІ кня­зю Федо­ру Дру­ць­ко­му-Горсь­ко­му на маєт­ність Орів Оршансь­ко­го повіту від 25 берез­ня 1600 року

Жиги­монтъ Тре­тий божъю млстъю Корол Пол­ский Вели­кий Княз Литов­ский Рус­кий, Прус­кий, Жомойт­ский, Мазо­вец­кий, Ифлянтъ­ский и Швед­ский и Гот­ский, Ван­дал­ский дедич­ний король.
Ознай­му­емъ чини­мо ведо­мо, иж поста­но­вив­шы­ся оче­ви­сто перед нами гсдрем до книгъ нашых кан­це­ляр­ских [князъ Юрий Абра­мо­вичъ Путя­ти­ча Друц­кий Гор­ский] покла­дал листъ свой вод­ле пра­ва поспо­ли­то­го справ­ле­ныи уро­жо­но­му кня­зю Федо­ру Гри­го­ре­ви­чу Друц­ко­му Гор­ско­му, бра­ту его стри­еч­но­му , именъе назы­ва­е­мое Орев в пове­те Оршан­ском лежа­чое вечъ­но­стъю даний, пры­зы­ва­ю­чи все то што в томъ листе опи­са­но естъ быт нам гсдру [абы] есмо то до ведо­мо­сти нашой пры­пу­стив­шы до книг нашых кан­це­ляр­ских впи­са­ты роска­за­ли и листом нашым тое сознанъе его утвер­ди­ли. Кото­рой запис уро­жо­но­го кня­зя Федо­ра Друц­ко­го Гор­ско­го до книг кан­це­ля­рии и в листъ нашъ впи­су­ю­чы сло­во от сло­ва так ся в собе маетъ: Юрий Абра­мо­вичъ Путя­ти­ча Друц­кий Гор­ский чыню явно и вызна­ваю тым моим доб­ро­вол­нымъ вызна­нымъ вечи­стымъ листом запи­сомъ кож­до­му кому бы того веда­ти нале­жа­ло нинеш­ним и на потом будучым иж не будучи никим намо­в­ле­ный але з доб­рое воли свое зна­ю­чы млстъ упреймъ про­тив себе бра­та сво­е­го стры­ечъ­но­го его млсти кня­зя Федо­ра Гри­горъ­е­ви­ча Дру­цъ­ко­го Гор­ско­го а хотечы тую упреймую млсти его млсти млстъю сво­ею отда­ти и наго­ро­ди­ти а ужы­ва­ю­чы вол­но­сти шля­хет­ское в пра­ве поспо­ли­том и в кон­сти­ту­цы­ях опи­сан­ное [именъ­ями] отчиз­на­ми сво­и­ми шафо­ва­ти [заво­ди­ти, заме­ни­ти] именъе мое отчиз­ное в пове­те Оршанъ­скомъ лежа­чое про­зы­ва­е­мое Оревъ по отцу мне пра­вом пры­ро­жо­номъ спа­лое а от паней мат­ки моее кне­с­ны Абра­мо­вое Гор­ское кнеж­ны Васи­ли­сы Масал­ское от дав­ных часовъ в суме пене­зей небо­щы­ку кнзю Бог­да­ну Соко­лин­ско­му заве­ден­ное а так я маю­чы взгляд на млстъ впред­ре­чо­но­го бра­та мое­го и хотечы его тым болшъ ку млсти сво­ей мети поз­во­лил есми и тым листомъ моим поз­во­ляю тое именъе Оревъ у потом­ков кня­зя Бог­да­на Соко­лин­ско­го и у кого быт пра­вом тым заве­де­но было выку­пи­ти и зо всим тым яко то небо­щык год­ное паме­ти нашои дер­жалъ и осво­бо­дав­шы на себе дер­жа­ти ужы­ва­ти вше­ля­кые пожит­ки [при­вла­ша­ю­чы] [роз­ши­ратъ] и вод­лугъ воли и упо­до­банъя сво­е­го тым шафо­ва­ти вечъне ни чым наве­ки не поруш­но.
А то естъ самое именъе Оревъ з дво­ром з будо­ва­немъ двор­нымъ, зъ кгрунъ­ты вше­ля­ки­ми, с паш­нею двор­ною зъ шлях­тою з бояры и кунич­ни­ка­ми под­да­ни­ми вси­ми [их повин­но­стя­ми] здав­на к тому именъю нале­жа­чы­ми с пуща­ми с пол­ми зъ селы зъ сено­жатъ­ми з гаи з боры с пусто­ша­ми зъ ста­вы и млы­ны и зъ их вымел­ка­ми. Такъ же мено­ва­ное яко и не мено­ва­ное огу­лом все такъ яко в роз­бра­ню [нашимъ] небо­щыкъ княз Абрам Федо­ро­вичъ от бра­та сво­е­го деръ­жал, ужи­вал и пры­бав­лял ни чом на себе жону дети пото­мъ­ки по мне позо­ста­лые не зоста­ву­ю­чы, огу­лом того сво­е­го именъя, к нему належ­но­стей вечъне се выре­каю и все пра­во пры­ро­жо­ное и набы­тое к тому именъю слу­ха­ю­чое и на се его млсти кня­зя Федо­ра Гор­ско­го доб­ро­волне жоне и дети и пото­мъ­ки его млсти даю дарую и вли­ваю. Воленъ его млстъ будетъ а по немъ пото­мъ­ки его млсти … [дер­жа­ти] ужы­ва­ю­чы оное вод­лугъ воли свое обо­ро­ча­ти, про­да­ти, отда­ти даро­ва­ти кому хоте­чи запи­са­ти и вод­лугъ воли свое тым шафо­ва­ти яко одно воля его млсти будетъ. А я вже такъ самъ в тое поме­не­ное именъе Оре­ву яко и потом­ки мои всту­по­ва­ти и пере­ка­зы чыни­ти и труд­но­сти жад­ное зада­ва­ти не маю и мочы не буду вечъ­ны­ми часы.
И на тотъ дар его млсти кня­зю Федо­ру Дру­цъ­ко­му Гор­ско­му сесъ мой под моею печа­тю и с под­пи­сом влас­ное рукы моее. А пры томъ были и на того доб­ре ведо­ми и за уст­ною і оче­ви­стою про­збою мое печа­ти свое пры­ло­жы­ти и рука­ми под­пи­са­ти рачи­ли млсти пано­ве и пры­я­те­ли ясно­вел­мож­ный панъ Еро­ним Ход­ке­вичъ каш­те­лян виленъ­ский ста­ро­ста бере­стей­ский, его млстъ панъ Алек­сан­дер Ход­ке­вичъ кгра­бя на Шкло­ве и Мышы, а его млстъ пан Мико­лай Гле­бо­вич ста­ро­ста окин­шенъ­ский.
Писанъ у Вар­ша­ве року по наро­женъю Ису­са Хри­ста сына боже­го тисе­ча шест­сот­но­го мсца мар­ца пято­го­на­дцат дня. У того листу печа­тей пры­тыс­не­ных чоты­ры и под­пи­сы рукъ писмомъ пол­скимъ тымы сло­вы
Ierzy Druckі Horski ręką własną,
Heronim Chodkiewieсz kosztelan wilenski ręką swą pieczętarz oczewisto proszony,
Alexander Chodkiewicz hrabia na Szkłowie y Myszy z Bychowa ręką swą własną preszony pieczętarz
Mikołay Hlebowicz na Dabrownie ręką swą własną podpisał y pieczęc przyłozył.
Кото­рое оче­ви­стое и доб­ро­вол­ное сознане уро­жо­но­го кня­зя Юря Абра­мо­ви­ча Дру­цъ­ко­го Гор­ско­го и тотъ листъ
за про­збою его до книгъ нашых канъ­це­лярый­ских и в сесь выпис нашъ естъ впи­са­но. А по запи­са­ню Мы гсдръ з лас­ки нашое гсдръ­ское тот дар вли­вокъ пра­ва от уро­жо­но­го кня­зя Юря Дру­цъ­ко­го Гор­ско­го уро­жо­но­му кнзю Федо­ру Дру­цъ­ко­му Гор­ско­му учы­не­ный во все­мъ­сим листом нашымъ утвер­жа­емъ. Маетъ уро­жо­ный князъ Федор Дру­цъ­кий Гор­ский тое именъе Оре­ву у деръ­жа­чых оку­пивъши и осво­бо­дивъшы на себе сам, жона, дети и пото­мъ­ки его дер­жа­ти вод­ле того пра­ва сво­е­го ужы­ва­ти и тым яко властъ­но­стъю сво­ею шафо­ва­ти, не будучы повинъ­ни с того нико­то­рое повинъ­но­сти ни кому пол­ни­ти тол­ко служ­бу зем­скую военъ­ную заров­но з ынъ­ши­ми обы­ва­тел­ми Вели­ко­го Княз­ства Литов­ско­го засту­по­ва­ти. И на то есмо дали уро­жо­но­му кнзю Федо­ру Гры­го­ре­ви­чу Дру­цъ­ко­му Гор­ско­му сесъ нашъ листъ с под­пи­сомъ руки нашое гсдр­ское. До кото­ро­го и печат нашу Вели­ко­го Княз­ства Литов­ско­го пры­ве­си­ти роска­за­ли­е­смо. Писанъ у Вар­ша­ве лета боже­го наро­женъя тисе­ча шестъ­сот­но­го мсца мар­ца два­дцатъ пято­го дня пано­ванъя пан­ствъ нашых пол­ско­го и лито­въско­го тры­на­дца­то­го, а швед­ско­го семо­го року.
Sigismundus rex
[Ярошъ Воло]вич под­скар­бий на:[двор]ный и писарь
М.П.
На зво­ро­ті:
1600 marce 25 dnie ohis veyhego w e[nam] a[nno] mil[lessino] sexcentesimo martii 25 dnie w Kancellaryi W[iękney] WXLitt przysnanego Extrakt prawa Wieczystego od kniazie Ierzego Awramowicza Putiatycza Horskiego kniaztowi Fedorowi Horskiemu danego Na m[aie]t[no]ść Orawę cum attinentiis w p[owie]tie Orhan[skim] [dziediczne] ktyra m[aie]t[no]ść cum attinentiis buła ot [iego] m[iłosci] kniahini Wasilisy Abramowiei Horskiego zastawione kniaziu Bohdanowi Sokolińskiemu
[Ktyra cum attinentiis buła zastawione]Za numę 700 kop gr[oney] lit[ewskich]
№ H. 71
Pet[rus] Brolnicky
1600 Prawo wieczyste [dziediczne] na Orew od k[niazia] Ierzego Abramowicza Horskiego
[pusewnę] w zastawę od p[ani] matki iego kniaziu Bohdanowi Sokolińskiemu
Fastykuł s Rawskoch głownych spraw wedłuy reistru.

Print Friendly, PDF & Email
  1. Основ­ная литература:Сяргей Рыб­чо­нак (Мінск). Кар’ера мсціслаўска­га ваяво­ды кня­зя Гры­го­рыя Юрыя Друц­ка­га Гор­ска­га. []
  2. РДА­СА. Ф. 389. Воп. 1. Адз. зах. 17. Арк. 452адв.–453. []
  3. Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca XIV wieku. S. 135, 138. []
  4. Wolff J. Kniaziowie … S. 137-138; Аддзел рука­пі­саў біб­ліят­экі Ака­д­эміі навук Літ­вы, ф. 1, спр. 164, л. 1. []
  5. НИАБ в Грод­но, ф. 1160, оп. 1, д. 60, л. 56 []
  6. НГАБ. КМф 18, воп. 1, с. 249., л. 573 зв. [] []
  7. Wolff J. I., s. 140-142. []
  8. НГАБ. КМФ 18, воп. 1, с. 123., л. 488. []
  9. НГАБ. Ф 1926, воп. 5, с. 1., л. 30. []
  10. НГАБ. Ф 1926, воп. 5, с. 1., л. 267. []
  11. НГАБ, ф 1926, воп. 5, с. 3, л. 141. []
  12. НГАБ, ф. 1926, воп. 5, с. 2., л. 176. []
  13. Urzędnicy wileńscy., № 4156, s. 536. []
  14. НГАБ. Ф 1926, воп. 5, с. 4., л. 37 []
  15. Wolff J. I., s. 142. []
  16. MRPL, Akta„., s. 36. []
  17. D. Oljancyn, Originaltext„., s. 202 i 204].
    І Фёдар, і Ян былі ўжо католі­ка­мі. []
  18. J. Wolff, Kniaziowie„„ s. 140. []
  19. АВАК. Т. VIII. Виль­на, 1875. C. 117–119. Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy. S. 146. []
  20. НИАБ, ф. 694, оп. 5, д. 71, л. 12. []
  21. Wiara abo wiernosc prawdziwa przy pogrzebie Wielmożnego Iego Mośći Pana P. Michała Ie.rzego Druckiego Horskiego <…> Vilnae, [1652]. []
  22. НГАБ, ф. 1727, воп. 1, спр. 8, арк. 208. Запіс акты­ка­ва­ны у мін­скім грод­скім суд­зе 25.01.1721. []
  23. НГАБ, ф. 1727, воп.1, спр. 8, арк. 193, спр. 9, арк. 16, спр. 13, арк. 829-1065. []